Bugün 22 Kasım 2026 Pazar
  • Antalya14 °C
  • IMKB

    %
  • Altın
    5730.99
    %0
  • Dolar
    50.5647
    %0
  • Euro
    55.418
    %0

TUGAY TOYDEMİR / KONUK YAZAR

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
TUGAY TOYDEMİR / KONUK YAZAR

FONLAR BATTI, TATİLLER SUYA MI DÜŞTÜ?

22 Kasım 2026 Pazar 01:17

Finans piyasalarında kopan fırtınanın turizm sektörüne muhtemel faturası

Memleket olarak finansal krizlerin turizm sektörüne etkisini genellikle döviz kurunun yükselmesi üzerinden değerlendiriyoruz. Dolar yükselirse yabancı turist gelir, Türk turisti yurt dışına gidemez gibi son derece pratik, bir o kadar da eksik bir ekonomi anlayışımız var.

Oysa son dönemde yaşadığımız fon krizi, turizm sektörünün pek de alışık olmadığımız başka bir cephesini gündeme taşıyor.

Düne kadar Maldivler'de su üstü villa mı, Seyşeller'de özel havuzlu süit mi diye düşünen vatandaşımız, bugün yatırım yaptığı fondan parasını nasıl kurtaracağını düşünüyorsa, turizm sektörünün de bu meseleye kayıtsız kalma lüksü yoktur.

Ne de olsa insan, banka hesabındaki paranın akıbetinden emin olmadığı müddetçe okyanusun ortasında gün batımına karşı şampanya yudumlamayı pek de öncelikli bir ihtiyaç olarak görmez.

Parası olanın da tatil yapamadığı bir memleket

Fon krizinden etkilenen yüz binlerce yatırımcıdan bahsediyoruz. Bunların arasında turizm sektörünün crème de la crème olarak tabir edebileceğimiz müşteri kitlesinin de bulunduğunu göz ardı etmemek gerekir.

Bu insanlar turizm sektörünün sürekli görmek istediği, ancak nüfus sayımlarında pek de kalabalık görünmeyen, harcama kabiliyetleri sayesinde ekonomik değerleri nüfuslarından çok daha büyük olan bir tüketici kesimidir.

Ekonomik sınıfta uçak bileti aramak yerine business class uçan, otel rezervasyonu yaparken kahvaltının dahil olup olmadığından ziyade odasının manzarasıyla ilgilenen, tatil bütçesini çoğu zaman aylık maaşından değil, birikimlerinden ve yatırım gelirlerinden karşılayan insanlardan bahsediyoruz.

Ekonomistler bu duruma servet etkisi diyorlar.

Vatandaşın geliri değişmese bile serveti azaldığında harcama iştahı da azalıyor.

Daha düne kadar iki kişilik Japonya turu satın almayı düşünen vatandaşımızın bugün evinin balkonunda Japon çayı içerek Uzak Doğu hasretini gidermeye çalışması, turizm ekonomisi açısından hiç de küçümsenecek bir mesele değildir.

Üstelik kaybedilen sadece bir tur satışı değildir. Acentanın komisyonu, havayolunun koltuk geliri, rehberin ücreti, transfer şirketinin kazancı ve daha birçok ekonomik faaliyet de bundan nasibini alır.

Ancak meselenin tüketici boyutu, buzdağının sadece görünen kısmıdır.

Erken rezervasyon, geç ödeme, arada da biraz finansçılık!

Tur operatörlüğünün finans dünyası açısından son derece cazip bir iş modeli olduğunu sektörün dışında kalan pek çok insan bilmez.

Vatandaşımız şubat ayında ağustos tatilinin parasını öder. Tur operatörü, anlaşmasına bağlı olarak otelciye ödemesini çok daha sonra yapar. Arada geçen süre içerisinde de kasasında ciddi miktarda para bulundurur.

Bir başka ifadeyle vatandaşımız henüz denize girmeden parası finans piyasalarında yüzmeye başlamıştır!

