ALYA ŞAHİN / KONUK YAZAR

“BAŞARI, ARKAMDAN GELEN KADINLARA BİR YOL AÇABİLİYORSAM GELİR”

İŞKADER Başkanı Alya Şahin’in “Başarıya Koşanlar” programının ilk konuğu Antalya Köy Pazarı Kooperatifi Başkanı İkbal Yalın oldu. Ziraat mühendisliğinden kadın girişimciliğine, kooperatifçilikten kadın emeğinin ekonomik değere dönüşmesine uzanan başarı hikâyesini anlatan Yalın, “Kadın emeğini görünür kılmak için yola çıktık ama bir noktada kendi emeğimizi görmezden geldik. Bundan önemli dersler çıkardık” diyor.

BAŞARIYA KOŞANLAR’IN İLK KONUĞU: İKBAL YALIN

Kadınların ekonomik hayatta daha güçlü, görünür ve bağımsız olması için yürütülen çalışmaların önemli başlıklarından biri kuşkusuz girişimcilik ve kooperatifçilik.

İŞKADER tarafından hazırlanan “Başarıya Koşanlar” programının ilk konuğu ise Antalya Köy Pazarı Kooperatifi Başkanı İkbal Yalın oldu.

İŞKADER Başkanı Alya Şahin ile gerçekleştirdiği söyleşide Yalın; kadınların üretim gücünü, kooperatifçiliğin sunduğu imkânları, karşılaştıkları ekonomik ve yapısal sorunları, kadın emeğinin doğru fiyatlandırılmasının önemini ve kendi başarı anlayışını anlattı.

Yalın’ın hikâyesinde dikkat çeken en önemli nokta ise başarıyı yalnızca ekonomik göstergelerle tanımlamaması.

Onun için asıl başarı, başka kadınlara cesaret verebilmek ve onların ekonomik hayata katılmasına öncülük edebilmek.

“KENDİMİ ÖNCELİKLE BİR KADIN GİRİŞİMCİ VE KOOPERATİFÇİ OLARAK TANIMLIYORUM”

Alya ŞAHİN:

İkbal Hanım, “Başarıya Koşanlar” programımıza hoş geldiniz. Programımızın ilk bölümünü sizinle gerçekleştiriyor olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Öncelikle sizi tanıyabilir miyiz? Antalya Köy Pazarı Kooperatifi’nin hikâyesi nasıl başladı?

İkbal YALIN:

Öncelikle bu ilk programınıza beni davet ettiğiniz için çok teşekkür ediyorum.

Benim mesleğim ziraat mühendisliği. Ancak kendimi öncelikle ziraat mühendisi olarak değil, kadın girişimci ve kooperatifçi olarak tanımlıyorum.

Çünkü hayatımın çok önemli bir bölümünü kooperatifçilik oluşturuyor. Bu yolculuğun merkezinde ise kadınlar var.

Kadınların görünür olması, ekonomik bağımsızlıklarını kazanması, özgüvenlerinin artması ve kendi hayatlarıyla ilgili kararları kendilerinin verebilmesi benim için çok önemli.

Kadınlar zaten üretiyor. Üretmek kadının doğasında var. Ancak ürettikleri ürünlerin hak ettiği değerde fiyatlandırılması, görünür olması ve tüketiciye ulaşması gerekiyor.

Biz de bunun için kooperatifleşmeyi önemli bir çözüm olarak gördük.

ÜRETMEK YETMİYOR; EMEĞİ DOĞRU DEĞERLENDİRMEK GEREKİYOR

Alya ŞAHİN:

Peki, kadınlarla birlikte üretmek ve kooperatif çatısı altında ilerlemek kolay olmasa gerek. En çok hangi zorluklarla karşılaştınız?

İkbal YALIN:

En önemli sorunlardan biri ürünlerimizi doğru fiyatlandırabilmekti.

Başlangıçta işimizi öğrenme sürecinden geçtik. Ürüne değil, aslında emeğimize değer biçmemiz gerektiğini zaman içerisinde öğrendik.

Fakat rekabet nedeniyle daha ulaşılabilir fiyatlarla ürünlerimizi pazara sunmak istedik.

Bu noktada kendi emeğimizi yok saydığımızı fark ettik.

Emeğimizi yok sayınca kooperatifi finanse edebildik ama kendi emeğimizin karşılığını alamadık.

