NİZAMETTİN ŞEN / KONUK YAZAR

Dr. Aradhana Khowala’nın “şehirler artık akıllı ama insanlar daha mutlu değil” ve“Geleceğin şehirleri verimlilikle değil, insanlıkla kazanacak” Khowala’ya göre geleceğin başarılı şehirleri yalnızca “akıllı” değil, aynı zamanda insanların nasıl hissettiğini anlayabilen kentler olacak.  tespiti çok doğru. Ben bu yazımda Antalya örneğini verdim ama siz istediğiniz destinasyonu onun yerine koyup sorgulaya bilirsiniz

Antalya turizmi için tam da sorulması gereken soruyu önümüze koyuyor: Antalya ziyaretçilerinde yalnızca güzel bir tatil anısı mı bırakıyor, yoksa kuşaktan kuşağa aktarılacak bir tutku mu yaratıyor?

Bir turizm kentinin gerçek başarısı, kaç milyon insanın geldiğiyle değil, kaç insanın “bir daha gelmeliyim” duygusuyla ayrıldığıyla ölçülür. Khowala’nın vurguladığı gibi, çağdaş şehirler ulaşımı, yoğunluğu, veriyi, tüketimi ve ziyaretçi akışını yönetmekte ustalaştı; fakat çoğu zaman aidiyet, bağ kurma ve sevilebilirlik meselesini ihmal etti. Onun “flört edilen şehirler” ve “evlenilen şehirler” ayrımı tam da Antalya’nın önünde duran meseledir. Antalya ilk bakışta büyüleyen bir kenttir. Denizi, güneşi, Torosları, antik kentleri, otelleri, mutfağı, Kaleiçi, falezleri ve Akdeniz ışığıyla ziyaretçiyi etkiler. Bu yönüyle Antalya kolayca “flört edilen” bir kent olabilir. İnsan gelir, güzel fotoğraflar çeker, iyi bir tatil geçirir, döner. Ama asıl mesele şudur: O insan Antalya’yı özlüyor mu? Çocuğuna, torununa “Ben gençliğimde Antalya’da şöyle bir tatil yaşamıştım, sen de mutlaka gitmelisin” diyor mu?

Turizm kentlerinin en büyük hedefi yalnızca sezonu doldurmak değil, yeni jenerasyonlarda tutku yaratmaktır. Uzun süre moda olabilmek de tanıtım bütçesine değil, tutkuya dayanır. Moda geçici olabilir; tutku kalıcıdır. Bir destinasyonun markası, afişlerde değil insanların hafızasında oluşur.

Antalya’nın sorunu cazibesizlik değildir. Tam tersine, Antalya’nın olağanüstü bir doğal ve kültürel sermayesi vardır. Sorun, bu sermayenin ziyaretçide kalıcı bir duygusal bağa dönüşüp dönüşmediğidir. Misafir otele geliyor, denize giriyor, açık büfeden yararlanıyor, transferle havaalanına dönüyorsa; Antalya’yı mı tanıyor, yoksa yalnızca Antalya’daki bir tesisi mi tüketiyor?

Bir kentin sevilebilmesi için yalnızca konfor yetmez. Güven, ritim, hikâye, mahalle, insan ilişkisi, kültür, tekrar karşılaşma arzusu gerekir. Çocuklu aileler için güvenli sokaklar, yaşlılar için erişilebilir alanlar, gençler için canlı kültür ortamı, yerel halkla temas, kent hafızası, sanat, müzik, festival, arkeoloji, gastronomi ve gerçek yaşam gerekir.

Antalya tekrar gelen misafir yaratıyor; evet. Özellikle Alman, Rus, İngiliz ve Avrupa pazarlarında yıllara dayanan sadakat var. Ancak soru daha derindir: Bu sadakat yalnızca alışkanlık mı, fiyat-konfor dengesi mi, yoksa Antalya’ya duyulan gerçek bir sevgi mi? Ve daha önemlisi: Bu sevgi genç kuşağa aktarılıyor mu?

Bugün Antalya’nın stratejik hedefi şu olmalıdır: Gelen turisti memnun etmekten öte, onda Antalya’ya ait bir hikâye bırakmak. Çünkü hikâyesi olmayan tatil unutulur. Hikâyesi olan kent ise aile belleğine girer.

Antalya artık sadece “gelinen” değil, “özlenen” bir kent olmayı hedeflemelidir. Çünkü turizmde asıl sürdürülebilirlik budur: Bir destinasyonun yalnızca doğayı koruması değil, insan hafızasında yaşamaya devam etmesidir.

Bir destinasyonun gerçek başarısı, misafirin kendisini ne kadar “özel” hissettiği kadar ne kadar “evinde” hissettiğiyle de ilgilidir. İngilizce’de bunun çok güçlü bir karşılığı vardır: “Homely.”

Yani sıcak, samimi, insanı içine alan, yabancılık hissini azaltan bir duygu.

Eğer bir misafir bir destinasyonu “homely” olarak tanımlıyorsa, aslında o kentle uzun ömürlü bir evlilik kurmuş demektir.

Çünkü insanlar sadece lüksü değil, aidiyet hissini de hatırlar. Çocukların ismiyle karşılandığı, garsonun bir sonraki yıl sizi tanıdığı, sokakta yürürken kendinizi tedirgin hissetmediğiniz, kahvecinin size yabancı değil misafir gibi davrandığı yerler hafızada kalır.

Antalya’nın geleceği de tam burada şekillenecek:

Sadece iyi hizmet veren bir destinasyon mu olacak,
yoksa insanların “ikinci evi” haline gelen bir Akdeniz kenti mi?Turizmde gerçek sadakat puan sistemleriyle değil, “eve dönme hissiyle” oluşur.