Dünyanın büyük turizm şirketlerinin finans kuruluşlarıyla organik bağlar kurmasının, bankaların ve yatırım fonlarının turizm sektörüne ilgi göstermesinin temel sebeplerinden biri de budur.

TUI, Neckermann, Thomas Cook ve American Express gibi örneklerin geçmişlerine baktığımızda turizm ile finans dünyasının birbirlerine ne kadar yakın olduklarını görürüz.

Doğru yönetildiğinde son derece akılcı bir ticari modeldir. Tur operatörü finansman maliyetini düşürür, daha uygun fiyatlarla otel kontenjanı satın alır, havayollarıyla daha güçlü pazarlık yapar ve tüketiciye daha rekabetçi fiyatlar sunabilir.

Ancak ağustos ayında yapılacak tatilin parasını, ağustos ayında nakde dönüştüremeyeceğiniz bir finansal enstrümana yatırırsanız, kumsalda güneşlenmesi gereken müşterinizle beraber siz de güneşin altında kalabilirsiniz!

Müşterinin parası fonda, acentanın parası nerede?

Tera ve Pusula merkezli fon krizinin turizm sektörünü ilgilendiren ikinci boyutu ise turizm işletmelerinin kendi mali yapılarıdır.

Financial Times'ın araştırmasına göre 455 bini aşkın yatırımcının tasarrufunu riske atan, yaklaşık 20 milyar dolarlık fon varlığını ilgilendiren bir krizden bahsediyoruz. Bu rakamın tamamı kesinleşmiş bir kayıp değil elbette. Ancak ekonomik etkisini hafife almak da mümkün değil.

Peki bu fonlarda turizm şirketlerinin ne kadar parası vardı?

Erken rezervasyonlardan elde edilen gelirlerin ne kadarı bu fonlarda değerlendiriliyordu?

Otelcilere ve havayolu şirketlerine yapılacak ödemeler için ayrılmış paraların ne kadarı bugün kullanılamaz durumda?

Henüz kamuoyuna açıklanmış, sektörün tamamını kapsayan sağlıklı bir veri yok.

Ancak bir tur operatörünün kasasında bulunması gereken paraya erişememesi halinde yaşanabilecekleri tahmin etmek için ekonomi profesörü olmaya da gerek yok.

Otelci parasını ister, havayolu parasını ister, müşteri iptal ettiği tatilin parasını ister. Fon ise sabretmenizi ister!

Muhasebe kayıtlarında zenginsinizdir ama elektrik faturasını ödeyecek nakdiniz yoktur.

İşin daha vahim tarafı, turizm sektöründe bir işletmenin ödeme güçlüğüne düşmesinin, ticari ilişkide bulunduğu ve bu krizin oluşmasında hiçbir kabahati olmayan onlarca işletmeyi de mağdur edebilmesidir.

Tıpkı borsada fonların yarattığı satış baskısı nedeniyle, yaşanan skandalla doğrudan ilgisi bulunmayan şirketlerin de değer kaybetmesi gibi.

Almanlar tur operatörünü, biz otelin betonunu finanse ediyoruz!

Meselenin beni bir turizm emekçisi olarak en fazla endişelendiren boyutu ise Türkiye'nin uluslararası tur operatörlüğü alanında zaten yeterince gelişmemiş olan finansal altyapısının bu kriz nedeniyle daha da zarar görme ihtimalidir.

Dünyanın güçlü tur operatörlerinin arkasında milyarlarca dolarlık sermaye yapıları, bankalar, yatırım kuruluşları ve kurumsal yatırımcılar bulunuyor.

Bizde ise bir tur operatörü uluslararası pazarlara açılmak için bankanın kapısını çaldığında, kaç müşterisinin bulunduğundan, hangi ülkelerde satış yapabildiğinden veya ne kadar güçlü bir ticari organizasyona sahip olduğundan önce, ipotek edebileceği kaç dairesinin olduğu sorulabiliyor.

Ülkemizde otel yapmak için finansman bulmak, o oteli dünyanın dört bir yanında pazarlayacak bir tur operatörü yaratmak için finansman bulmaktan çoğu zaman daha kolay.