Biz kadın emeğini görünür kılmak için yola çıkmıştık. Ancak bir süre sonra kendi emeğimizi görmezden geldiğimizi fark ettik.

Bu bizim için çok önemli bir tecrübe oldu.

“KOOPERATİF BAŞKANI BİRÇOK FARKLI KİMLİĞE BÜRÜNMEK ZORUNDA”

Alya ŞAHİN:

Kooperatif başkanlığı da başlı başına büyük bir sorumluluk. Üretimden satışa, muhasebeden mevzuata kadar birçok alanla aynı anda ilgilenmek gerekiyor.

İkbal YALIN:

Kesinlikle. Kooperatif başkanlığı gerçekten zor bir görev.

Üretimden siz sorumlusunuz. Üretimin organizasyonu, muhasebe, mevzuat, satın alma, insan ilişkileri, müşteri ilişkileri… Hepsi sizin sorumluluğunuzda.

Büyük şirketlerde bunların her biri ayrı departmanların işi.

Kooperatifte ise bazen tek kişi olarak birçok departmanın görevini üstlenmek zorunda kalıyorsunuz.

Üstelik daha önce hiç yapmadığınız işleri öğrenmeniz gerekiyor.

Ama biz yaşadığımız hiçbir zorluğu yalnızca bir problem olarak görmedik.

Her krizden bir ders çıkarmaya çalıştık.

“Bu krizden nasıl çıkarız, bunu nasıl fırsata dönüştürürüz?” diye düşündük.

Bugün geldiğimiz noktada yaşadığımız her zorluğun bize önemli bir tecrübe kazandırdığını düşünüyorum.

ANTALYA’NIN ÜRETİM GÜCÜ KOOPERATİF ÇATISI ALTINDA BULUŞUYOR

Alya ŞAHİN:

Biraz da ürünlerinizden söz edelim. Antalya Köy Pazarı Kooperatifi hangi ürünleri tüketiciyle buluşturuyor?

İkbal YALIN:

Ana faaliyet alanımız bal ve arı ürünleri.

Arının tüm ürünlerini değerlendiriyoruz. Bunun yanında ortaklarımız arasında farklı gıda ürünleri üreten gruplarımız da bulunuyor.

Ticaret Bakanlığı'nın bir projesinden yararlanarak kurutma makinesi ve değirmen aldık. Değirmende glutensiz unlar üretiyoruz.

Kurutma makinesini ise Antalya'nın ürün çeşitliliğini değerlendirmek amacıyla kullanıyoruz.

Üreticilerin birinci kalite ürünleri satışa sunulurken, ikinci kalite ürünlerini de değerlendiriyoruz. Bu ürünleri kurutup paketliyor veya dökme olarak teslim ediyoruz.

Böylece hem üreticinin ürününü değerlendirmesine hem de israfın azaltılmasına katkı sağlıyoruz.

DEVLET DESTEKLERİ VAR; ANCAK KOOPERATİFLERİN ÖNÜNDE AŞILMASI GEREKEN ENGELLER BULUNUYOR

Alya ŞAHİN:

Devlet desteklerinden yararlanabiliyor musunuz? Özellikle soğuk hava deposu gibi ihtiyaçlarınız açısından ne tür sorunlarla karşılaşıyorsunuz?

İkbal YALIN:

Devlet destekleri var. Ancak kooperatiflerin bunlardan yararlanabilmesi her zaman kolay olmuyor.

Özellikle bütçe ve sermaye konusu önemli.

Bazı destek programlarında bizden istenen şartları yerine getirmek kooperatif açısından zor olabiliyor.

Örneğin 10 yıllık kiralık bir yer şartı gibi koşullar küçük bir kadın girişimi kooperatifi açısından ciddi bir yük oluşturabiliyor.

Merkeze yakın yerlerde kira maliyetleri yüksek. Merkezden uzaklaştığınız zaman ise ruhsat ve iskân gibi başka sorunlarla karşılaşabiliyorsunuz.

Bu nedenle büyük hibeler veren bazı programlara kooperatif olarak katılmakta zorlandık.

Ancak yerelde üretmeye ve ekonomiye katkı sağlamaya devam ediyoruz.

YERELDEN DİJİTALE: KADIN KOOPERATİFLERİ E-TİCARETLE BÜYÜYOR

Alya ŞAHİN:

Peki ürünlerinizi tüketiciye hangi kanallardan ulaştırıyorsunuz?

