- IMKB
% - Altın
6019.58
%-0.5 - Dolar
50.4635
%0.06 - Euro
55.5345
%0.23
- GÜNCEL
- RESMİ İLANLAR
- SPOR
- SAĞLIK
- POLİTİKA
- EKONOMİ
- YAZARLAR
- EĞİTİM
- KÜLTÜR SANAT
- DÜNYA
- GENEL
- YEREL
- ASAYİŞ
- ÇEVRE VE İKLİM
- 18:13 - MERSİN’DE GELECEĞİN DENİZCİLERİ SİMÜLATÖR VE DALGA HAVUZUNDA YETİŞİYOR
- 18:01 - AK PARTİ'YE 9 BELEDİYE BAŞKANI KATILDI
- 17:48 - BAKAN KURUM: "ÇÖZÜM ÇIKMADAN MASADAN KALKMAYACAĞIZ"
- 17:33 - BAŞKAN ÖZÇELİK COP31’DE ALANYA’NIN AFETLERE HAZIRLIK ÇALIŞMALARINI ANLATTI
- 17:33 - MERSİN’DE OTO TAMİRHANESİNDE LPG’Lİ ARAÇ TÜPÜ PATLADI: 2 YARALI
- 17:25 - HIDIRLIK'TA İNSANLIĞIN GELECEĞİ KONUŞULDU
- 17:08 - CW ENERJİ, GLOBAL SOLAR COUNCİL ÜYELERİNE TEKNOLOJİ GÜCÜNÜ TANITTI
- 17:03 - KIZILKAYA’DAKİ ÇALIŞTAYDA ÇÖREK OTUNUN KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ELE ALINDI
- 16:53 - HIDIRLIK’TA İNSANLIĞIN GELECEĞİ KONUŞULDU
- 16:45 - BÜŞRA ÖZDEMİR AK PARTİ'YE KATILDI
- 16:23 - SEYHAN BELEDİYESİNDEN SOSYAL DENGE TAZMİNATI AÇIKLAMASI
- 16:13 - ÇUKUROVA’DA NAİM SÜLEYMANOĞLU PARKI YENİLENDİ
- 16:08 - COP31’DE 2035 HEDEFLERİ: ELEKTRİFİKASYONDA YÜZDE 35, BİNALARDA ENERJİ YOĞUNLUĞUNDA YÜZDE 25 AZALMA
- 15:33 - 7 BÖLGE 7 MUTFAK İLE TÜRKİYE’NİN LEZZETLERİ DÜNYA VİTRİNİNDE
- 15:08 - OSMANİYE’DE YAĞIŞ NEDENİYLE İKİ TIR 100 METRE ARAYLA MAKASLADI: 2 YARALI
AHMET DİKİCİ / KONUK YAZAR


EMEKLİ MAAŞLARINDAKİ ADALETSİZLİK
Bugün milyonlarca emeklinin en büyük sitemi, "Ben de aynı prim günüyle emekli oldum, o da; ama onun maaşı benden çok farklı" cümlesinde özetleniyor. Çalışırken ödenen primlerin karşılığının farklı hesaplanması, emekliler arasında vicdanları sızlatan derin bir uçurum yarattı. Peki, bu dengesizlik hangi yasalardan ve hangi hatalı hesaplama yöntemlerinden kaynaklanıyor? Gelin, konuyu karmaşık teknik terimlerden arındırarak, bizzat dayandığı kanun maddeleriyle ve anlaşılır bir dille inceleyelim.