Sonra da Türk tur operatörlerinin neden dünya devleriyle rekabet edemediklerini sorguluyoruz.

Biz milyarlarca dolar harcayarak oteller inşa ediyoruz. Havalimanları yapıyoruz. Yollar, altyapılar, marinalar inşa ediyoruz. Binlerce insan yetiştiriyoruz.

Almanya'daki tur operatörü ise müşteriyi buluyor, tatilin fiyatını belirliyor, parasını aylar öncesinden tahsil ediyor ve bize kaç oda satabileceğimizi söylüyor.

Bacasız sanayinin fabrikaları bizim, uluslararası pazarlama müdürlüğü başkalarının!

Sinek öldürmek için evi yakmayalım!

Yaşanan fon skandalı nedeniyle finans kuruluşlarının turizm sektörüne yatırım yapmalarından endişe duymak, son derece yanlış bir refleks olacaktır.

Sorun finans ile turizmin bir araya gelmesi değil, bu birlikteliğin nasıl yönetildiği ve nasıl denetlendiğidir.

Türkiye İş Bankası gibi turizm sektörüne yönelik uzmanlaşmış finansman modelleri geliştiren bankalarımız var. Ancak bankalarımızın ve yatırım kuruluşlarımızın turizme bakış açısının otel yatırımlarının finansmanından daha ileriye taşınması gerekiyor.

Türk menşeli tur operatörlerinin yurt dışında şirket satın alabilecek, kendi dağıtım kanallarını oluşturabilecek, büyük havayolu ve otel kontratlarına imza atabilecek mali güce kavuşmaları gerekiyor.

Alman tur operatörü İngiliz turisti Yunanistan'a götürerek para kazanabiliyorsa, Türk tur operatörü neden Fransız turisti Meksika'ya götürerek ülkemize ekonomik değer kazandırmasın?

Turizmde millî marka yaratmak, yalnızca yabancı turistleri Türkiye'ye getirmekten ibaret değildir. Dünya üzerindeki turizm hareketlerinden pay alabilmektir.

Elbette bütün bunlar yapılırken tüketicinin tatil parasının güvencesi sağlanmalı, müşteri avansları spekülatif yatırımlardan korunmalı ve uzun vadeli yatırımlar gerçek yatırım sermayesiyle finanse edilmelidir.

Asıl fatura 2027 sezonunda ortaya çıkabilir

Fon krizinin turizm sektörüne gerçek yansımalarını önümüzdeki erken rezervasyon döneminde daha net göreceğimizi düşünüyorum.

Lüks tatil satışları, yurt dışı turları, kruvaziyer seyahatleri, yüksek bütçeli otel rezervasyonları ve tur operatörlerinin tedarikçilerine karşı ödeme kabiliyetleri yakından takip edilmelidir.

TÜRSAB başta olmak üzere sektörün meslek kuruluşlarının bu konuda bir araştırma yapması, üyelerinin finansal risklerini ve tüketici talebindeki değişimleri tespit etmesi gerektiğine inanıyorum.

Zira turizm sektörünün bu krizden ne ölçüde etkilendiğini, sezon sonunda boş kalan otel odalarını sayarak öğrenmenin kimseye bir faydası olmayacaktır.

Yangın söndürücüyü yangın çıktıktan sonra satın almak gibi bir alışkanlığımız var. Bu defa bari şaşırtalım!

Unutmayalım ki finans piyasalarında yaşanan krizlerin faturası yalnızca yatırımcılara kesilmez. Hiç fon satın almamış bir turist rehberi, bir otel çalışanı, bir transfer şoförü ya da bir seyahat acentası çalışanı da hiç haberdar olmadığı bir finansal skandalın ekonomik mağduru olabilir.

Borsada devre kesici var. Turizmde ise maalesef sezon kesici yok!

Bu yazı toplam 89 defa okunmuştur.
SPOR
Tüm Hakları Saklıdır © 1983 Antalya Son Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0532 474 99 63 | Haber Yazılımı: CM Bilişim