ANTALYA’NIN 70 YILLIK KENTLEŞME HİKÂYESİ ELE ALINDI

ANTALYA’NIN 70 YILLIK KENTLEŞME HİKÂYESİ:
PLANLAR DEĞİŞTİ, SORUNLAR BÜYÜDÜ!

1950’lerden günümüze uzanan plansız yapılaşma, imar uygulamaları, azalan yeşil alanlar ve ulaşım sorunu Antalya’nın geleceğini tehdit ediyor.

KADININ SESİ’NDE KADIN LİDERLİĞİNDEN ANTALYA’NIN KENTLEŞME SORUNLARINA

Gazeteci Gözde Dolayman’ın yapımcılığını ve moderatörlüğünü üstlendiği programın konukları, TMMOB Şehir Plancıları Odası Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Funda Yörük ile İŞKADER Başkanı Alya Şahin oldu.

Programda kadınların yönetim kademelerinde karşılaştığı engeller, ekonomik bağımsızlık ve dayanışmanın yanı sıra Antalya’nın plansız büyümesi, doğal alanların korunması ve ulaşım politikaları değerlendirildi.

“KADINLAR KENDİLERİNİ İSPATLAMAK İÇİN ÜÇ KAT FAZLA ÇALIŞIYOR”

26 yıllık mesleki deneyimi bulunduğunu, 2004 yılında kendi planlama ofisini açtığını ve Şehir Plancıları Odası Antalya Şubesi’nde iki dönem başkanlık yaptığını belirten Funda Yörük, kadınların iş yaşamında mesleki sorumluluklarının yanı sıra aile ve ev yaşamının yükünü de taşıdığına dikkat çekti. Yörük, “Biz kadınlar olarak kendimizi ispatlamak için maalesef üç kat daha fazla çalışmak zorundayız. Sürekli topluma kendimizi kabul ettirmek ve yaptığımız işi iyi yaptığımızı göstermek durumunda kalıyoruz” dedi.

Alya Şahin de kadınların hem aile hem iş hayatında çok sayıda sorumluluk üstlendiğini belirterek yeteneklerin cinsiyet ayrımı yapılmadan değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Konuklar, kadınların mühendislikten şehir plancılığına, iş dünyasından kamu yönetimine kadar karar alma mekanizmalarında daha fazla yer almasının toplumsal gelişim açısından önemli olduğu görüşünde birleşti.

Şahin, özellikle turizm sektöründe üst düzey yöneticilik görevlerinde erkeklerin ağırlıkta olduğunu, ancak kadınların da bu sorumlulukları başarıyla yerine getirecek donanıma sahip bulunduğunu ifade etti. Kadın girişimcilerin birbirlerinden alışveriş yapması, deneyim paylaşması, kooperatiflerin ve ortak projelerin desteklenmesi ekonomik dayanışmanın güçlenmesi için önemli adımlar olarak öne çıktı.

ANTALYA’NIN 70 YILLIK KENTLEŞME SÜRECİ: 1950’LERDEN BUGÜNE

Funda Yörük, Antalya’nın bugünkü yapılaşma sorunlarının geçmişte alınan planlama kararlarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirterek kentin gelişimini tarihsel dönemler üzerinden anlattı.

1950’li yıllarda Antalya’da ilk merkezi planlama çalışmaları yürütülürken Türkiye’de sanayileşme politikaları ön plandaydı. Ferrokrom, Dokuma ve Pil Fabrikası gibi yatırımlar kentin ekonomik gelişiminde etkili oldu. Ancak 1950’lerden 1980’lere uzanan dönemde konut ve barınma ihtiyacına yeterli, planlı çözümler üretilememesi; göçle birlikte gecekondu bölgelerinin yaygınlaşmasına zemin hazırladı.

Yörük’e göre 1980 sonrası, Antalya’nın kentleşme tarihinde önemli bir kırılma dönemi oldu. Bu yıllarda falezlerdeki koruma kuşakları ve yeşil alanlar daralmaya, falez çevresindeki yüksek katlı yapılaşma artmaya başladı. 1990’larda yoğun göç ve nüfus artışı yapılaşma baskısını daha da büyüttü. 2000’li yıllarda Konyaaltı’nda imar planlarına uygun yeni yapılaşma örnekleri görülse de Muratpaşa gibi eski yerleşimlerde geçmiş dönemlerin planlama kararlarının etkisi sürdü.

Yörük, plansız yapılaşma ile imar affı ve imar barışı uygulamalarının bilimsel planlama süreçlerini olumsuz etkilediğini, kentlerin geleceğine ilişkin sağlıklı karar almayı zorlaştırdığını kaydetti.

