HALİL ERDEM / KONUK YAZAR

Bir ozan ölümünden kırk yıl sonra adeta yeniden doğdu. Erik Dalı türküsünü yeni bir aranjörle insanlara sunan yapımcının sayesinde Japonya’dan Amerika’ya kadar her dilden, her dinden insan dans etti, oynadı. Bir türkünün ritmi, ezgisi yerelden çıkıp evrensel boyutta kabul görmesindeki başarı ancak bu kadar olur, dedirtti. Yabancı ülkelerde bile Erik Dalı deyince insanların Türkiye deyip hemen ritim tutması olağanüstü bir başarının göstergesidir. Ancak Ankaralı sanatçının burada adını ben de anmadan konuyu anlatacağım, zira söz konusu sanatçı bu türküden onca ekmek yediği halde bir kere Kadir Türen’in adını anmadı, sonra “bilmiyordum,” dedi. Bu konuda hiçbir yorum yapmayacağım. Kadir Türen'in kaderi baştan beri böyle. Birçok sanatçı gelip türküsünü alıp Ankara’da kendilerinin
gibi çalıp söylediğini görmüş çoğu kere hayal kırıklığı yaşamış bir âşıktır. Ve utanmadan tekrar yanına gelen böyle bir sanatçıyı şu dizelerle karşılamıştır.

Yolsuz oğlum
Arsız oğlum
Geldin mi
A hırsız oğlum / demiştir.

Türkü Ferhat Erdem’in çabalarıyla “Erik Dalı” TRT repertuarına Kadir Türen olarak girdi ve tescil edildi.

Kadir Türen’in Kezban Yenge türküsü bizzat doğduğu Dirmil kasabasında 2006’da üç sezon dizi filmi çekildi. Kadir Türen iz bırakarak kendi popülaritesini sağlamış, iki telli cura ustası bir değerimizdir.

Bu aşığımızın başarısı beni ayrıca sevindirdi, çünkü 2006 yılında Kadir Türen ve yol arkadaşı Emin Demirayak’ın belgesel niteliğinde gerçek kahramanların adıyla, gerçek mekân adlarıyla romanını yayınlamıştım. (Dirmil Ömürcüsü) Ardından 2011 de yine aynı isimler Kadir Türen ve Emin Demirayak’ın türkülerini Karacaoğlan geleneği açısından değerlendirildiğim dosyamı, önce 2010 MAKÜ’de İçimizdeki Değerler Sempozyumunda sundum, sonra Karacaoğlan Geleneğinde Dirmil Güzellemeleri adında kitap olarak yayınladım. Kadir Türen’in bu günkü başarıları, bu konuda daha o yıllarda benim doğru bir iz sürdüğümün kanıtıdır.

Kadir Türen’in TRT repertuarında kayıtlı 18 türkünün dışında derlenmeyen bir o kadar daha türkülerinin varlığı söz konusudur. Bu gün Akdeniz bölgesinde eğlencelerde, konserlerde, düğünlerde onun türküleri çalınıp söyleniyor. Kadir Türen adını Altınyayla Belediyesi 1990’da bir sokağa, Antalya Muratpaşa Belediyesi 2020 yılında bir parka adını verdi. Anma gecesi düzenledi.

Bazı insanlar yaptıklarıyla dünyada bir iz bırakırlar, bu izler yapıtlarıdır. Bu yapıtlar onun adını yaşatmaya yeter.

Seksen sonrası cemaatlerin etkin olmaya başlamasından ötürü guruyla taşıdığı curasını ceketinin altında saklayarak taşır olmuştu; hatta ölen eşi için söylediği dörtlüğü bile günahtır gerekçesiyle mezar taşından sildirmişlerdi. Zaten 12 Eylül’ün ilk saatlerinde öldürülen arkadaşı Âşık Emin Demirayak’ın üzüntüsüne kendi eşinin ölümü de eklenince pek ayakta kalamamış 1988 de aramızdan ayrılmıştır.

Bundan sonraki yazımda âşık geleneği açısından Kadir Türen’in türkülerini değerlendireceğim.

Türküyle kalın hoşça kalın!