- IMKB
% - Altın
6280.21
%0.01 - Dolar
50.3325
%0.04 - Euro
55.514
%0.13
- GÜNCEL
- RESMİ İLANLAR
- SPOR
- SAĞLIK
- POLİTİKA
- EKONOMİ
- YAZARLAR
- EĞİTİM
- KÜLTÜR SANAT
- DÜNYA
- GENEL
- YEREL
- ASAYİŞ
- ÇEVRE VE İKLİM
- 21:46 - GENÇ SANATÇI NAZ SEVİNÇ'TEN, ŞİİRLERİN DİJİTAL YORUMU
- 20:48 - ALANYA’DA 3 KİLO 340 GRAM ESRAR ELE GEÇİRİLDİ
- 20:48 - TATİL İÇİN ALANYA’YA GELEN POLONYALI TURİSTTEN 4 GÜNDÜR HABER ALINAMIYOR
- 19:23 - BARİYERLERE ÇARPAN TOFAŞ HURDAYA DÖNDÜ: 5 YARALI
- 18:59 - 2027'NİN ÇİÇEK MODASI BORDO VE TURUNCU
- 18:16 - TUED: MADENCİLİK VE ENERJİ HALKIN ORTAK MÜLKİYETİ OLMALIDIR
- 17:23 - ANTALYA’DA KASIM AYINDA KONYAALTI SAHİLİNDE YOĞUNLUK
- 16:28 - COP31 BAŞKANI KURUM’DAN TÜRKİYE PAVİLYONLARI PAYLAŞIMI
- 16:23 - MERSİN’DE 50 KİŞİNİN DOLANDIRILDIĞI OPERASYONDA 10 ŞÜPHELİ TUTUKLANDI
- 16:23 - SAMAN BALYALARININ İSTİFLENDİĞİ ALAMDA YANGIN
- 15:28 - ELBİSTAN’DA ŞAP HASTALIĞI ALARMI: 37 MAHALLE KARANTİNAYA ALINDI
- 15:18 - KIŞ LASTİĞİ ZORUNLULUĞU BAŞLADI, TRAFİK EKİPLERİ DENETİME ÇIKTI
- 14:53 - APARTMANIN BODRUM KATI YANDI
- 14:48 - COP31 BAŞKANI KURUM, CNN INTERNATİONAL’E KONUŞTU: "BİZİM İÇİN BAŞARI ANTALYA’DA İŞLER DEĞİŞTİ DİYEBİLECEĞİMİZ BİR COP BAŞKANLIĞIDIR"
- 14:43 - YTÜ’DEN YEŞİL DÖNÜŞÜM VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İÇİN YERLİ SERTİFİKASYON SİSTEMİ
AHMET İLBARS / KONUK YAZAR


ÇORUM’DA BİR SÜRGÜN VE İHTİYAR GENÇLİK
Kentler yalnızca coğrafi sınırlar ya da mimari yapılar toplamı değildir; asıl kimliklerini, insan hikâyelerinden ve o toprağa düşen düşünce birikimlerinden alırlar. Çorum’un kent kimliği üzerine yazan, mektupların ve yaşanmışlıkların izini süren biri olarak, Mehmet Seyda’nın otobiyografik romanı İhtiyar Gençlik’i okuyup bitirdiğimde; kendimi 1930’lu yılların Çorum Ortaokulu koridorlarında, nalça sesleri arasında gezinirken buldum. Roman, Çorum’un Memleket Hastanesi’ne atanan eczacı babası vesilesiyle Çorum’a gelen genç Mehmet Seyda’nın bizzat yaşadığı 1932-1934 yıllarının Çorum’unu anlatır. Ancak bu anlatı, kuru bir nostaljiden ibaret değildir. Merhum Prof. Dr. Bozkurt Güvenç hocamızın antropolojik kavramsallaştırmasıyla bakarsak; yerel çevrenin bireye aktardığı geleneksel kültürleme sürecinin, dışarıdan gelen aykırı bir aydınla karşılaşarak nasıl bir kültürleşme etkileşimine girdiği ve bu temasın sonucunda o çocuklarda ne tamamen taşralı ne de kentli olan yepyeni bir zihinsel uyanışla, yani bir kültürlenme senteziyle nasıl sonlandığının canlı belgesidir.