İkbal YALIN:

Antalya'daki marketlere ürün veriyoruz. Online satış yapan kadın girişimci firmalarının tedarikçisiyiz.

Pazaryerlerinde satış yapıyoruz. Kendi internet sitemiz üzerinden de tüketicilere ulaşıyoruz.

Hepsiburada'da da uzun süredir yer alıyoruz. Kooperatiflere yönelik kargo desteği ve düşük komisyon oranları bizim için önemli.

Bunların yanı sıra Muratpaşa Belediyesi'nin Erdal İnönü Parkı'ndaki kooperatif marketinde ürünlerimiz bulunuyor.

Buncalı'daki Tek Sarnıç Kent Parkı'nda da fiziksel satış yerimiz var.

Dolayısıyla üreticiden tüketiciye uzanan farklı satış kanallarını kullanmaya çalışıyoruz.

“BENİM İÇİN BAŞARI, KAÇ KADINA İLHAM OLDUĞUMDUR”

Alya ŞAHİN:

Başkanlığınız döneminde sizi en çok gururlandıran çalışma hangisi oldu?

İkbal YALIN:

Benim için en önemli anlardan biri, kadın üreticileri bir araya getiren etkinliklerde ve panellerde kooperatifimizi temsil etmekti.

Kooperatifimiz henüz yeni kurulmuştu. Pandemi dönemini geride bırakmıştık. Yeni yeni kendimizi anlatmaya ve tanıtmaya başlamıştık.

Bir etkinlikte kooperatifler başlığı altında panelist olarak davet edildim.

O sahneye çıkıp kendimizi anlatmak beni çok mutlu etti.

Programdan sonra bizi izleyenlerden çok sayıda geri dönüş aldık.

İnsanlara ilham olabilmek, özellikle kadınlara cesaret verebilmek benim için çok değerli.

Çünkü benim için başarı sadece satış rakamları değil.

Başarı kişiden kişiye değişebilir.

Benim için başarı, kaç kadına ilham olduğumdur.

Kaç kadının cesaretini toplamasına, üretime başlamasına, bir kooperatife katılmasına ya da kendi kooperatifini kurmasına vesile olabildiysem benim için başarı odur.

“ARKAMDAN GELEN KADINLARA YOL AÇABİLİYORSAM NE MUTLU BANA”

Alya ŞAHİN:

Yani sizin başarı anlayışınız ekonomik kazancın çok daha ötesinde.

İkbal YALIN:

Kesinlikle.

Bir kadının ürettiği ürünü yalnızca eşine, dostuna veya komşusuna satması yeterli değil.

Asıl önemli olan, ürettiği ürünün gerçek ticari değerini belirlemek, bir marka oluşturmak ve sürdürülebilir bir gelir elde ederek ekonomiye sürekli şekilde dahil olmak.

Benim için başarı budur.

Arkamdan gelen kadınlara bir yol açabiliyorsam, ne mutlu bana.

GÜVEN, MARKALAŞMA VE GÖRÜNÜRLÜK

Alya ŞAHİN:

Bugün Antalya Köy Pazarı'nın artık bir marka olarak anıldığını görüyoruz. Markalaşma sizin için ne ifade ediyor?

İkbal YALIN:

İnsan olarak anlaşılmak ve görünür olmak çok önemli.

Kooperatifimiz açısından da görünür olmak önemliydi.

Markalaşma sürecinde kurumsal bir kimliğe bürünmek ve sistemi oturtmak için ciddi emek verdik.

Bugün kurumların kooperatifimize verdiği değer ve tüketicilerin geri dönüşleri bizi mutlu ediyor.

Tüketicinin “Antalya Köy Pazarı'nın adı varsa o ürün kalitelidir” şeklindeki güveni bizim için çok kıymetli.

Bu güveni oluşturabilmek kolay değil.

“KOOPERATİFÇİLİK, ÖNCE BİRLİKTE HAREKET ETMEYİ ÖĞRENMEKTİR”

Alya ŞAHİN:

Son olarak, bugün sizi izleyen ve “Ben de kadın girişimci olmak istiyorum” diyen kadınlara ne söylemek istersiniz?

İkbal YALIN:

Öncelikle kadın girişimciliği ile kooperatifçiliğin birbirinden farklı olduğunu bilmeleri gerekiyor.

