NİZAMETTİN ŞEN / KONUK YAZAR

Ankara’da 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek olan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi var.

2025 yılında ABD Temsilciler Meclisi’nde sunulan “Turkey Diplomatic Realignment Act” adlı yasa tasarısı, Türkiye’nin ABD Dışişleri Bakanlığı bünyesinde Avrupa ve Avrasya Bürosu yerine Yakın Doğu (Near Eastern Affairs) Bürosu kapsamında değerlendirilmesini öneriyor. Tasarıyı destekleyenler bunun Türkiye’nin son yıllardaki dış politika yönelimini yansıttığını savunuyor.  Bu, Türkiye’nin coğrafi olarak “Avrupa ülkesi olmaktan çıkarılması” anlamına gelmez. Bu, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın idari sınıflandırmasına ilişkin bir öneridir. Böyle bir değişiklik olsa bile Türkiye’nin NATO üyeliğini, Avrupa Konseyi üyeliğini veya Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı içindeki konumunu değiştirmez.  

Turizm açısından bakarsak, semboller bazen hukuki değişikliklerden daha güçlü olabilir.

Eğer dünyanın en etkili ülkelerinden biri olan ABD, resmi diplomatik yapısında Türkiye’yi “Avrupa dosyasından” çıkarıp “Ortadoğu dosyasına” koyarsa, uluslararası medya bunu büyük ölçüde “Türkiye artık Batı’dan uzaklaşıyor” şeklinde yorumlayabilir.

Bunun olası sonuçları şunlar olabilir: yatırımcı güveninde ilave aşınma, siyasi risk priminin yükselmesi, kurumsal yatırımcıların ülke risk analizlerinde olumsuz notlar, kongre ve iş turizminde tereddüt, kültür turizminde “istikrarlı Avrupa destinasyonu” algısının zayıflaması, Türkiye’nin giderek “jeopolitik risk bölgesi” içinde değerlendirilmesi.

Ancak burada tek başına bu sınıflandırmanın turizmi çökertmesi beklenmez.

Turizm talebi çok sayıda değişkenden etkilenir: güvenlik, ulaşım, fiyat avantajı, hizmet kalitesi, hava bağlantıları, medya haberleri, diplomatik ilişkiler, ekonomik istikrar.

Nitekim Türkiye geçmişte savaşlar, darbe girişimi, terör saldırıları ve pandemi gibi çok ağır krizlerden sonra bile güçlü fiyat avantajı ve hava ulaşımı sayesinde turist sayılarını yeniden artırabildi.

Birinci sırada saydığım ki, dünya standartlarında da bu böyledir, GÜVENLİK!

Turizmde güven yalnızca “terör yok, savaş yok” meselesi değildir. Hukuka, kuruma, özgürlüğe ve öngörülebilirliğe duyulan güven de destinasyon imajının parçasıdır.

Türkiye hakkında son dönemde Avrupa Konseyi’nin ifade özgürlüğü, toplantı hakkı ve barışçıl gösterilere yönelik kaygıları; gazetecilere dönük tutuklama ve yargılamalar; muhalefet belediyelerine yönelik operasyonlar dünya medyasında yer buluyor.

Türkiye “güzel ama riskli”, “ucuz ama öngörülemez”, “yakın ama sorunlu” ülke algısına sıkışırsa; kültür turizmi, kongre turizmi, yüksek gelirli misafir ve kurumsal yatırım bundan zarar görür. Gri pasaport skandalı gibi olaylar da bu algıyı büyütür; çünkü mesele sadece pasaport değil, “devlet belgesine güven” meselesidir. 2021’de belediyeler üzerinden hizmet pasaportlarıyla Almanya’ya insan kaçakçılığı iddiaları gündeme gelmiş, dönemin İçişleri Bakanı 804 kişinin bu pasaportlarla gidip dönmediğini açıklamıştı.

“ABD’de Türkiye’nin Avrupa yerine Ortadoğu kategorisine alınmasını öngören girişim, hukuki olmaktan çok sembolik ve diplomatik anlam taşımaktadır. Ancak semboller uluslararası algıda önemlidir. Böyle bir değişiklik, Türkiye’nin Batı kimliğinden uzaklaştığı yönündeki mevcut tartışmaları güçlendirebilir. Tek başına turizmi belirlemez; fakat ekonomik kırılganlık, demokratikleşme tartışmaları ve bölgesel jeopolitik risklerle birleştiğinde ülke markasını zayıflatan yeni bir algı katmanı oluşturabilir.”

Ankara Nato Zirvesi sonu Siyasi İmajımızın son durumunu da göreceğiz…