1930'lu yılların Çorum’u; henüz okul sayısının parmakla gösterildiği, okuma yazma oranının düşüklüğüyle taşra kabuğunu kırmaya çalışan ama bir yandan da halkının ciddi bir geçim darlığı yaşadığı bir Anadolu kentidir. Seyda’nın romanında; kışın evdeki kömür sobasını üç beş kuruşa pazarda satmak zorunda kalan, hamallarla pazarlık eden ve arkadaşlarına görünmeme utancı yaşayan bir çocuğun gözünden o günlerin Çorum’u gözler önüne serilir. Fakat aynı Çorum, farklı dönemlerde devletin aykırı zihinler için seçtiği bir "sürgün yeri" işlevi de görür. Nitekim II. Meşrutiyet yıllarında Mahmut Şevket Paşa’nın katlinden sorumlu tutulup Sinop’a gönderilen, I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle de Çorum’a nakledilen isimler arasında yer alan Refik Halit Karay’ın edebi hayatında Çorum’un çok ayrıcalıklı bir yeri vardır. Cumhuriyet döneminde de Hüseyin Cahit Yalçın, Refii Cevat Ulunay, Abidin Dino ve Kemal Tahir gibi isimlerin zorunlu adresi olan Çorum, özellikle cezaevi sayesinde Türk edebiyatına dolaylı ama muazzam bir katkı sunar. Kemal Tahir, Çorum Cezaevi’ndeki yılları boyunca Anadolu insanını ve kültürünü derinlemesine tanımış, Çorum ağzını romanlarının dilini zenginleştiren ana bir damara dönüştürmüştür. İşte Mehmet Seyda’nın romanında, bu edebi sürgün zincirine son bir halka daha eklenir: Sivas’taki ortaöğretim kurumlarında öğrencileri kışkırttığı gerekçesiyle Çorum’a sürgün edilen Türkçe Öğretmeni Ruşen Zeki.
Sınıfa adım atan Ruşen Zeki, öğrencilerin alışık olduğu öğretmen profillerinin tamamen dışındadır. Eski Türkçe öğretmeni Behram Lütfi Bey’in janti, ütülü giysileri, ayna gibi parlayan rugan iskarpinleri ve boyun bağının aksine; Ruşen Zeki dökülen ceket kolları, boyun bağı bulunmayan kirli gömleği, saç sakala karışmış tıraşsız yüzü ve ekşi rakı kokusuyla belirir. Ayaklarında, her pençe yiyişte kalınlaşmış, topuklarına ve burunlarına kabaralar çakılmış, yazarın benzetmesiyle "Hallaç-ı Mansur ile Demir Çarıklı Şövalyenin giyebileceği" türden ağır iskarpinler vardır. Gümüş çerçeveli, içbükey mercekli kalın gözlüklerinin arkasında bit gibi kalan gözleriyle sınıfa giren bu sürgün öğretmen, elleri arkasında kenetli halde tahtalara nalçalarını "tak tak" vurarak dolaşır. Her sözünün başına ve sonuna eklediği, adeta bir imza gibi kullandığı ironik "Hazret!" hitabıyla sınıfta hem çekinilen hem de içten içe merak uyandıran sarsıcı bir hava yaratır. Dışarıdan hırpani ve sıradan görünen bu adamın altında, engin bir felsefi birikim, kışkırtıcı bir zekâ ve derin bir insan duyarlılığı yatmaktadır.
Cumhuriyet’in 10. yıl kutlama heyecanının yaşandığı, fener alaylarının düzenlendiği, "Çıktık açık alınla" marşlarının sokaklarda çınladığı 1933 yılı, dünyada ideolojik fırtınaların koptuğu bir dönemdir. Çorum Ortaokulu ise bu dönemin küçük bir deneyimidir. Bir yanda öğrencilerin üstünü arayan, sustalıları ve kibritleri toplayan baskıcı, otoriter okul yönetimi; diğer yanda ise sınıfta derin bir zihinsel uyanış başlatan Ruşen Zeki... Ruşen Zeki, derste sırayla öğrencilere sorar: "Bu okul bitince ne olacaksın?" Kimi "Sağlık memuru", kimi "Mühendis", kimi de "Çerçi dükkânı açacağım" der. Sıra bizim roman kahramanımıza geldiğinde, o kafa tutarcasına bağırır: "Şair!" İşte bu cevap, sürgün bir öğretmen ile taşralı zeki bir çocuğun kader ortaklığının başladığı andır.
Ruşen Zeki, bu zeki çocuğu kendi felsefi dünyasına çekmekte gecikmez. Bir gün çocuğun defterini inceledikten sonra acımasızca patlar: "Hazret, sen bugüne kadar bir bok okumamışsın! André Gide’i bilir misin? Yaban’ı okudun mu? Kadro dergisini gördün mü? Nâzım’ı bilir misin?" Anadolu’nun bağrında Nâzım Hikmet’in adını ilk kez duyan çocuk, bizzat Ruşen Zeki’nin sakat kızı Emel’in hırkasının altına saklayarak getirdiği yasaklı kitapları ve şiirleri gizlice okumaya başlar. Kırlara kaçar, ağaçları kucaklayarak o şiirleri ezberler, küçük kağıtlara notlar alır. Ancak bu temas, çocuğu arkadaşlarından kopararak erken olgunlaşan, kendi deyimiyle "ihtiyarlayan" bir gence dönüştürür. Zira Ruşen Zeki, anasını küçük yaşta kaybeden ve içsel acıları olan bu çocuğa, yine anasını kaybeden Kör Nazmiye’nin karşısında şu sert felsefi reçeteyi sunmaktadır: "Bir filozof şöyle demiştir; dinle ve ağlamayı kes! Hayatta acı çek, ister bütün dostların seni terk etsin, sen gözyaşı dökme ve of demeden öl!"
