17 Ağustos’un 27. Yılında Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan Uyarı: Depremi Unutmadık, Unutturmayacağız

Oda, özellikle Antalya’nın jeolojik ve hidrojeolojik yapısının dikkate alınarak kentleşme ve yapılaşma kararlarının yeniden ele alınmasını istedi.

17 Ağustos 1999 tarihinde saat 03.02’de meydana gelen ve merkez üssü Gölcük olan Marmara Depremi’nin üzerinden 27 yıl geçti. Kocaeli, Sakarya, Düzce, İstanbul, Yalova ve Bolu başta olmak üzere geniş bir bölgede ağır yıkıma neden olan deprem, Türkiye’nin afet yönetimi açısından en önemli dönüm noktalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, 17 Ağustos’un yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı açıklamada, yaşamını yitiren yurttaşları saygı ve özlemle andı. Açıklamada, aradan geçen yıllara rağmen deprem gerçeğinin unutulmaması gerektiği vurgulanarak, “Deprem bir doğa olayıdır. Afete dönüşmesi ise kaçınılmaz değildir; kader hiç değildir” mesajı verildi.

“Asıl hedef afet olmadan riskleri azaltmak olmalı”

Jeoloji Mühendisleri Odası, Türkiye’nin yalnızca deprem değil; heyelan, kaya düşmesi, sıvılaşma, taşkın, obruk ve çeşitli jeolojik, hidrojeolojik ve meteorolojik tehlikelerle karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekti.

Açıklamada, afet sonrasında yaraları sarmaya dayalı anlayışın terk edilerek, afet meydana gelmeden önce tehlikelerin belirlenmesi, risklerin azaltılması ve yeni risklerin oluşmasının önlenmesine yönelik bütünleşik afet risk yönetimi anlayışının uygulanması gerektiği belirtildi.

Kentlerin güvenliğinin yalnızca sağlam binalardan ibaret olmadığına dikkat çekilen açıklamada, yerleşim alanlarının üzerinde bulunduğu zeminin ve yer altının doğru tanımlanmasının zorunlu olduğu ifade edildi.

“Jeolojik-jeoteknik etütler formalite değildir”

Oda tarafından yapılan açıklamada, mikrobölgeleme çalışmalarının tamamlanması, aktif fayların, sıvılaşma, heyelan, kaya düşmesi ve taşkın gibi tehlikelerin belirlenmesi gerektiği vurgulandı.

İmar, yapılaşma ve arazi kullanım kararlarının bilimsel veriler doğrultusunda alınması gerektiği belirtilirken, jeolojik-jeoteknik etütlerin yalnızca bir formalite olarak görülmemesi gerektiği kaydedildi.

Açıklamada, zemin ve temel etütlerinin yetkin meslek mensuplarınca hazırlanmasının yanı sıra kamu kurumları ve yerel yönetimler tarafından etkin biçimde incelenmesi ve denetlenmesinin önemine dikkat çekildi.

Antalya için özel uyarı

Jeoloji Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, Antalya’nın hızlı büyümesine dikkat çekerek kentte yeni yerleşim alanları, turizm tesisleri, ulaşım ve altyapı yatırımlarının sürekli genişlediğini belirtti.

Antalya’nın geleceğinin yalnızca ekonomik ve turistik değerleri üzerinden değil, afetlere karşı güvenliği ve sürdürülebilirliği açısından da planlanması gerektiği ifade edildi.

Antalya’nın kendine özgü jeolojik ve hidrojeolojik koşullarının hızlı kentleşme baskısıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Oda, yer bilimleri verilerinin planlama ve yapılaşma süreçlerinde karar mekanizmalarının temel unsurlarından biri haline getirilmesini istedi.

“Yerel yönetimlerde daha fazla jeoloji mühendisi istihdam edilmeli”

Açıklamada Antalya’daki yerel yönetimlere de çağrıda bulunularak, zemin ve temel etütlerinin etkin biçimde denetlenmesi, yeterli sayıda jeoloji mühendisi istihdam edilmesi ve afet risk azaltma çalışmalarının belediyelerin kalıcı kurumsal yapısının bir parçası haline getirilmesi istendi.

Antalya Büyükşehir Belediyesi bünyesinde ise kentin jeolojik, jeoteknik ve hidrojeolojik özelliklerini bütüncül biçimde ele alacak yer bilimleri odaklı güçlü ve kalıcı bir kurumsal yapılanmanın oluşturulmasının gerekli olduğu vurgulandı.

Kentsel dönüşüm uyarısı

Jeoloji Mühendisleri Odası, kentsel dönüşümün yalnızca ekonomik değeri yüksek bölgelerde gerçekleştirilen yapı yenileme çalışmalarına indirgenmemesi gerektiğini de belirtti.

Deprem tehlikesi, zemin koşulları, mevcut yapıların güvenliği ve toplumsal ihtiyaçların birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edilen açıklamada, riskli yapıların güçlendirilmesi veya yenilenmesinin yanı sıra bilimsel açıdan sakıncalı alanlarda yeni risklerin oluşmasının da önüne geçilmesi gerektiği kaydedildi.

“Kentsel rant değil, güvenli kentler”

TMMOB tarafından yapılan değerlendirmede ise imar planlarının kentsel rant amacıyla değil, depreme hazırlıklı ve güvenli kentler oluşturmak amacıyla hazırlanması gerektiği belirtildi.

Parsel bazındaki imar değişiklikleriyle ormanlık alanların, su havzalarının ve dere yataklarının yapılaşmaya açılmaması gerektiği vurgulanırken, yapı denetimi ve afet yönetimi süreçlerinde meslek odaları, üniversiteler ve ilgili kurumların etkin katılımının sağlanması çağrısı yapıldı.

Açıklamada ayrıca Türkiye’nin bina envanterinin çıkarılması, özellikle okul ve hastaneler başta olmak üzere mevcut yapıların risk ve hasar görebilirlik durumlarının belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

“Önlem almak enkaz kaldırmaktan daha ekonomik”

Jeoloji Mühendisleri Odası, 17 Ağustos’tan çıkarılması gereken en önemli dersin, afetlerin sonuçlarını beklemek yerine riskleri önceden azaltmak olduğunu vurguladı.

Açıklamada, “Önlem almak, enkaz kaldırmaktan daha ekonomik; can kayıplarının ardından yaraları sarmaya çalışmaktan çok daha insanidir” denildi.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, Antalya’nın afetlere karşı daha dirençli, güvenli, yaşanabilir ve sürdürülebilir bir kent olması için sahip olduğu bilimsel ve mesleki birikimi kamu kurumlarıyla paylaşmaya hazır olduğunu bildirdi.

Açıklamanın sonunda, “Güvenli yaşam herkesin hakkıdır. Afetlere hazırlıklı ve dirençli yerleşimler bir tercih değil, kamusal bir zorunluluktur” mesajı verildi.

TMMOB Antalya İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri ve Jeoloji Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Mustafa Karancı, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde yaşamını yitirenleri saygıyla anarak, Türkiye’nin yeni büyük sosyal ve ekonomik yıkımlar yaşamaması için bilimin, tekniğin ve doğanın sesine kulak verilmesi gerektiğini belirtti ve

“17 Ağustos’u unutmadık, unutturmayacağız.” dedi.