- IMKB
% - Altın
5730.99
%0 - Dolar
50.5647
%0 - Euro
55.418
%0
- GÜNCEL
- RESMİ İLANLAR
- SPOR
- SAĞLIK
- POLİTİKA
- EKONOMİ
- YAZARLAR
- EĞİTİM
- KÜLTÜR SANAT
- DÜNYA
- GENEL
- YEREL
- ASAYİŞ
- ÇEVRE VE İKLİM
- 15:48 - MERSİN’DE TRAFİK KAZASI: 1 AĞIR YARALI
- 15:38 - ALANYA’DA 4 KİŞİNİN YARALANDIĞI SİLAHLI VE BIÇAKLI KAVGA KAMERADA
- 15:33 - TFF 2. LİG: KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL SPOR: 2 - ADANA 01 FK: 1
- 15:03 - ALANYA’DA ÖĞRETMEN CİNAYETİNDE 1 TUTUKLAMA, 1 ADLİ KONTROL
- 14:53 - GÜNEŞ YÜZÜNÜ GÖSTERDİ, ADANALILAR SOLUĞU PARKLARDA ALDI
- 14:23 - AKDENİZ’DE NARENCİYE BAHÇELERİNE DİJİTAL KORUMA
- 14:18 - 4 MİLYON ÇİÇEK ANTALYA’YI SÜSLEYECEK
- 14:13 - MERSİN’DE ÖĞRENCİLERİN EĞİTİM YOLCULUĞU AİLE ZİYARETLERİYLE DESTEKLENİYOR
- 13:58 - MERSİN’DE KADIN KOOPERATİFLERİNE E-TİCARET DESTEĞİ
- 13:53 - MERSİN ŞEHİR TİYATROSU 26. SANAT SEZONUNU ‘KEŞANLI ALİ DESTANI’ İLE AÇTI
- 13:53 - KAHRAMANMARAŞ’TA SAĞANAK NEDENİYLE YOLLARDA SU BİRİKİNTİLERİ OLUŞTU
- 13:08 - KAHRAMANMARAŞ’TA 6. ULUSLARARASI ŞİİR VE EDEBİYAT GÜNLERİ BAŞLADI
- 13:03 - DEPREMDE HASAR ALAN ULU CAMİ’DE RESTORASYON ÇALIŞMASI BAŞLATILDI
- 12:33 - ALANYA’DA SİLAHLI VE BIÇAKLI KAVGADA 8 ŞÜPHELİ ADLİYEYE SEVK EDİLDİ
- 12:28 - ANTALYA’DA KEPEZ BELEDİYESİNE RÜŞVET VE İHALEYE FESAT OPERASYONU: 20 GÖZALTI
AHMET İLBARS / KONUK YAZAR


ÇORUM’DA BİR SÜRGÜN VE İHTİYAR GENÇLİK
Kentler yalnızca coğrafi sınırlar ya da mimari yapılar toplamı değildir; asıl kimliklerini, insan hikâyelerinden ve o toprağa düşen düşünce birikimlerinden alırlar. Çorum’un kent kimliği üzerine yazan, mektupların ve yaşanmışlıkların izini süren biri olarak, Mehmet Seyda’nın otobiyografik romanı İhtiyar Gençlik’i okuyup bitirdiğimde; kendimi 1930’lu yılların Çorum Ortaokulu koridorlarında, nalça sesleri arasında gezinirken buldum. Roman, Çorum’un Memleket Hastanesi’ne atanan eczacı babası vesilesiyle Çorum’a gelen genç Mehmet Seyda’nın bizzat yaşadığı 1932-1934 yıllarının Çorum’unu anlatır. Ancak bu anlatı, kuru bir nostaljiden ibaret değildir. Merhum Prof. Dr. Bozkurt Güvenç hocamızın antropolojik kavramsallaştırmasıyla bakarsak; yerel çevrenin bireye aktardığı geleneksel kültürleme sürecinin, dışarıdan gelen aykırı bir aydınla karşılaşarak nasıl bir kültürleşme etkileşimine girdiği ve bu temasın sonucunda o çocuklarda ne tamamen taşralı ne de kentli olan yepyeni bir zihinsel uyanışla, yani bir kültürlenme senteziyle nasıl sonlandığının canlı belgesidir.
