RAZİYE GÖK AKTAŞ / KONUK YAZAR

Maliye’den gelen "Gönüllü Uyum" yazısı, aslında “ben senin ne yaptığını kime ne kadar para gönderdiğini kimden sana para geldiğini, ne aldığını ne sattığını, biliyorum ama sen gel kendin dsöyle söylemezsen gönüllü uyuduğunu düşünürüm,” demiş oluyor ve  “sen gel gönüllü uyuma beyan etmediklerini uslu uslu beyan et” diyor.

Maliye den gelen gönüllü uyum yazısını elinize aldığınızda, yazıda sizden istenenlerin ne olduğuna ilişkin  açık ve net bir ifade metni yok ise, gelen yazıdaki süre zarfında sizi görüşmeye çağıran vergi müfettişinin yanına gidin ve niçin çağrıldığınızı, hangi dönem ve ne için gönüllü uyuma uymanız gerektiğini net bir şekilde sorun ve ondan sonra yapmanız gerekenleri yaparsınız.  

Eğer ki, sizden örneğin 2025 yılı banka hesap hareketleri genel hacminde gelirleriniz ile uyumsuzluk olduğunu gördüklerini bunun izahını istediklerini beyan ediyorlar ise,

Öncelikle, 2025 yılı banka hareketlerinizde size kim/lerden para gelmiş, siz kimlere para göndermişsiniz işlem hareketlerinizi açıklamaları ile özetleyin, çıkan sonucunuza göre sonra izah mektubunuzu bir mali müşavir desteği ile yazın ve izah dilekçenizi vergi müfettişine sunun.

Vergi Müfettişi ile görüşmenizde size, parayı nerden buldunuz demiyoruz zaten nerden buldun yasası yok ama “nasıl buldun” diyoruz diyebilirler.

Aslında her ne kadar yasası olmasa da nerden buldun sorusuna vereceğiniz cevap ile nasıl buldun sorusuna vereceğiniz cevap pekte farklı sonuçlar doğurmayacaktır.

Hesabınıza giren-çıkan para aile bireylerinden ise,  bunu izah dilekçenize yazdığınızda aile bireylerinizin de incelenebileceğini de biliniz. Ancak, miras yoluyla menkul-gayrimenkul kaynaklı bir giren-çıkan para varsa izahınız kolay.

Hesabınıza 1.2.3. derece yakınlarınızdan gelen paralar var ise, siz sülalenin en sevilen ve şımarık çocuğu olarak sürekli harçlık alan biri olabilirsiniz. J hesabınızdan çektiğiniz paraları nasıl kullandın sorusu sizi sırt çantanızla çıktığınız yollarda tanıştıklarınızla uçsuz bucaksız noktalara eli açık gezgin kişi yapabilir. J

Hesabınıza giren-çıkan paralar bir ticari işletmesi olan yakınınızın şirketi ile bağlantılı iş ve işlemlere ilişkin paralar ise, hesabınızı kullandırmış oluyorsunuz. Siz bir finans kuruluşu değilsiniz banka hesabınızı aracı finans kuruluşu gibi kullandıramazsınız denecektir. Ancak, yakınızın iş ve işlemlerine ilişkin paraları yakınızın yapmakta olduğu bir gayrimenkul alımına ilişkin yakınızı ile aranızda düzenlenmiş sözleşmeye dayalı olarak gönderdi iseniz yatırım tasarrufunuz için gönderilmiş paralar oluyor.

Hesabınıza giren çıkan paralar ortağı olduğunuz şirketinizden ise, o zaman vergi kanunlarına göre adat denilen faiz hesaplaması yapmalıdır.    Bu hususa ilişkin bence ciddi bir yasa değişikliği gerekiyor. Şirket ortağına verilen paradan neden faiz hesaplansın diyen mükellefin bir yerde haklı olduğunu düşünüyorum. Şirket  para karşılığı faiz geliri elde eden bir finans kuruluşu olmadığı halde şirket ortağına verilen para nedeniyle faiz hesaplanması bence tartışmalı bir husus ve faiz hesaplanması gerekir diyen vergi yasa maddesi değişmelidir.

