CEM ARÜV / KONUK YAZAR/ÇEVRENİN SESİ

GERÇEKLER VE HURAFELER ARASINDA SIKIŞAN TOPLUM

Son yıllarda toplumda giderek yayılan bir iddia var: “Yağmurlarımız çalınıyor.” Kimi bunu başka ülkelerin yaptığına inanıyor, kimi uçakların gökyüzüne bıraktığı izleri “kimyasal müdahale” olarak yorumluyor. Sosyal medyada hızla yayılan bu iddialar, bilimsel gerçeklikten çok duygusal reflekslerle besleniyor.

Peki gerçek ne? Gerçek şu: İnsanlık henüz yağmuru kontrol edecek, iklimi istediği gibi yönetecek bir teknolojiye sahip değil. Ama mesele burada bitmiyor.

BULUT TOHUMLAMA: GERÇEK AMA SINIRLI BİR TEKNOLOJİ

Bilim dünyasında “bulut tohumlama” (cloud seeding) adı verilen bir yöntem var. Bu yöntem, bulutların içine gümüş iyodür gibi parçacıklar verilerek yağışın tetiklenmesini amaçlar.

Ancak bu noktada kritik bir gerçek var:

• Bu yöntem sıfırdan yağmur oluşturmaz
• Sadece zaten uygun koşullara sahip bulutlarda küçük artış sağlar
• Etkisi genellikle %10 civarında ya da daha azdır

Daha da önemlisi:

• Her bulutta işe yaramaz
• Doğru meteorolojik koşullar yoksa hiçbir etkisi olmaz

Yani bir ülkenin başka bir ülkenin yağmurunu “çalması” fiziksel olarak mümkün değildir.

BİR EFSANIN ÇÖKÜŞÜ: “YAĞMURU BAŞKASI ALIYOR” İDDİASI

Son dönemde sıkça dile getirilen bir iddia da şu: Bazı ülkeler bulut tohumlama ile komşularının yağışını kendi üzerine çekiyor. Bu iddiaların en somut örneklerinden biri İsrail üzerinden yürütülen söylem. Ancak bilimsel veriler bambaşka bir şey söylüyor: İsrail’in uzun yıllar yürüttüğü bulut tohumlama programı.  Etkisi çok düşük olduğu için sonlandırıldı. Ölçülen katkı %1,8 civarında ve istatistiksel olarak anlamlı değil . Bu ne demek? Yağmur “çalınmıyor”. Zaten artırılamıyor bile.

 “CHEMTRAIL” YANILGISI: GÖKYÜZÜNDE GÖRDÜĞÜNÜZ ŞEY NE?

Gökyüzünde uçakların arkasında bıraktığı beyaz izler, sıkça komplo teorilerine konu oluyor.

Oysa bilimsel açıklama son derece basit: Uçak motorundan çıkan sıcak ve nemli hava  Soğuk atmosferle karşılaşınca  Buz kristallerine dönüşür ve iz oluşturur . Yani bu izler: Kimyasal püskürtme değil, Doğal fiziksel bir süreçtir

PEKİ İKLİM DEĞİŞİYOR MU? EVET — AMA SEBEBİ BU DEĞİL

İşin en kritik kısmı burada. Bilim insanlarının üzerinde uzlaştığı gerçek şu: İklim değişiyor. Aşırı hava olayları artıyor. Kuraklıklar şiddetleniyor. Ama sebep: Uçaklar değil, Gizli projeler değil, “Yağmur hırsızlığı” değil ! Sebep açık: İnsan faaliyetleri ve sera gazı emisyonları Bugün atmosferdeki enerji dengesi değişiyor. Bu da: Yağış rejimlerini bozuyor,  Kurak bölgeleri daha kurak, Yağışlı bölgeleri daha aşırı hale getiriyor

NEDEN BU HURAFELERE İNANIYORUZ?

Burada biraz sert konuşacağım. Çünkü bu mesele sadece bilim değil, psikoloji meselesi. İnsan zihni: Karmaşık sorunları basitleştirmek ister. Kontrol edemediği olaylara bir “fail” arar. Bilimsel olarak açıklaması zor olan iklim sistemi yerine, “Birileri yapıyor” demek daha kolaydır. Nitekim uzmanlar da bu tür komplo teorilerinin, insanların belirsizlikle başa çıkma mekanizması olduğunu vurguluyor.

ASIL TEHLİKE: GERÇEK SORUNU GÖRMEMEK

Burada asıl risk şu: Eğer biz enerjimizi yanlış yere harcarsak: Gerçek sorun olan iklim değişikliğini ıskalarız. Su yönetimini ihmal ederiz. Tarım politikalarını geliştiremeyiz. Ve en önemlisi: Sorumluluğu üzerimizden atarız

YAĞMURU KİM ÇALMIYOR, KİM KAYBEDİYOR?

Yağmurumuzu kimse çalmıyor. Ama biz: Plansız şehirleşme ile Yanlış su yönetimi ile Doğayı tahrip ederek Kendi yağmurumuzu kaybediyoruz.

Gerçekle yüzleşmek zor. Ama çözüm ancak burada başlar.