1930'lu yılların Çorum’u; henüz okul sayısının parmakla gösterildiği, okuma yazma oranının düşüklüğüyle taşra kabuğunu kırmaya çalışan ama bir yandan da halkının ciddi bir geçim darlığı yaşadığı bir Anadolu kentidir. Seyda’nın romanında; kışın evdeki kömür sobasını üç beş kuruşa pazarda satmak zorunda kalan, hamallarla pazarlık eden ve arkadaşlarına görünmeme utancı yaşayan bir çocuğun gözünden o günlerin Çorum’u gözler önüne serilir. Fakat aynı Çorum, farklı dönemlerde devletin aykırı zihinler için seçtiği bir "sürgün yeri" işlevi de görür. Nitekim II. Meşrutiyet yıllarında Mahmut Şevket Paşa’nın katlinden sorumlu tutulup Sinop’a gönderilen, I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle de Çorum’a nakledilen isimler arasında yer alan Refik Halit Karay’ın edebi hayatında Çorum’un çok ayrıcalıklı bir yeri vardır. Cumhuriyet döneminde de Hüseyin Cahit Yalçın, Refii Cevat Ulunay, Abidin Dino ve Kemal Tahir gibi isimlerin zorunlu adresi olan Çorum, özellikle cezaevi sayesinde Türk edebiyatına dolaylı ama muazzam bir katkı sunar. Kemal Tahir, Çorum Cezaevi’ndeki yılları boyunca Anadolu insanını ve kültürünü derinlemesine tanımış, Çorum ağzını romanlarının dilini zenginleştiren ana bir damara dönüştürmüştür. İşte Mehmet Seyda’nın romanında, bu edebi sürgün zincirine son bir halka daha eklenir: Sivas’taki ortaöğretim kurumlarında öğrencileri kışkırttığı gerekçesiyle Çorum’a sürgün edilen Türkçe Öğretmeni Ruşen Zeki.
Sınıfa adım atan Ruşen Zeki, öğrencilerin alışık olduğu öğretmen profillerinin tamamen dışındadır. Eski Türkçe öğretmeni Behram Lütfi Bey’in janti, ütülü giysileri, ayna gibi parlayan rugan iskarpinleri ve boyun bağının aksine; Ruşen Zeki dökülen ceket kolları, boyun bağı bulunmayan kirli gömleği, saç sakala karışmış tıraşsız yüzü ve ekşi rakı kokusuyla belirir. Ayaklarında, her pençe yiyişte kalınlaşmış, topuklarına ve burunlarına kabaralar çakılmış, yazarın benzetmesiyle "Hallaç-ı Mansur ile Demir Çarıklı Şövalyenin giyebileceği" türden ağır iskarpinler vardır. Gümüş çerçeveli, içbükey mercekli kalın gözlüklerinin arkasında bit gibi kalan gözleriyle sınıfa giren bu sürgün öğretmen, elleri arkasında kenetli halde tahtalara nalçalarını "tak tak" vurarak dolaşır. Her sözünün başına ve sonuna eklediği, adeta bir imza gibi kullandığı ironik "Hazret!" hitabıyla sınıfta hem çekinilen hem de içten içe merak uyandıran sarsıcı bir hava yaratır. Dışarıdan hırpani ve sıradan görünen bu adamın altında, engin bir felsefi birikim, kışkırtıcı bir zekâ ve derin bir insan duyarlılığı yatmaktadır.
Cumhuriyet’in 10. yıl kutlama heyecanının yaşandığı, fener alaylarının düzenlendiği, "Çıktık açık alınla" marşlarının sokaklarda çınladığı 1933 yılı, dünyada ideolojik fırtınaların koptuğu bir dönemdir. Çorum Ortaokulu ise bu dönemin küçük bir deneyimidir. Bir yanda öğrencilerin üstünü arayan, sustalıları ve kibritleri toplayan baskıcı, otoriter okul yönetimi; diğer yanda ise sınıfta derin bir zihinsel uyanış başlatan Ruşen Zeki... Ruşen Zeki, derste sırayla öğrencilere sorar: "Bu okul bitince ne olacaksın?" Kimi "Sağlık memuru", kimi "Mühendis", kimi de "Çerçi dükkânı açacağım" der. Sıra bizim roman kahramanımıza geldiğinde, o kafa tutarcasına bağırır: "Şair!" İşte bu cevap, sürgün bir öğretmen ile taşralı zeki bir çocuğun kader ortaklığının başladığı andır.
Ruşen Zeki, bu zeki çocuğu kendi felsefi dünyasına çekmekte gecikmez. Bir gün çocuğun defterini inceledikten sonra acımasızca patlar: "Hazret, sen bugüne kadar bir bok okumamışsın! André Gide’i bilir misin? Yaban’ı okudun mu? Kadro dergisini gördün mü? Nâzım’ı bilir misin?" Anadolu’nun bağrında Nâzım Hikmet’in adını ilk kez duyan çocuk, bizzat Ruşen Zeki’nin sakat kızı Emel’in hırkasının altına saklayarak getirdiği yasaklı kitapları ve şiirleri gizlice okumaya başlar. Kırlara kaçar, ağaçları kucaklayarak o şiirleri ezberler, küçük kağıtlara notlar alır. Ancak bu temas, çocuğu arkadaşlarından kopararak erken olgunlaşan, kendi deyimiyle "ihtiyarlayan" bir gence dönüştürür. Zira Ruşen Zeki, anasını küçük yaşta kaybeden ve içsel acıları olan bu çocuğa, yine anasını kaybeden Kör Nazmiye’nin karşısında şu sert felsefi reçeteyi sunmaktadır: "Bir filozof şöyle demiştir; dinle ve ağlamayı kes! Hayatta acı çek, ister bütün dostların seni terk etsin, sen gözyaşı dökme ve of demeden öl!"
