MUSTAFA YALÇIN YALÇINKAYA / KONUK YAZAR

Şehirlerimizi kirleten en büyük sorunlardan biri, belki de gözümüzün alıştığı için artık fark etmediğimiz bir alışkanlık: Sigara izmaritlerinin gelişigüzel yere atılması. Hepimizi rahatsız eden bu manzara, ne yazık ki zamanla normalleşti. Öyle ki kaldırımlarda, parklarda, plajlarda ve hatta dağ yollarında gördüğümüz izmaritler, sanki şehrimizin doğal bir parçasıymış gibi kabul edilmeye başlandı.

Oysa mesele yalnızca çevre kirliliği değildir. Yere atılan her izmarit, toplumsal sorumluluk bilincinin ne kadar geliştiğini gösteren küçük ama anlamlı bir göstergedir. Belediyeler elbette temizlik çalışmalarını sürdürüyor; ancak bu sorun yalnızca kamu kurumlarının çabasıyla çözülebilecek bir mesele değildir. Çünkü kirleten biziz, temiz tutacak olan da yine biziz.
Geçmişte kapalı alanlarda sigara içme yasağı gündeme geldiğinde birçok kişi, "Burası Türkiye, bu yasak uygulanmaz." diyordu. Bugün ise tablo oldukça farklı. Kapalı alanlarda sigara içme oranı büyük ölçüde azaldı. İnsanlar kural ihlallerine tepki gösteriyor, gerektiğinde birbirini uyarıyor. Benzer bir değişimi emniyet kemeri kullanımında da gördük. Bir zamanlar gereksiz görülen bu alışkanlık, bugün toplumun büyük kesimi tarafından benimsenmiş durumda.

Bu örnekler bize önemli bir gerçeği gösteriyor: Toplumsal farkındalık oluşturulduğunda ve sosyal denetim mekanizmaları çalıştığında davranışlar değişebiliyor.

Aslında yere izmarit atan insanların büyük bölümünün de bundan memnun olduğunu sanmıyorum. Hiç kimse çocuklarının, ailesinin ya da kendisinin izmaritlerle kirlenmiş sokaklarda, plajlarda ve doğal alanlarda yaşamasını istemez. Ancak insanlar çoğu zaman çevrelerinde gördükleri davranışı tekrar ediyor. "Herkes atıyor, ben de atayım." düşüncesi, toplumsal alışkanlıkların en güçlü besleyicisidir.

İşte tam da bu noktada farkındalık devreye giriyor. Herkesin normal kabul ettiği yanlış bir davranışa karşı durabilmek, izmariti yere değil çöp kutusuna atabilmek, bireysel sorumluluğun ve çevre bilincinin en somut göstergesidir.
Bu kısır döngüyü kırmak için yalnızca temizlik ekiplerine güvenmek yeterli değildir.

 Medyada sürdürülebilir farkındalık kampanyaları yapılmalı, uyarıcı tabelalar artırılmalı, caydırıcı idari yaptırımlar uygulanmalı ve en önemlisi toplumun her kesimi bu konuda birbirini nazikçe uyarmalıdır. Bazen bir annenin, bir teyzenin ya da bir çocuğun yaptığı samimi bir uyarı, en ağır cezadan daha etkili olabilir.
Temiz bir çevre, yalnızca belediyelerin değil, hepimizin ortak sorumluluğudur. Yere atılmayan her izmarit, daha yaşanabilir bir Türkiye için atılmış küçük ama değerli bir adımdır.

Dileğim; izmaritsiz şehirlerde, tertemiz plajlarda ve doğanın gerçek güzelliğinin gölgesinde buluşabilmektir.

#İzmaritleMücadele