AHMET DİKİCİ / KONUK YAZAR

Bugün bir emlak ofisinin kapısından içeri girdiğinizde karşılaşılan tablo ne yazık ki içler acısı. Piyasaya adeta kilit vurulmuş durumda; yaprak kıpırdamıyor, hareket sıfır. Kredi faizlerinin yüksekliği, ekspertiz değerlerinin kilitlenmesi ve gerçek piyasa koşullarıyla uyuşmayan katı matrah sınırları derken sektör tamamen durma noktasına geldi. Resmî olarak dükkânını açan, vergisini ödeyen, çalışanının rızkını veren dürüst emlakçılar olarak sektör kelimenin tam anlamıyla hayatta kalma mücadelesi veriyor. Peki bu hale nasıl gelindi, bu gidişin sonu nereye varacak?
Elde avuçta ne varsa günden güne eriyor. Bir yanda fiyatları fahiş seviyelere ulaşan ilan portalları var. İlan konulsun ya da konulmasın, her ay o zorunlu aidatlar ödenmek zorunda. Öbür yanda elektrik, internet, ofis kiraları, gün gün artan akaryakıt masrafları, çalışanların maaşı ve SGK primleri… Yetmiyormuş gibi bir de her yıl boyuna binen Yıllık Ticaret Yetki Belgesi Harcı var. Esnaf artık sabredecek gücü bulamıyor; her ayın tek derdi "Acaba bugün kepenk kapatılır mı?" korkusuyla direnmek oldu.
Ama asıl iç acıtan, adalet duygusunu yerle bir eden mesele çok daha derin: Kayıt dışı çalışan "ayakçı" emlakçılar!
Yasal ofis açan, vergi ödeyen, sorumluluk üstlenen esnaf bir tarafta dururken; ne dükkânı, ne vergisi, ne harcı, ne de maliyeti olanlar piyasada serbestçe cirit atıyor. Büyük emeklerle oluşturulan portföylere çöküyor ve haksız yere ekmeğe ortak oluyorlar. İşin vahim tarafı, bu kontrolsüz durum sadece sektörü batırmakla kalmıyor; sahte ilanlara kanan, kaparosunu kaptıran, yetkisiz kişilerle muhatap olup mağdur olan vatandaşın da canını yakıyor. Ayakçı düzeni, piyasadaki tüketici güvenliğinin ve dürüst ticaretin köküne kibrit suyu döküyor.
Sektörün en büyük yaralarından biri de ucu açık mevzuatlardır. Yıllardır uyarısını yaptığımız müstakil ve caydırıcı bir "Emlak Kanunu" hâlâ çıkarılmamış, meslek sadece yönetmeliklerle yürütülmeye çalışılmıştır. Daha da acısı; kâğıt üstünde çıkarılan yönetmelikler ve düzenlemeler ise sahada yeterince denetlenmemekte ve tavizsiz uygulanmamaktadır. Kanunsuzluk ve denetimsizlik ortamı, kaçak çalışanlara cesaret verirken dürüst esnafın belini bükmektedir.
Şimdi soruluyor; bağlı bulunulan esnaf ve ticaret odaları, meslek örgütleri bu feryadın neresinde? Elbette iyi niyetle bir şeyler söylenmeye çalışılıyor ancak artık kâğıt üstündeki açıklamalar ve temenniler sorunu çözmüyor. Somut, gözle görülür ve elle tutulur adımlar atılmasının vakti geldi de geçiyor.
Öncelikle sektörü koruyacak müstakil bir Emlak Kanunu derhal meclis gündemine alınmalı; var olan yönetmelik, e-Devlet yetki doğrulama ve sözleşmeli portföy kuralları sahada ve dijitalde tavizsiz şekilde uygulanmalıdır. Odalar, ilan sitelerini ve sosyal medyayı gün bazında denetlemeli, kaçak çalışanlara göz açtırmamalıdır.
Diğer yandan, tekel haline gelen ilan portalları meselesine dur denmeli; "kullandığın kadar öde" sistemine geçilmeli ya da odalar kendi alternatif yerli platformlarını kurmalıdır. Piyasada bu kadar can pazarı yaşanırken yıllık yetki belgesi harçları derhal kaldırılmalı, hiç değilse kriz geçene kadar askıya alınmalıdır. Kiralar, vergiler, SGK yükleri ve piyasayı hareketlendirecek adımlar için yetkililerle ivedilikle masaya oturulmalıdır. Özellikle piyasadaki daralmayı aşmak adına, ilk defa ev alacak vatandaşlar için tapu harcı matrahlarında esneklik sağlanmalı; katı duvarlar yerine nefes aldırıcı özel kredi ve matrah düzenlemeleri hayata geçirilmelidir.
Sözün özü; yasal ofisiyle, alnının akıyla ve vergisiyle bu şehre, bu ülkeye değer katan emlak esnafı bugün ne yazık ki kaderiyle baş başa bırakılmıştır. Eğer bu meslek kanuni güvenceye kavuşturulmaz ve korunmazsa; sadece esnaf değil, dürüst ticaretin temelleri, evini satmak isteyen mülk sahipleri ve yuva kurma hayali kuran masum vatandaşlar da büyük zarar görecektir. Sektörün bu "imdat" çığlığı artık duyulmalı; odalar masaya yumruğunu vurmalı ve bu haklı mücadelede esnafın arkasında dağ gibi durmalıdır.