Sosyal devlet olmanın en temel ölçütlerinden biri, ömrünü çalışarak geçirmiş bireylerin yaşlılık döneminde insan onuruna yaraşır, adil ve güvenceli bir gelir elde etmesini, kısacası alım gücünün en üst düzeyde korunup yükseltilmesini sağlamaktır. Ancak bu hedefin bugünkü uygulamada büyük yaralar almasının ardında, 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu yer almaktadır. Bu kanunun 29. maddesi, emekli maaşlarının hesaplanmasında hayati rol oynayan Aylık Bağlanma Oranı'nı (ABO) ciddi oranda düşürdü. Eskiden sistemde ne kadar çok kalırsanız ve ne kadar çok prim öderseniz, maaşınız o oranda artardı. Ancak bu kanunla birlikte, fazladan çalışıp prim ödemek neredeyse cezalandırılır hale geldi; çalışma süresi uzasa bile her yıl için bağlanan oran yüzde iki gibi düşük bir seviyeye sabitlendi. Böylece çok çalışanla az çalışanın prim karşılığı arasındaki adil makas daraltıldı.
Bu adaletsizliğin en somut ve yakıcı boyutu, aynı prim gününe ve aynı kazanca sahip iki kişiden birinin 2000 yılından önce, diğerinin ise 2008 sonrasında emekli olmasıyla ortaya çıkan dağlar kadar maaş farkıdır. 2013 yılında yapılan sınırlı bir intibak düzenlemesi sadece 2000 öncesi emekli olanları kapsadı; 2000 ve 2008 sonrasında emekli olan milyonlarca kişi kapsam dışı bırakıldı. Anayasa’nın eşitlik ilkesine göre aynı primi ödeyenin aynı maaşı alması gerekirken, sırf takvim yılı farklı olduğu için maaşların farklı hesaplanması büyük bir hukuksal çelişkidir. Emekli maaşları arasındaki bu makasın daraltılması, milyonlarca vatandaşın eriyen alım gücünün yeniden hak ettiği seviyeye çıkarılması ve mağduriyetlerin giderilmesi için mutlaka geniş kapsamlı intibak yasası çıkarılmalıdır.
Alım gücünün düşmesindeki bir diğer etken, güncelleme katsayısında yapılan değişikliklerdir. Emekli maaşı hesaplanırken geçmiş yıllardaki kazançlar, enflasyon ve ülkenin yıllık büyüme hızına göre güncellenir. 2008 reformundan önce büyümenin yüzde yüzü bu hesaba yansıtılırken, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleriyle bu oran yüzde otuza indirildi. Ülke ekonomisi büyüse, milli gelir artsa bile emekli bu büyümeden mahrum bırakılıyor ve her geçen gün alım gücünü kaybediyor. Hesaplama sadece TÜİK enflasyonuna sıkıştırıldığı için, emeklinin refah payı yasal olarak budanmış durumda.
Geçmişten gelen SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kolları, aynı kanunla tek çatı altında birleştirilmek istendi ancak hesaplama ve prim ödeme koşullarındaki asıl eşitsizlikler tam olarak giderilemedi. Aynı prim gününe sahip bir esnaf ile bir işçinin emekli aylığı hesaplama formülleri farklı çalıştığı için, sistemde norm ve standart birliği kağıt üzerinde kalmış, adaletsizlik kurumsal bazda devam etmiştir.
Bütün bunlara ek olarak, Hazine tarafından en düşük emekli aylığı belirli bir seviyede sabitleniyor ancak gerçek kök maaşı bu tabanın altında kalan milyonlarca emekli bulunuyor. Kök maaşı düşük olan bir emekli, enflasyon zammı aldığında bile eline geçen para değişmiyor; bu da hayat pahalılığı karşısında emeklinin ezilmesine seyirci kalındığını gösteriyor. Yüzdelik zamlar, yüksek maaş alanla düşük maaş alan arasındaki uçurumu daha da açmakta ve milyonlarca emeklinin enflasyon artışlarından sıfır zamla etkilenmesine yol açmaktadır.
Özetle; emekli maaşlarındaki bu karmaşa ve adaletsizlik bir kader değil; 5510 sayılı Kanun’un getirdiği düşük aylık bağlanma oranlarının, daraltılmış güncelleme katsayılarının ve 2000 sonrasını kapsayan eksik bir intibak yasasının sonucudur.
