NİNA ŞAHİN / KONUK YAZAR

Onca yıl anlattığım sizdiniz
bir türlü öğrenemediniz bir kadını sevmeyi
bir çocuktaki parka gitmeyi
öğrenemediniz
bir serçeyle saklambaç oynamayı

Uyuşturucu diye kullandığınız yalan
yüzünüzün o karanlık tarafı
gülüşünüzdeki kir
bir de ihanetle beslenen kalbiniz.
Onlarca yıl anlattığım sizdiniz
Güney Kutbuna gittiğim oldu sizin yüzünüzden
dağlara çekildim, kendime saklandım
bir mağarada ayılarla kışı geçirdim
otlarla konuştum, rüzgârları dinledim
dört bir yanımda çiçek taşıyan arılar
taş sofrada kaya balı, suda gökyüzü
kenti size bıraktım üstünüze yıkılacak birazdan.

Gitmediğim yer kalmadı dünyada
hep canımı yaktınız
nerede yatsam hep Türkiye’de uyandım.
Afrika’da bir çocuk daha öldü açlıktan
herkes bir hapishane, devrimciler tutuklu
bir genç kız birkaç kez öldürüldü
kan sızıyor yasalarınızdan.
Ayna olsun size bir kedinin ölüsü.

Dünya 2023

Belki Yaranız Anlar Beni, Hayal Yayınları, Şiir Dizisi, 1. baskı, Nisan 2025, s. 7-8.