Mehmet Seyda’nın yaşadıklarından yola çıkarak kaleme aldığı İhtiyar Gençlik, sürgün bir öğretmenin yönlendirmesiyle bir çocuğun hayatında yaşanan o derin uyanışı ve beraberinde getirdiği dramatik savrulmaları büyüleyici bir gerçeklikle aktarır. Bozkurt Güvenç’in işaret ettiği Kültürleşme, tam da budur: Devletin Çorum’a "ceza" olarak gönderdiği Sivas sürgünü bir Türkçe öğretmeni, kentin ufkunu aşan bir zihinsel tohumu o okulun taşlığına ekmiştir. O tohumlar; fener alaylarının, yoksulluğun, satılan sobaların ve okul aramalarının gölgesinde yeşermiş; o günün Çorumlu çocuklarını birer düşünce ve edebiyat insanı yapmıştır. Bizler bugün Çorum’un kültüründen, edebiyatından, görünmez ruhundan bahsedebiliyorsak; bu ruh, 1930’lu yıllarda Ruşen Zeki’lerin nalça sesleriyle o sınıflara bıraktığı sarsıcı soruların ve "Ben Şair Olacağım!" diyen o "ihtiyar gençlerin" mirasıdır.
Kaynak: Seyda, Mehmet. İhtiyar Gençlik, Elips Kitap, 1. Baskı, Ankara, Mayıs 2006.
OTELLERDE GASTRONOMİTALİP BAYRAM
SİNESTEZİ: KOKULARIN RENGİNİ GÖRMEKGAZANFER ERYÜKSEL
SANDIKTAN ZİRVEYE: ÜYENİN SÖZ SAHİBİ OLDUĞU "YENİ SİYASET"AHMET DİKİCİ
BU HASTANELER, ÜLKENİN YÜZ AKIVEDAT GÜRHAN
“SOL MÜSLÜMAN” OLUR MU?TARIK ÇELENK
GRÖNLAND'IN GELECEĞİ MASADA, PEKİ İNUİT MOĞOL TÜRK HALKI NEREDE?HÜSEYİN KARABULUT
SARIGÜL: BİR DÖNEM POLİTİKACISININ PORTRESİEŞREF URAL
SAĞLIKLI BESLENMEK LÜKS DEĞİL, TEMEL BİR HAKTIR!AV İBRAHİM GÜLLÜ
BİR KARNE BİR ÖĞRENCİNİN HİKAYESİNİ ANLATMAYA YETER Mİ?PINAR TEYİN
YEŞİL DÖNÜŞÜMÜN KAZANANI KİM OLACAK?IŞIK YARGIN
OSMANLI İMPARATORLUĞUNURİ SEZEN
75. YAŞINDA GAZANFER ERYÜKSEL ŞİİRİNE GENEL BİR BAKIŞHALİL ERDEM
ATATÜRK'ÜN TÜRKÇÜLÜĞÜNDE DİL, TARİH VE MİLLET-2MUHARREM YELLİCE
“KIRKMERDİVEN” EDEBİYAT DERGİSİ VE “ANSAN” – 5YUNUS YAŞAR
BİR BİLİM ADAMININ ROMANIAHMET İLBARS
KOLTUK MU? LİDERLİK Mİ?DERYA DALMAZ
DEĞERLER, İNSANIN GERÇEK İMZASIDIRMELTEM YUVARLAK
DOSTLUK, BİRİNİN HEP HAKLI OLDUĞU BİR MAHKEME DEĞİLDİR!ALYA ŞAHİN
EBA ve ECEHASAN EKİN KURUCUK
BİR KENT NASIL NEFES ALIR?CEM ARÜV
KELİMELERİM SUSTUŞEBNEM YAPA ÖZTOPRAK
BİR MEMLEKETİ KENDİ İNSANINA AÇMAKTUGAY TOYDEMİR
ATATÜRK'ÜN İZİNDE OTELLER-13 / TOKATLIYANNİZAMETTİN ŞEN
NASIL MUTLU OLABİLİRİZ?ERDOĞAN KAHYA
GENÇ SANATÇI NAZ SEVİNÇ'TEN, ŞİİRLERİN DİJİTAL YORUMU
TUED: MADENCİLİK VE ENERJİ HALKIN ORTAK MÜLKİYETİ OLMALIDIR
ERDEN: RÜZGAR ENERJİSİ, ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI AÇISINDAN ÇOK ÖNEML
GROWTECH ANTALYA'DA TIBBİ KENEVİR İÇİN ÖZEL ALAN
COP31 TÜRKİYE PAVİLYONUNDA EMANET KAVRAMI ÖNE ÇIKACAK
COP NIGHT'TA MÜZİK, MODA VE DANS BULUŞACAK
20 CNG'Lİ, 28 MODERN DİZEL OTOBÜS COP31 BOYUNCA HİZMET VERECEK
ANTALYA, AVUSTURYALILARIN SONBAHAR TERCİHİNDE İLK SIRADA
Tel : 0532 474 99 63 | Haber Yazılımı: CM Bilişim