Mehmet Seyda’nın yaşadıklarından yola çıkarak kaleme aldığı İhtiyar Gençlik, sürgün bir öğretmenin yönlendirmesiyle bir çocuğun hayatında yaşanan o derin uyanışı ve beraberinde getirdiği dramatik savrulmaları büyüleyici bir gerçeklikle aktarır. Bozkurt Güvenç’in işaret ettiği Kültürleşme, tam da budur: Devletin Çorum’a "ceza" olarak gönderdiği Sivas sürgünü bir Türkçe öğretmeni, kentin ufkunu aşan bir zihinsel tohumu o okulun taşlığına ekmiştir. O tohumlar; fener alaylarının, yoksulluğun, satılan sobaların ve okul aramalarının gölgesinde yeşermiş; o günün Çorumlu çocuklarını birer düşünce ve edebiyat insanı yapmıştır. Bizler bugün Çorum’un kültüründen, edebiyatından, görünmez ruhundan bahsedebiliyorsak; bu ruh, 1930’lu yıllarda Ruşen Zeki’lerin nalça sesleriyle o sınıflara bıraktığı sarsıcı soruların ve "Ben Şair Olacağım!" diyen o "ihtiyar gençlerin" mirasıdır.
Kaynak: Seyda, Mehmet. İhtiyar Gençlik, Elips Kitap, 1. Baskı, Ankara, Mayıs 2006.
FONLAR BATTI, TATİLLER SUYA MI DÜŞTÜ?TUGAY TOYDEMİR
ATMOSFERİ ÇİTLEYENLERGÖZDE SARI
ÜRÜNÜNÜZ GELMEDİYSE SORUMLULUK SİZDE DEĞİL, SATICIDA!AV İBRAHİM GÜLLÜ
FORMAYI TAŞIMAKHASAN EKİN KURUCUK
ANTALYASPOR HEM YÖNETİMDE, HEM SAHADA ÇÖKERTİLDİSÜLEYMAN EKİN
SOSYALİST SINIF ŞAİRİ ENVER GÖKÇE/1YUNUS YAŞAR
2003 WASHINGTON, 2026 ÜSKÜDAR: İKİ METRO HİKÂYESİTARIK ÇELENK
TARİHE NEFES ALDIRAN ÇORUM MEYDANIAHMET İLBARS
VİCDANIN EDERİ NE KADAR?DERYA DALMAZ
YALNIZLIĞIMIZ BİLE KALABALIKMELTEM YUVARLAK
HİZMET Mİ, SİYASET Mİ?MEHMET YENİKAYNAK
KENTİN HAKLI BEKLENTİSİ: KALICI BİR GELECEKIŞIK YARGIN
BİR KENT NASIL NEFES ALIR / 3.. YAZICEM ARÜV
İSTEMEK, BAŞARMANIN YARISIDIR: BİR ÇOCUĞUN İÇİNDEKİ İNANCI UYANDIRMAKPINAR TEYİN
BU HESAP SANDIKTAN DÖNERAHMET DİKİCİ
YAKTIN BENİ YALÇINKAHRAMAN KÖKTÜRK
EĞİRDİR ÇÖP OLDUBİHTER GÖRDÜ
ATATÜRK'ÜN İZİNDE OTELLER-14NİZAMETTİN ŞEN
DAVALARINI KENDİ ELLERİYLE MEZARA GÖMDÜLER!PROF DR RAMAZAN DEMİR
ATATÜRK'ÜN TÜRKÇÜLÜK ANLAYIŞI-3MUHARREM YELLİCE
MUHAFAZAKARLARI ANLAMAKALİ İHSAN DİLMEN
OTELLERDE GASTRONOMİTALİP BAYRAM
SİNESTEZİ: KOKULARIN RENGİNİ GÖRMEKGAZANFER ERYÜKSEL
BU HASTANELER, ÜLKENİN YÜZ AKIVEDAT GÜRHAN
MUCİZE, DOĞUM GÜNÜNDE GELDİ
KIŞ DEPRESYONUNA KARŞI 'GÜN IŞIĞI'
ÇOCUKLAR ENERJİ DEDEKTİFİ OLACAK
GENÇ SANATÇI NAZ SEVİNÇ'TEN, ŞİİRLERİN DİJİTAL YORUMU
TUED: MADENCİLİK VE ENERJİ HALKIN ORTAK MÜLKİYETİ OLMALIDIR
ERDEN: RÜZGAR ENERJİSİ, ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI AÇISINDAN ÇOK ÖNEML
GROWTECH ANTALYA'DA TIBBİ KENEVİR İÇİN ÖZEL ALAN
COP31 TÜRKİYE PAVİLYONUNDA EMANET KAVRAMI ÖNE ÇIKACAK
Tel : 0532 474 99 63 | Haber Yazılımı: CM Bilişim






