RAZİYE GÖK AKTAŞ / KONUK YAZAR

“Mükelleflerin,  SMMM, YMMM, Bağımsız Denetçi ve Meslek odalarının Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Konseyi Çalışma Grubunun 2022 raporunda geçen Sahte veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge düzenlenmesi ve kullanılmasının sebeplerini okumaları  faydalı olacaktır.”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Vergi Denetim Kurulunun sahte belge kullanarak kamuya zarar veren mükelleflere karşı  vergi kaçakçılığı kapsamında işlem yapılacağını  yeni düzenlemenin 1 Ekim’den itibaren uygulamaya başlanacağını  duyurdu.

Sn. Mehmet Şimşek’in bu duyurusundan sonra, acaba bilmeden sahte fatura almış olabilir miyim, kayıt etmiş olabilir miyim,  bilmeden aldığım için ceza yer miyim, .. gibi bir çok soruyu da zihinlerde tekrar hatırlatmış oldu. Sorulara  cevap arayışlarımız varsa,  ilk olarak kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi gerektiren sebeplerin neler olduğunu bilmek gerekiyor ve sonra da bu sebeplere neden olan olmamış olmak gerekiyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Konseyi Çalışma grubunun tespitlerinde geçen “27. Vergi oranlarının yüksekliği iddia ve bahane edilmektedir. “  ve  “28. Muhasebe ve müşavirlik meslek odaları, meslektaşlarını koruma saiki ile gerekli disiplin cezalarını uygulamamaktadır. “  maddelerini görünce, vergi kaçakçılığına asla bir neden olarak görülmemelidir,  Ancak,  adil  olmayan vergi oranlarının yeniden düzenlenmesi gerektiği ve mükellefinin kullandığı ve/veya düzenlediği  belgeyi kayıt etme nedeniyle  Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin sorumlu tutulmaması ve ceza uygulamasının kaldırılması yönünde düzenleme hususunu belirtmeden geçemeyeceğim.

Sahte işlerin sorumlusu SMMM’ler değildir.

SMMM’ler mükellefleri tarafından  digital ortamda veya fiziken kağıt ortamında kendilerine ulaştırılan belgeleri  belge içeriğindeki ürünlerin fiziken mükellefin deposunda var mı? yok mu? bakmakla görevli ve  sorumlu değildir. Mükelleflerinin müşterilerine verdikleri hizmetin gerçekten müşterisine verilip verilmediğini araştırma yapmakla da görevli  ve sorumlu değildir.   Hazine ve Maliye Bakanlığı SMMM leri mükelleflerin envanter sorumlusu veya mükellefin faaliyet takipçisi  olarak görmekten vazgeçmelidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı kayıt dışı ekonomi ile mücadele ederken SMMM lere haksız yere cezalar yazdırma gayretinden  vazgeçmelidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı kayıt dışı ile mücadelede kesin çözüm  için  devlet desteği ile  her mükellefe envanter sorumlusu çalıştırma zorunluluğu getirebilir ve  Esnaf ve Sanatkarlar Odaları ile Ticaret odalarının üyelerinin faaliyetlerini denetlemeleri sorumluluğu getirebilir.   

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Risk Analiz Genel Müdürlüğünce yayınlanmış 2023-2025 Kayıt dışı ekonomiyle mücadele eylem planında Hazine ve Maliye Bakanlığının kayıt dışı ekonomi ile mücadele için neleri planladığı adım adım belirtilmiş. Hazine ve Maliye Bakanlığı kayıt dışı ekonomi ile mücadelede 2023-2025 eylem planında hızlı erişim sağlayabilmek için  ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla  işbirliği içerisinde ve veri paylaşımı geliştirilerek koordineli şekilde çalışılacağını belirtmiş.

Eylem planında kayıt dışı ekonomi ve vergi algısı konusunda farkındalığı oluşturmak amacıyla çocuklara harcamalarına ait fiş ve fatura üzerinden ödül verilmesinin sağlanması eyleminin vergi ahlakındaki düşüşün yükselmesi için önemli bir eylem olacağı aşikar.

TC Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Konseyi, Sahte ve Muhteviyatı itibariyle Yanıltıcı Belge ile Mücadele Çalışma Grubunun yayınlanmış 2022 yılı raporunda;  Sahte veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge düzenlenmesi ve kullanılmasının sebeplerini aşağıdaki şekilde belirtmiştir.

1. Mükelleflerin bir kısmının Sahte veya Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belgeyi kullanmak istemesi sebebiyle bir talep oluşmaktadır.

2. Mükellefler, vergi bilincinin yetersizliği yüzünden vergilerini eksiksiz-tam ödemek yerine daha az ödemek ya da hiç ödememek istemektedir.

3. Sahte belge ticareti neticesinde kolay yoldan gelir elde etme istenmektedir.

4. İhracat, indirimli oran vb. teslimler sebebiyle olması gerekenden daha fazla Katma Değer Vergisi iadesi elde etme arzu edilmektedir.