6102 Sayılı TTK 18/2. Uyarınca, her tacir, ticari faaliyetlerini basiretli bir iş insanı gibi yürütmekle yükümlüdür. Bu ilke gereğince, işletmelerin gelir elde etmeye yönelik hareket etmesi ve sahip oldukları nakdi atıl bırakmadan finansal getirisi olacak şekilde değerlendirmesi bekleniyor ve işletmelerin mali işlemleri ve nakit hareketleri KVK /11-12-13 mad. Kapsamında örtülü sermaye veya transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı olarak değerlendirilip bu tür işlemler için adat yöntemiyle faiz hesaplaması yapılarak vergilendirme yoluna gidiliyor.  Ancak, bence, her halde, şirketin ortağına verdiği paradan almadığı faiz hesaplanmamalı ve faizden de vergi hesaplanmamalıdır.  Neyse bu husus biraz teknik ayrıntılı bir husus okuyucuları sıkmamak lazım öyle değil mi?

Hesabınıza birden fazla  kişiden yüksek tutarda para giriş çıkış işlemi var ise ve buna geçerli bir argümanınız yok ise, yani nasıl buldun sorusuna cevap belgeleriniz vergi müfettişince tatminkar değil ise vergisel yaptırımlarla karşılaşabilirsiniz.

 Cevaplarınız vergi müfettişince  geçerli bir kanaat oluşturmalıdır. Aslında bu hususta tartışmaya açık bir husustur. Gönüllü uyum çağrısı karşısında mükellefin /vatandaşın verdiği cevaplar vergi müfettişinin geçer kanaatine kalmamalıdır. Ancak, Maliye Bakanlığının ekonomik sıkıntıların yaşandığı devlet gelirlerinin devlet harcamalarına yetmediği durumların olduğu  yıllarda  gelenek haline getirdiği “gönüllü uyum” projesinin bir kuralı olmalıdır. “Gönüllü uyum”  a çağrılmış bir vatandaşın verdiği cevaplar  kişisel bir kanaat eline kalmadan yasal kuralla ilerletilmelidir. Keza, kişisel kanaate bırakılarak düzenlenen inceleme raporu/vergi/cezaları hukuk tarafından yok sayılabilir.

Birçok vergi mükellefi yaşanan ekonomik nedenler dolayısıyla ödeyemediği vergi borcu nedeniyle e-haciz işlemine maruz kalıyor ve bu da mükellefi farklı yol arayışına itiyor. Mükellef ailesini geçindirmek ve işletmesini ayakta tutmak için kendi banka hesabını e-hacizli olduğu için kullanamadığından en yakınlarının banka hesaplarını kullanmaya başlıyor. Bunu fark etmiş olan Maliye Bakanlığı da gönüllü uyum projesini devreye koyuyor.  Mükellefin  ayakta kalma çabasında farklı yol arayışına itilmesine uygulanan ekonomik politikaların etkisi hiç mi yok? Maliye Bakanlığı tahsilatını elbette yapmalıdır. Ama bunu mükellefin ticareti için kullandığı bankasını bloke ederek yapmamalıdır. Mesela, Maliye Bakanlığı, KDV tahsilatı için mükellefin düzenlediği gelir faturasının müşterisi tarafından ödenmesi aşamasında, müşterinin, faturadaki KDV tutarının maliye hesabına kalan tutarı satıcı mükellef hesabına ödenmesi gibi bir yolda yasaya bağlandığında maliye bakanlığı kdv tutarını hiç bekletmeden tahsil etmiş olur. Neyse bu hususta teknik konu olmakla yine okuyucuyu sıkmadan sonuca geçeyim.

Sonuçta,   "Gönüllü Uyum" aslında sistemdeki bir arızanın "pansuman" tedavisidir. Eğer musluk bozuksa, altına kova koymak (Gönüllü Uyum) yerine contayı değiştirmek (Sistemsel Reform) gerekir.