PROF DR MUSTAFA YILDIRAN / KONUK YAZAR

Cumhuriyetimizin 102. Yılı kutlu olsun! İlelebet devletimiz var olsun! Cumhuriyetimizin banisi Atatürk ve tüm devletimize hizmet edenleri rahmet ve saygıyla yad ediyorum!

2023 yılının temmuz ayından beri, altın fiyatları durmaksızın yükseldi. İki haftadır yaşanan düşüşler nedeniyle, altın fiyatlarındaki yükseliş dönemi bitti mi? sorusu ise gündemden düşmüyor. Altın fiyatları neden sürekli artığı ve artışın sona erip ermediği ise en çok merak edilen konu.

Altın fiyatların aralıksız büyümesindeki etkili olan faktörleri hatırlayacak olursak, geleceği hakkında analiz yağmak da mümkün olacaktır. Öncelikle artan jeopolitik riskler altının artışını tetikleyen temel unsurdur. Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı işgali ve ardından 2022 yılında Ukrayna Savaşı’nı başlatması ile altının fiyat artışını tetikleyen en önemli gelişmedir. Bu savaş nedeniyle, Rusya’ya uygulanan ekonomik ambargo ve mali kısıtlamalar nedeniyle finansal sistemde sahip olduğu rezervleri altına yönlendirmesi ve dünyanın güvenli yatırım aracı olarak altına yönelmesini hızlandırdı. Ayrıca İsrail’in Filistin’i işgali, Lübnan’a, Katar’a ve İran’a saldırıları da altın fiyatlarını yukarıya taşımaktadır.  İkinci önemli faktör belki de ekonomideki en büyük tehlike olarak da düşünmemiz gereken faktör, ülkelerin kamu borçlarının yüksekliğidir. Özellikle de ABD ekonomisinin sürekli artan kamu borç seviyesi nedeniyle altına olan talep artıyor. Çünkü ülkelerin ABD doları olarak tutukları rezervler, ABD borçlanma kağıtlarına bağlıdır. Bu durum, ülkelerde sürekli olarak ABD’nin borçları ödememe veya çevirme kapasitesinin sonuna yaklaşıldığı kaygısı merkez bankalarının yüklü altın alımlarına yönelmelerini gerektirmektedir. Diğer bir faktör de gelişen ekonomilerin de altın rezervleri yatırımları artmaktadır. 2015 ile 2024 yılları arasında Çin altın rezervlerini 1200 tonda daha fazla, Rusya, 1090 tondan daha fazla, Türkiye, 455 ton, Hindistan 265 ton, Polonya ise 255 ton rezervlerini artırmıştır. Ayrıca gelişen ekonomilerde hızlı bir şekilde altın rezervlerini artırma yarışı vardır. Çünkü gelişmiş ekonomilere uygulanan ambargolar ve spekülatif sermaye baskıları da altın rezervlerinin artışına neden olmaktadır. Altın fiyatlarının yükselişinde, ABD başkanı Trump tarafından uygulanan ticaret ambargoları ve tarife artışları da etkilidir. Çünkü zorlaşan ticari şartlar nedeniyle ülkeler ABD dolarına ve ABD borçlanma araçlarına yatırım yapmaktan vazgeçmektedir. Altını yükselten mali neden de alternatif yatırım araçlarının getirilerindeki belirsizliklerin yüksekliğidir. Özellikle kripto paralar ve dünya borsalarındaki artan belirsizlikler yatırımcıları tedirgin ettiği için altın alternatif yatırım aracı olarak yükselmesini sağlamaktadır. Dünyada değişen küresel eğilimler nedeniyle de ülkelerdeki küçük tasarruf sahiplerinin mikro yatırımlarının altına yönelmesine neden olmaktadır. Yani dünyada yatırım psikolojisi açısından altın, güvenilirliği, riskleri azaltması ve değer kazandırması nedeniyle de tercih edilmektedir.

Asıl soru ise, iki haftadır yaşanan değer kayıpları devam edip, etmeyeceğidir. Altın aynı zamanda büyük yatırım fonları ve merkez bankalarının da yatırım aracı olduğu için yüksek fiyatlar uzun süredir altına yatırım yapanlar için önemli kar fırsatları sunmaktadır. Dolayısıyla spekülatif altın satışları olduğu zamanlarda gerilemeler olabilir. Bu nedenle, kısa sürekli yatırımlar açısından risklidir.  Fakat 2026 yılında altın yine yükseliş trendinde devam edebilir. Uzun vadeli yatırımlar açısından cazibesini devam ettirecektir. Düşüşlerin sürekli olması için jeopolitik riskleri ortadan kalkması, borç yükümlülüklerinin azalması, ülkeler arasındaki ticaret ve kur savaşlarının azalması gerekir. Kısa dönemde bunlar mümkün olmadığı için, uzun vadede altın da eğilim olarak bugünkü seviyesinin üzerinde bir değerlenme olacağını tahmin etmek zor değil.