Zamanında Müdahale Edilmeyen Vicdan

"Kangren" sözcüğü Yunanca kökenlidir ve tıpta, kan dolaşımı bozulan dokunun ölümünü anlatır. Tedavi edilemezse çürüme önce bir organı, sonra bedeni, nihayetinde yaşamı kuşatır. Veysel Çolak'ın şiirinde bu terim bir hastalık adı olmaktan çıkıp ruhsal ve toplumsal bir imgeye dönüşür, bireyin iç dünyasında açılan yaradan toplumun vicdanındaki çürümeye uzanan, geri dönüşü olmayan bir yayılma. Üstelik şair, başlıktaki sözcüğü şiir  içinde bir kez bile kullanmaz. Gerek de yoktur zaten, çünkü şiirin kendisi bir muayene tutanağı gibi işler: önce belirti, sonra yayılma, en sonunda ölü doku. Altındaki "Dünya 2023" notu da bu havayı pekiştirir. Bu, bir duygu patlamasından çok, imzası ve tarihi atılmış bir rapordur.
Rapor bir suçlamayla açılır: "Onca yıl anlattığım sizdiniz." Ama  bu "siz" kimdir? İktidar mı, toplum mu, yoksa şiiri okuyan mı? Şair bunu bilerek açık bırakır. Sayılan eksikler de bu belirsizliği besler: bir kadını sevmeyi, bir çocukla parka gitmeyi, bir serçeyle saklambaç oynamayı öğrenememek, bir rejimin değil, bir insanlık hâlinin kusurudur.
Bu dizeler, Gülten Akın'ın (1933–2015) "İlk Yaz" şiirindeki "Ah, kimselerin vakti yok / Durup ince şeyleri anlamaya" dizelerini çağrıştırır. Gülten Akın'ın "ince şeyler" dediği, kimsenin durup düşünmeye vakit ayırmadığı kırılgan güzelliklerdir. Fark tondadır: Akın bu kaybı şefkatli bir sitemle yaslar, Çolak ise kaybın sorumlularına dönüp hesap sorar. Yine de iki şiirin ortak noktası aynıdır: insanın incinen yanına, görmezden gelinen hakikatine ve yitip giden ince şeylere yönelmiş ısrarlı bir bakış.
"Uyuşturucu diye kullandığınız yalan." Şair  burada yalanı uyuşturucuya benzetmiyor, doğrudan uyuşturucu diyor. Çünkü yalan acıyı geçirmez, yalnızca ertelenmesini sağlar. Hakikatle yüzleşmenin ağırlığı karşısında bir süre rahatlatır, sonra doz artar. Bu yalan bir yanılgı da değildir. "Kullandığınız" sözcüğü bir tercihi, bilerek uzanılan eli anlatır.
Sonra şair yüze dönüyor ve üç şey gösteriyor: karanlık bir taraf, gülüşte bir kir, ihanetle beslenen bir kalp. Gülüş bile temiz değil. Dışarıdan görünen ile içeride dönen birbirinden kopmuş. Bu bir portre değil, bir muayene: yüzden başlayıp kalbe iniyor, ve kalpte bulduğu şey ihanet.  Damarlarda kan değil, inkâr ve çıkar dolaşıyor. Şair burada bir toplumu masaya yatırıp otopsisini yapıyor ve açılan bedenden çıkan şey insanı gerçekten ürpertiyor. 
"Güney Kutbu'na gittiğim oldu sizin yüzünüzden," diyen şair önce insanlardan kaçıyor: dağlara, bir mağaraya, ayıların yanına. Otlarla konuşuyor, rüzgârı dinliyor. İnsanın bozduğu ne varsa, doğada sağlam buluyor. Ama bu kaçış kurtarmıyor: "Nerede yatsam hep Türkiye'de uyandım." Ne kadar yol giderse gitsin, bıraktığı yer onunla birlikte geliyor. Bedeni uzaklaşabiliyor, vicdanı uzaklaşamıyor.
"Kenti size bıraktım, üstünüze yıkılacak birazdan." Kent yalnızca taş ve beton değil. Yozlaşmış bir düzenin, tükenmiş ilişkilerin, bastırılmış çığlıkların toplamıdır. Şair burada bir teslimiyeti değil, bir hükmü yazıyor. Ve en korkutucu sözcük "birazdan"dir. Yıkım uzak bir kehanet değil, bir sonraki dakika. Üstelik enkaz altında kalanlar sadece binalar olmayacaktır. 
''Afrika'da bir çocuk daha öldü açlıktan.'' Buradaki asıl sözcük "daha". Bir çocuk daha. Ölüm o kadar sıradanlaşmış ki sayılmaktan bile vazgeçilmiş.
''Herkes bir hapishane, devrimciler tutuklu.'' Önce herkes, sonra devrimciler. Tutuklananlar içeride, geri kalanlarımız dışarıda sanıyoruz kendimizi. Şair bunun bir yanılsama olabileceğini düşündürüyor.
"Bir genç kız birkaç kez öldürüldü." Bir kez yetmemiş. Defalarca. Vahşice.  Önce bedeni, sonra sesi, sonra adı, sonra dosyası. Her seferinde toplum bir kez daha başını çevirmiş.
 "Kan sızıyor yasalarınızdan." Adaletin güvencesi olması gereken şey, yarayı açan şeye dönüşmüş. Kanayan yalnızca bir beden değil, bir düzen.  Şiirin asıl öfkesi kötülüğün kendisine değil, ona alışmamıza. Çolak'ı en çok yaralayan, yapılanlardan çok, görüp de geçtiklerimiz. "Bir çocuk daha" deyip sayfayı çevirdiğimiz ölümler, haberlerin arasında kaybolup giden tutuklamalar, birkaç kez öldürülüp unutulan genç kızlar. Kötülük tek başına bu kadar uzun yaşayamazdı. Biz sustuk, ona zaman verdik. 
"Ayna olsun size bir kedinin ölüsü." Şiirin son dizesi. Ne bir umut, ne bir çıkış, ne bir veda. Yalnızca bir ayna ve bir ölü. Edebiyatta ayna yüzleştirir. Kimsenin bakmak istemediği şeyi gösterir, süsü, maskeyi, gülüşteki kiri. Şair bu aynayı tutarken şiir boyunca saydığı her şeyi, yalanı, ihaneti, susulan acıları, tek bir yüzeyde toplar. Ama aynanın içine koyduğu şey bir insan yüzü değil, bir kedinin ölüsüdür. Peki neden kedi? Çünkü kedi bu dünyanın en bağımsız, en çevik, en kendine yeten canlılarından biridir. Kimseye ihtiyaç duymaz görünür, düşse bile ayaklarının üstüne düşer. İşte o kedi artık kıpırdamıyor. Çevikliğin yerini hareketsizlik, bağımsızlığın yerini çaresizlik almış. Bir zamanlar  var olan, şimdi yok. Üstelik bu ölü kimseye bir şey anlatmıyor, bağırmıyor, suçlamıyor. Sadece orada, öylece yerde duruyor. 
Şiir büyük acılardan küçük bir bedene iniyor. Bu bir geri çekilme değil, bir sıkıştırma. Afrika'daki çocuğa, hapishanelere, yasalara "siyaset" diyerek bakabilirsiniz. Kedinin ölüsüne bakamazsınız. Bahane orada biter!