EŞREF URAL / JOURNAL-KONUK YAZAR

Güya okur-yazar geçiniyoruz, güya “entelektüel” olma yolundayız, sözüm ona “bu toplumun aklı başında kanaat önderi” olma iddiasındayız. Ve fakat, heyhat! Böyle muhteşem bir deyimden, (Oğuz Uykusu) ancak bir ay evvel haberim oldu. Ve o günden beri de şoktayım! Bu nasıl isabetli, genç neslin argo deyimiyle söylemek istersem, “cuk oturan” bir deyim-tanımdır böyle! Oğuz uykusu.

Türk halk destanlarında kahramanların derin uykulara dalma ve onlar uykuda iken başlarına, obalarına, köylerine, boylarına büyük felaketler geldiği motifi sıkça işlenir. Oğuz Kağan Destanında, Dede Korkut Destanlarında ve dahi Köroğlu Destanlarında bu “derin uyku” sahnesine çok sık rastlanır. Zaten “Oğuz Uykusu” terimi de bu destanlardan zuhur etmiş görünüyor. Belli ki Oğuz Türkleri “uzun ve derin uykulara” dalmayı öteden beri pek seviyorlar. O kadar öyle ki, bu alışkanlıkları destanlarına, masallarına ve deyimlerine kadar yansımış. “Oğuz uykusu mu uyudun?” derlerdi çok uzun ve derin uykudan kalkanlara. Anadolu’da hâlâ “uyuz uykusu” olarak Yörük kültüründe yaşıyor. Oğuz uykusu, zaman içinde “uyuz uykusuna” dönüşmüş.

Masal ve destanlarda Oğuz yiğitleri çoğu zaman derin uykulara dalarlardı ve uyandıklarında hep büyük felaketlerle karşılaşırlardı. Ya düşmana esir olmuşlardır, ya obaları yakılıp dağıtılmıştır, ya sürüleri kırılmıştır veya askerleri öldürülmüştür… Bu motif destanlarda hiç değişmez. Belli ki Türklerin tarihinde buna benzer olaylar gerçekte çok sık yaşanmış olmalı ki, destanlar ve masallar eliyle çağlar boyunda bu konu dile getirilip durur.

Dede Korkut Destanında bu ifade açık bir dille, elbette bir eleştiri ve bir şikayet mahiyetinde, "Oğuz'un uykusu derindir, bıçak kemiğe dayanmadan uyanmaz" şeklinde pek veciz bir şekilde ifade ediliyor.

Peki bıçak kemiğe dayandığında uyanır mı? Ben bundan da emin değilim, ama Dede Korkut böyle buyuruyor.

Kurduğu devlet, (Osmanlı) 1500’lerin ilk günlerinden itibaren elinden alınırken uyandı mı?

Kendi İslam inancı Arap kültürüne teslim edildiğinde uyandı mı?

Ebusuud Efendi Oğuz Türkleri’nin geçen beş yüz senede oluşturduğu inanç sistemini lanetlerken uyandılar mı? “Sen ne diyorsun efendi, biz bunca senedir Müslüman değil miyiz” diye itiraz ettiler mi?

Yüzlerce yıl boyunca Türkçe itilip kakılırken, itibardan düşerken uyandılar mı?

Dünya bambaşka çağlara savrulurken, aydınlanma, bilimsel keşifler, modern dünya kavramları geliştirirken uyandılar mı?

Avrupa’da bir senede milyonlarca kitap basılıp okunurken uyandılar mı?

“Küffar” diye aşağıladıkları milletler bilimle, ilimle yepyeni zamanlara yelken açarken uyandılar mı?

Hepsini geçiyorum, Milli Mücadele’de uyandılar mı? Hani bıçak kemiğe dayanınca uyanırlardı? Ne diyordu İsmet Paşa yanındaki yaverine Eskişehir-Kütahya muharebelerinde bozgun yediğimizde; “herkes bize karşı, hatta millet bile bize karşı!”.

Peki Cumhuriyetten sonra uyandılar mı? İradesi askeri darbelerle “iç edilirken” uyandılar mı?

Peki onlarca yıl kendilerini “vatan, millet, mezhep, cemaat, yaşasın, kahrolsun” sloganlarıyla aldatanlar ve avutanlar karşısında uyandılar mı?

Hayır! Uyanmadılar. O pek tatlı gaflet uykusundan uyanmayı hiçbir zaman istemediler.

Bana göre Türkler, çok eskilere gitmek istemem ama son beş yüz senedir kesintisiz Oğuz uykusu uyumaktadırlar. Nasıl ki 18. ve 19. yüzyıllarda dünyada ve kendi ülkelerinde neler yaşandığını bilmeden ve görmeden o zamanları geçirdilerse, 20. ve 21. yüzyılları da aynı şekilde tüketmektedirler.

Türkler bugün ne dünyada olan bitenden haberdardırlar, ne de kendi ülkelerinde.

Bu hal dün de böyleydi, bu gün de böyle. Korkarım ki yarın da böyle olacak.

Artık bu “Oğuz uykusu” denen şey nasıl bir gaflet hali ise…