Kadın girişimci olduğunuzda kendi işinizden sorumlusunuz. Başarı da başarısızlık da size ait.

Kooperatifte ise ortakların sorumluluklarını ve yükümlülüklerini paylaşmanız gerekiyor.

Bu nedenle kooperatifçilik ruhunu benimsemek çok önemli.

Bana kooperatif kurmak için gelen kadınlara öncelikle “Kooperatifçilik nedir, bunun eğitimini aldınız mı?” diye soruyorum.

Çünkü birlikte çalışmaya uygun olmanız gerekiyor.

Kooperatifin çıkarlarını kendi bireysel çıkarlarınızın önünde tutabilmelisiniz.

Esnek çalışma saatlerine uyum sağlayabilmelisiniz.

Kooperatifte her zaman klasik bir mesai anlayışı olmayabilir. Siparişin ne zaman geleceği belli olmayabilir.

Ben gece yarılarına kadar çalıştığım zamanları biliyorum.

Ama yaptığınız işi seviyorsanız bütün bunlar anlam kazanıyor.

Sevmeden yapılacak bir şey değil.

Sabırlı, fedakâr, uyumlu ve sebatkâr olmak gerekiyor.

Başarı bir anda gelmiyor.

Zaman içerisinde emek veriyorsunuz, tecrübe kazanıyorsunuz. Başarı geldiğinde ekonomik kazanç da bununla birlikte geliyor.

Bu nedenle kadınların öncelikle kendilerini tanımaları ve hangi modele uygun olduklarını belirlemeleri gerekiyor.

“YA HEP BİRLİKTE KALKINACAĞIZ YA DA HEP BİRLİKTE GERİLEYECEĞİZ”

Alya ŞAHİN:

Siz yalnızca kendi kooperatifinizle değil, diğer kooperatiflerle de dayanışma içinde çalışıyorsunuz. Bu dayanışmayı nasıl değerlendiriyorsunuz?

İkbal YALIN:

Kooperatiflerin birbirlerinin tamamlayıcısı olması gerekiyor.

Hepimiz aynı ekosistemin içerisindeyiz.

Ya hep birlikte kalkınacağız ya da hep birlikte gerileyeceğiz.

Bu nedenle dayanışma çok önemli.

Kooperatifçilik yalnızca birlikte üretmek değildir. Aynı zamanda birbirine destek olmak, kadınların üretime katılımını artırmak ve ortak bir ekonomik güç oluşturabilmektir.

Kadınların da bu birlik ve dayanışmaya gönüllü olması gerekiyor.

SON SÖZ: “BİRLİKTEN KUVVET DOĞAR”

Alya ŞAHİN:

İkbal Hanım, çok değerli bilgiler ve deneyimler paylaştınız. Aslında söyleşimizin sonunda çok önemli bir mesaj çıkıyor:

Birlikten kuvvet doğar.

Birlikte hareket ettiğimiz, birbirimize destek olduğumuz zaman aşamayacağımız engel yok.

Birbirimizin kuyusunu kazmak yerine birbirimize destek olarak birlikte yükselmek gerekiyor.

Bu anlamlı söyleşi için size çok teşekkür ediyorum.

İkbal YALIN:

Ben de nazik davetiniz için çok teşekkür ediyorum.

Sizi en kısa zamanda kooperatifimizde ağırlamak istiyorum.

Alya ŞAHİN:

Memnuniyetle. En kısa zamanda ziyaretinize geleceğim.

“Başarıya Koşanlar” programımızın ilk konuğu olduğunuz için tekrar teşekkür ediyor, başarılarınızın devamını diliyorum.

İkbal YALIN:

Ben teşekkür ederim. Görüşmek dileğiyle.

RÖPORTAJIN ÖNE ÇIKAN SÖZLERİ

“Kadınlar zaten üretiyor. Önemli olan ürettikleri ürünün hak ettiği değeri bulması.”

“Kadın emeğini görünür kılmak için yola çıktık ama bir noktada kendi emeğimizi görmezden geldik.”

“Benim için başarı, kaç kadına ilham olduğumdur.”

“Arkamdan gelen kadınlara yol açabiliyorsam, ne mutlu bana.”

“Kooperatifin çıkarlarını kendi bireysel çıkarlarınızın önünde tutabilmelisiniz.”

“Ya hep birlikte kalkınacağız ya da hep birlikte gerileyeceğiz.”

“Sevmeden yapılacak bir şey değil.”