EŞREF URAL / JOURNAL-KONUK YAZAR

Çalışma masamda bir kitap bana bakıyor. Bir yerel yöneticinin, bir siyaset erbabının, bir kamu yöneticisinin hatıratı. Bizim devlet-siyaset geleneğimizde hatırat yazma geleneği hep vardı aslında. Ama son senelerde bu gelenek epey unutulmuş durumda idi. Ancak, Antalya eski Büyükşehir Belediye başkanı ve milletvekili Hasan Subaşı, bu geleneği unutturmamak pahasına, siyasi yaşamını “Dar Alanda Siyaset” adlı bir kitapta toplamış ve tarihe not bırakmış. Bir siyasi aktörün hatırat yazması çok cesur bir davranış. Geçmişiyle ve kendisiyle barışık bir siyasetçi geçmişinden bahsetmekte zorlanmaz. Ve her siyasetçi hatırat yazamaz, buna cesaret edemez. Ancak namuslu bir şekilde ne yaptığını, ne söylediğini bilen ve sadece yaşadığı şehre yahut ülkeye hizmet etmek için siyaset yapan aktörler anılarını anlatabilirler.

Hasan Subaşı hatıratına, pek doğal olarak, aile yaşamından ve gençlik yıllarından başlıyor. Gençliğinde de DP-AP geleneği içinde yetiştiğini görüyoruz. Siyasete ilgisi çok erken yaşlarda başlıyor, belli ki politikaya pek de uzak olmayan bir ailede büyümüş. Ve çok genç bir yaşta, henüz 38 yaşındadır, Antalya Belediye başkanı olarak seçiliyor. Aday olduğu gün partisinin genel başkanı Süleyman Demirel, genç başkan adayına dönüp; “bu iş bitmiştir Hasan Bey, ateşten gömleği sana giydirdik, hayırlı olsun” diyor.

Gerçekten de 1989 yılında Antalya belediye başkanlığı, kelimenin gerçek anlamıyla “ateşten gömlek giymek”tir. Çünkü o günlerde doğru dürüst altyapısı olmayan, kanalizasyonu olmayan, bulvarları olmayan, otogarı olmayan, aklı başında caddeleri, parkları, kültür sanat mekanları olmayan ve fakat nüfusu hızla artan bir şehirdir Antalya. Yapılacak, yapılması gereken tonlarca iş vardır. Seçimi kazanıyor, ama belediyede tecrübeli ve liyakatli bürokratlara dokunmuyor. Ki içlerinde pek çoğu sosyal demokrattır. Mensubu olduğu parti il teşkilatıyla bu yüzden zaman zaman ters düşüyor, ama yine de bildiğinden şaşmıyor.

Hatıratı okurken dikkatimi çeken ve çok etkilendiğim bir hususta şu oldu; Hasan Bey, başkanlık yaptığı dönemde ekibinde yer alan veya belediye meclisinde görev yapan isimleri teker teker anıyor ve bu hizmet sürecine katkı koyanları da bir bakıma tarihin defterine kaydetmiş oluyor. Bu duyarlılığı çok kıymetli ve anlamlı buluyorum, zira bir belediye başkanı gerçekten de ekibiyle bir anlam ifade eder. Subaşı da bunun farkında ve bu şehrin gelişmesine katkı sağlayan isimleri anarak aslında çok büyük bir vefakarlık örneği sergiliyor.

On senelik belediye başkanlığı sürecinde yaptığı hizmetleri anlatıyor hatıratın bir yerinde ki, gerçekten de pek çoğu mega projeler. Altyapı-kanalizasyon çalışması, Cam Piramit, Atatürk Parkı ve Hasan Subası Kültür Parkı, Atatürk Kültür Merkezi, yeni otogar, Toptancı hali, 100. Yıl Bulvarının devamı, tramvay, Kapalı Yol, sahil düzenlemeleri… Hasan Bey hayata geçirdiği bu projelerle abartılı bir şekilde övünmüyor hatıratında, sadece Antalya için gerekli ve öncelikli işler olarak söylüyor. Oysa bu zamanlarda bir belediye başkanı bu hizmetlerin onda birini yapmış olsa, kendisini anlata anlata bitiremez! Subaşı gerçekten de fazla hırsları olmayan ve kendisini fazla abartmayan bir devlet adamı. Belediyeye hemen her gün tek başına yürüyerek gelip gitmesi de onun bu özelliğini kanıtlamaya yeter de artar bile.

1999 seçimlerine doğru merkez sağ siyasette tam bir karmaşa ve kargaşa hakimdir. Ve elbette bu kargaşadan elbette Antalya siyaseti de nasibini alacaktır. ANAP-DYP çekişmesi yetmiyormuş gibi, Antalya teşkilatındaki bazı etkili aktörler ile Hasan Subaşı arasında da epey gergin bir ilişki vardır. Böyle bir iklimde gidilen seçimlerde Hasan Subaşı seçimi kaybeder. O günlerde Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel arar ve; “boş ver, üzülme, altın yere düşmeyinen sakıt olmaz” diyerek kendisini teselli eder.

Ve gerçekten Demirel bu noktada da haklı çıkar. Bir siyasetçiye göre pek de hırslı olmayan Hasan Subaşı, gerekli gördüğü zamanlarda elini taşın altına koymaktan da geri kalmaz. Tansu Çiller sonrası yapılan parti kongresinde Mehmet Ağar gibi bir ismin karşısına rakip olarak çıkar. O günün Türkiyesinde demokrat bir aktörün DYP’nin başına gelmesi hakikaten çok zordu, neredeyse imkansız gibi bir şey. Ama yine de Hasan Subaşı’nın devleti ve devlet dışı aktörleri arkasına almış M. Ağar gibi bir adayın karşısına çıkmış olması, onun siyasi duruşunu anlamamız açısından önemlidir. Ve öte yandan, ilkeler, prensipler ve demokratik değerler söz konusu olduğunda, parti genel merkezi ile ters düşmekten çekinmeyen bir siyasi aktöre şimdilerde o kadar uzağız ki, Hasan Subaşı bu anlamda çok özel bir yerde duruyor, hakkını teslim etmek durumundayım.

Hatırat elbette yukarıda özetlemeye çalıştığım hususlarla sınırlı değil. Milletvekili olarak görev yaptığı döneme ait anıları da pek kıymetli. Bilhassa 2023 Mayıs seçimlerine gidilirken yaşanan tartışmaların perde arkasına güvenilir bir aktörün ağzından şahit oluyoruz. Ama siz de takdir edersiniz ki, bütün bir kitabı bu dar köşede anlatamam. İzninizle şöyle bitireyim; Hasan Subaşı siyasi anılarını bir kitapta toplayarak, Antalya ve Türkiye tarihine çok değerli bir not düşmüş ve devlet adamlarının hatırat yazma geleneğini yeniden hatırlatmış oluyor. Umarım onun açtığı bu yoldan başka siyasi aktörler de yürümeye cesaret edebilirler.