ALİ İHSAN DİLMEN / KONUK YAZAR

Ünlü Rus edebiyatçısı İvan Gonçarov’un Oblomov romanının kahramanıdır Oblomov.
Yazar onu şöyle tanımlıyor: “Zeka yönünden diğer insanlardan hiçbir farklı ve eksik tarafı yoktu. Tam aksine billur gibi tertemiz bir ruhu vardı. Heyecanları asalet dolu bir insandı. Ama hiçbir şey yapmadı.”
Rus edebiyatının klasiklerinden Oblomov’da kahramanın hayatla olan ilişkisi anlatılır.
İlya İlyiç Oblomov, zengin bir ailenin çocuğudur.
Ailesinden miras kalan geliriyle St.Petersburg'da uşağı Zahar ile birlikte yaşar.
Oblomov önceleri devlet memurudur ama bu memuriyet görevini ‘üşengeçliği’ ve etrafında gördüğü olumsuz ilişkiler sebebiyle yapmak istemez ve memuriyetten ayrılarak ailesinden kalan topraklardan gelen gelirle yaşamaya başlar.
Zaman zaman kendisine ziyaret eden arkadaşları ve  kendisine hizmet edenler dışında kimseyle görüşmez, gününün büyük bir bölümünü aynı kıyafetler içinde yatağının üstünde oturarak geçirir.
Oblomov adeta hayatla bağlarını koparmıştır.
Hayata ve geleceğe dair kendisini yalnız bırakmayan Andrey İvaniç Ştoltz İle gezi planları ve yapacakları üzerine hayaller kurarlar.
Ama bunlar hayalde kalır.
Oblomov, ruhunu teslim alan isteksizlik ve üşengeçlik halinin etkisinden kendini kurtaramaz.
Sevme arzusu bile varlığını, ruhunu kuşatan isteksizlik halini değiştirecek motivasyonu sağlamaz.
Zaman zaman bu konuda gösterdiği gayretler ve görüştüğü Olga isimli genç bir kızın ruhunda uyandırdığı sevme arzusuna rağmen durum değişmez.
Sevme isteği ve Olga'nın ruhunda oluşturduğu heyecan onda birlikte parka gidip gezmenin ötesinde bir eylemlilik hali oluşturmaz.
Bu sebeple, Rusların dünyasına İvan Gonçarov'un kazandırdığı bir karakter olan Oblomov,  bir roman karakteri olmanın ötesinde anlam kazanır, siyasetçiler ve toplum tarafından Oblomovluk hastalık olarak kabul edilir,
Oblomov'un şahsında ortaya çıkan ruh hali Rusya'nın yöneticileri tarafından şikayetlere konu olur.
Oblomovluk, toplumsal sorunların çözümünde engel ve tıkaç vazifesi görür.
Roman 1859’da yayınlandığında kahramanı Oblomov üzerinden ifade edilen üşengeçlik ve eylemsizlik halinin etkileri de devam eder.
Bu hal bizim kültürümüzde “adam sendecilik yahut ben mi değiştireceğim” çaresizliği olarak devam etmektedir.
Toplumumuzun ruh halini ifade eden, bireysel ve toplumsal durumun etkisi artarak devam etmektedir.
Ülkede gelir adaleti mi bozuk, cevap hazır: “Bu durum kim gelirse gelsin düzelmez,” 
adaletsizlik mi var, yargıçlar yargıyı dahi dinlemez duruma mı gelmiş; “Başkası gelse düzelecek mi? Hep böyle değil miydi,” devlette liyakat mi kayboldu; “Olsa ne olacak? Her iktidar kendi yandaşını korumuyor mu?” umarsızlığının adıdır, Oblomovluk.
Ve benzeri gerekçeler üretilerek süren “üşengeçlik” hali toplum ruhunu sarıp sarmalamış durumda.
Üşengeçlik ve umutsuzluk seviyesi öylesine yükselmiş ki, sandık yoluyla bile bu durumun değişmeyeceğine inanan bir kesimin varlığını gözlemlemek şaşırtıcı değil.
Peki, değişmesinin gerektiğine inanıyorlar mı? 
Evet, bir çok insan bunun gerekli olduğunu söylüyor.
Ama değişmesi için küçük bir adım atmıyor.
Ya kendisine değişim için çağıranların samimiyetine inanmıyor.
Kendilerinden destek isteyenlerin esasında “Biraz da kendilerinin toplumu sömürmek, devletin imkanlarını ele geçirmek” niyetinde olduklarını düşünüyor.
Ya da, değişim için çabalayanların hepsini aynı torbaya koyuyor ve hepsini birden yetersizlik veya kötü niyetlilikle suçluyor.
Bu ruh hali ve tutum elbette örgütlü olan kötülerin hegomanyalarının devamını sağlıyor.
Yaşadığımız kötülüklerin varlığına inananların bir kesimin gerekçesi ise, iktidarın değişmesiyle o devasa örgütlü gücün; karşı oldukları, istemedikleri bir siyasi kesimin eline geçmesinden duydukları kaygı ve korkudan kaynaklanmakta.
Hasılı; hal ve gidişattan memnun olmayanların bir gerekçesi var ve bu gerekçe değişim hareketini sağlayacak devinimden hayli uzak,“Oblomovluk”(üşengeçlik) toplumda egemen durumda.
Özetlersek, Gonçarov tarafından 1859 yılında yazılan roman kahramanının karakteri bizde de toplumsal hastalık olarak devam etmekte.
Geçen günlerde okuduğum bir kitapta yer alan deneme duygu ve zihin dünyamda bu düşüncelere vesile oldu.
Umarım toplumsal olarak maruz kaldığımız hastalığın teşhisinde önemli gördüğüm bu tespit, çözüm konusunda harekete geçmemiz ve düşünmemize “örgütlü kötülüğe karşı, örgütlü iyiliğe” vesile olur.
Ruhumuzu saran “Oblomovluk” hastalığından kurtuluruz.