Emeklilerin alım gücünün kalıcı olarak yükseltilmesi ve bu makasın kapanması için geçici ikramiyeler ya da seyrek yardımlar değil; mutlaka geniş kapsamlı bir intibak yasasının çıkarılması, 5510 sayılı Kanun'un aylık bağlanma oranlarını ve güncelleme katsayılarını hakkaniyetli bir şekilde yeniden düzenlemesi şarttır.
BU HESAP SANDIKTAN DÖNERAHMET DİKİCİ
YAKTIN BENİ YALÇINKAHRAMAN KÖKTÜRK
COP31 KIRK SATIR MI KIRK KATIR MI?IŞIK YARGIN
KASIM İNDİRİMLERİ BALON GİBİ SÖNDÜ!AV İBRAHİM GÜLLÜ
EĞİRDİR ÇÖP OLDUBİHTER GÖRDÜ
ATATÜRK'ÜN İZİNDE OTELLER-14NİZAMETTİN ŞEN
DAVALARINI KENDİ ELLERİYLE MEZARA GÖMDÜLER!PROF DR RAMAZAN DEMİR
BİR KENT NASIL NEFES ALIR? / 2. YAZICEM ARÜV
ATATÜRK'ÜN TÜRKÇÜLÜK ANLAYIŞI-3MUHARREM YELLİCE
MUHAFAZAKARLARI ANLAMAKALİ İHSAN DİLMEN
ORHAN KEMAL’İN ÇORUM GÜNLÜKLERİAHMET İLBARS
OTELLERDE GASTRONOMİTALİP BAYRAM
SİNESTEZİ: KOKULARIN RENGİNİ GÖRMEKGAZANFER ERYÜKSEL
BU HASTANELER, ÜLKENİN YÜZ AKIVEDAT GÜRHAN
“SOL MÜSLÜMAN” OLUR MU?TARIK ÇELENK
GRÖNLAND'IN GELECEĞİ MASADA, PEKİ İNUİT MOĞOL TÜRK HALKI NEREDE?HÜSEYİN KARABULUT
SARIGÜL: BİR DÖNEM POLİTİKACISININ PORTRESİEŞREF URAL
BİR KARNE BİR ÖĞRENCİNİN HİKAYESİNİ ANLATMAYA YETER Mİ?PINAR TEYİN
OSMANLI İMPARATORLUĞUNURİ SEZEN
75. YAŞINDA GAZANFER ERYÜKSEL ŞİİRİNE GENEL BİR BAKIŞHALİL ERDEM
“KIRKMERDİVEN” EDEBİYAT DERGİSİ VE “ANSAN” – 5YUNUS YAŞAR
KOLTUK MU? LİDERLİK Mİ?DERYA DALMAZ
DEĞERLER, İNSANIN GERÇEK İMZASIDIRMELTEM YUVARLAK
DOSTLUK, BİRİNİN HEP HAKLI OLDUĞU BİR MAHKEME DEĞİLDİR!ALYA ŞAHİN
KIŞ DEPRESYONUNA KARŞI 'GÜN IŞIĞI'
ÇOCUKLAR ENERJİ DEDEKTİFİ OLACAK
GENÇ SANATÇI NAZ SEVİNÇ'TEN, ŞİİRLERİN DİJİTAL YORUMU
TUED: MADENCİLİK VE ENERJİ HALKIN ORTAK MÜLKİYETİ OLMALIDIR
ERDEN: RÜZGAR ENERJİSİ, ENERJİ BAĞIMSIZLIĞI AÇISINDAN ÇOK ÖNEML
GROWTECH ANTALYA'DA TIBBİ KENEVİR İÇİN ÖZEL ALAN
COP31 TÜRKİYE PAVİLYONUNDA EMANET KAVRAMI ÖNE ÇIKACAK
COP NIGHT'TA MÜZİK, MODA VE DANS BULUŞACAK
Tel : 0532 474 99 63 | Haber Yazılımı: CM Bilişim