5. Bir kısım gider ve maliyetlerin sair sebeplerle belgelendirilmesi mümkün değildir.

6. Bazı giderler mevzuat gereğince kanunen kabul edilmeyen gider olarak değerlendirilmekte ve Katma Değer Vergisi indirimleri kabul edilmemektedir.

7. Devletçe verilen teşvik ve destekleme uygulamalarından daha fazla yararlanmak istenmektedir.

8. Elde edilen gelirlerin/kazançların Devlet’e değil, kişinin kendisine ait olduğu düşünülmektedir.

9. Vergi vermeme sonucu elde kalan kazancın vergi verilmesi veya müeyyide ile karşılaşılması halinde katlanılacak maliyetten fazla olduğu hesap edilmektedir.

10. Mükellef, kazancının tamamının beyan edilmesi halinde zarar görebileceğinden, sektördeki diğer mükelleflerle rekabet edemeyeceğinden endişe etmektedir.

11. Sahte belge kullanmak suretiyle ödenecek Katma Değer Vergisinin azaltılması veya tamamen ortadan kaldırılması istenmektedir.

12. Mükellef ve/ya da vergi sorumluları, sahte belge kullanılması halinde yazılan raporlara dayanılarak yapılan vergi tarhı ile ceza kesme işlemleri hakkında cezalarda indirim, uzlaşma ve vergi affı niteliğindeki düzenlemeler gibi cezayı hafifleten ya da kaldıran hak ve imkânlardan yararlanabilmektedir.

13. Sahte belge düzenleme ve kullanımına yönelik denetimler (inceleme, yoklama vb.) etkin olmamakta ve yetersiz kalmaktadır.

14. Vergi cezaları ile hürriyeti bağlayıcı cezaların kesilmesi-hükmedilmesinde yaşanan aksaklıklar sebebiyle yeterince caydırıcı olmadığı bilinmektedir.

15. Mükellefler, mevzuatın karmaşıklığı, eskiliği, yetersizliği ve dağınıklığı sebebiyle oluşan boşlukları aramakta ve buldukları takdirde bundan yararlanmaktadır.

16. Teknolojik gelişmeler sayesinde bilişim yoluyla organize suçluluğun kolaylaşması yüzünden suça yönelim artmaktadır.

17. Emtia stok dengesindeki uyumsuzluklar sahte belge ile giderilmek istenmektedir.

18. Kara para aklama ve POS tefeciliği gibi kanuna aykırı faaliyetler içerisinde yer alan şahıslar sahte belgeler ile bu faaliyetlerini gizlemeye gayret etmektedir.

19. Dolandırıcılık amacıyla sahte belge düzenlenmektedir.

20. Katma Değer Vergisi dışındaki diğer vergi iadeleri ve özel gider indirimlerinden faydalanmak istenmektedir.

21. Vergi istisnalarından yararlanmak isteyen mükellefler gerçekte kapsama girmeyen işlemlerine gerçeklik kazandırmak amacıyla sahte belge düzenlemektedir

22. Dış ticaret sermaye şirketleri ile sektörel dış ticaret şirketlerinin Katma Değer Vergisi iadesi almalarının kolaylaştırılmış olması ve denetim zorluğu sebebiyle belirsiz bir durum oluşmaktadır.

23. Yurt dışındaki veya serbest bölgelerdeki firmalar aracılığıyla kârın vergisiz alanlara, bölgelere veya ülkelere aktarılması istenmektedir.

24. Sahte belge düzenleme ve kullanma tespiti uzun zaman almaktadır.

25. Vergi incelemeleri ile vergi ve ceza yargılaması süreçleri çok uzun zamanda tamamlanmaktadır. 26. Sahte belgenin gerçek düzenleyicileri tespit edilememekte; vergi cezaları ile hürriyeti bağlayıcı cezalara adına kayıtlı mal varlığı bulunmayan şahıslar muhatap olmaktadır.

 27.Vergi oranlarının yüksekliği iddia ve bahane edilmektedir.

28.Muhasebe ve müşavirlik meslek odaları, meslektaşlarını koruma saiki ile gerekli disiplin cezalarını uygulamamaktadır.

29. Katma Değer Vergisi indirim sistemi mükellefleri sahte belge düzenlemeye veya kullanmaya teşvik edici bir yapıdadır.

30. Toplumda, sahte fatura düzenleyicilerinin yeterince cezalandırılmadıkları ve Devletin onlar ile yeterince mücadele edemediği düşüncesi hâkimdir.

31. Vergi ve mükelleflerin takibinde dijital sistemler ile teknolojik imkânlardan yeterince faydalanılamamaktadır.

 32. Sık aralıklarla Vergi Barışı, Varlık Barışı, Matrah Artırımı, Yeniden Yapılandırma vb. adlarla yapılan düzenlemeler kapsamında hukuka aykırı fiillerin sonuçları kısmen ya da tamamen ortadan kaldırılmaktadır.