“BİLİMSEL VERİLER OLMADAN DOĞRU PLANLAMA YAPILAMAZ”

Antalya’nın geleceği için planlamanın bilimsel verilere dayanması gerektiğini vurgulayan Yörük, şehir planlamasının yalnızca yapılaşma alanlarını belirlemekten ibaret olmadığını söyledi. Jeolojik etütlerin, hâlihazır haritaların ve ilgili kurumların görüşlerinin eksiksiz değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yörük, yetersiz veya hatalı verilerle hazırlanan planların ilerleyen yıllarda ciddi sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Planlama yetkisinin bakanlıklar, büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyeleri gibi farklı kurumlar arasında dağılmasının bütüncül karar almayı güçleştirdiğini ifade eden Yörük, kurumlar arası koordinasyonun önemine işaret etti. Kentin planlanmasında yaz-kış nüfusu arasındaki farkların, göçün ve iklim değişikliğinin etkilerinin de hesaba katılması gerektiğini söyledi. Kuraklık, susuzluk, sel ve heyelan gibi risklerin Antalya’nın geleceği açısından dikkatle ele alınması gerektiğini vurguladı.

FALEZLER, DERE YATAKLARI VE YEŞİL ALANLAR TEHLİKE ALTINDA

Alya Şahin, dere yataklarında yapılaşmanın ve korunması gereken alanların imar uygulamalarıyla yapılaşmaya açılmasının ciddi riskler oluşturduğunu belirterek özellikle Lara falezlerindeki yüksek katlı yapılaşmaya dikkat çekti. Doğal dokunun korunmasının yalnızca çevresel bir tercih değil, gelecek nesillere karşı sorumluluk olduğunu ifade etti.

Funda Yörük ise Antalya falezlerinin dünyada benzeri az bulunan, korunması gereken özel bir doğal alan olduğunu söyledi. Döşemealtı’nda geçmişte bulunan yeşil alanların zaman içinde betonlaşmaya maruz kaldığını; orman alanlarının azalmasının, dere yataklarının doğal işlevlerini yitirmesinin ve koruma alanlarının tahrip edilmesinin telafisi güç sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Yörük, her imar planı değişikliğinin yanlış sayılamayacağını ancak değişikliklerin kente, çevreye ve topluma sağlayacağı faydanın sorgulanması gerektiğini kaydetti. Özellikle parçacıl plan değişikliklerinin yalnızca ilgili parsel ya da alan üzerinden değil, kent bütününe etkileriyle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. “Kamu yararı kişisel çıkarların önünde tutulmalı” mesajı veren Yörük, kısa vadeli kazançlar yerine uzun vadeli, bilimsel ve kamu yararını esas alan planlama anlayışının benimsenmesi gerektiğini söyledi.

ANTALYA TRAFİĞİNE ÇÖZÜM: OTOMOBİL DEĞİL, İNSAN ODAKLI ULAŞIM

Programda Antalya’nın giderek ağırlaşan trafik ve ulaşım sorunu da gündeme geldi. Alya Şahin, COP31 sürecinde yaşanan yoğunluğa ve havaalanına ulaşımda karşılaşılan sıkıntılara dikkat çekerek toplu taşıma altyapısının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Funda Yörük, Antalya’daki ulaşım sisteminin büyük ölçüde otomobil odaklı planlandığını, bu yaklaşımın trafik sorununu çözmek yerine büyüttüğünü ifade etti. Kalıcı çözümün yalnızca yeni yollar ve kavşaklar yapmak olmadığını belirten Yörük; güçlü toplu taşıma, yaygın raylı sistem, birbiriyle entegre otobüs hatları, bisiklet yolları ve yaya öncelikli ulaşım politikalarının birlikte geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Daha fazla yolun daha fazla otomobil kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulunan Yörük, ulaşım politikalarının merkezinde araçların değil insanların bulunması gerektiğini vurguladı. Hedefin, kent sakinlerinin gidecekleri yerlere güvenli, konforlu ve daha kısa sürede ulaşabilmesi olması gerektiğini dile getirdi.

GENÇ KADINLARA MESAJ: KENDİNİZE İNANIN, SÖZ SAHİBİ OLMAKTAN ÇEKİNMEYİN

Programın son bölümünde genç kadınlara seslenen Alya Şahin, sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yapmalarını, kendilerini geliştirmelerini ve dayanışma ortamlarından güç almalarını tavsiye etti. Funda Yörük ise kadın emeğinin değerine dikkat çekerek genç kadınlara kendilerine ve emeklerine inanmaları çağrısında bulundu. Kadınların hata yapmaktan ve düşüncelerini dile getirmekten çekinmemesi gerektiğini belirten Yörük, kadın mücadelesinin daha eşitlikçi ve demokratik bir toplum oluşturma mücadelesi olduğunu söyledi.

Konuklar, kadınların birbirlerinin önünü açmasının, genç kadınların yanında durmasının ve dayanışmanın güçlendirilmesinin önemini vurguladı. Alya Şahin’in “Kadın kadının elini tutmalı” mesajı, programın öne çıkan çağrılarından biri oldu.

ANTALYA’NIN GELECEĞİ İÇİN ORTAK SORUMLULUK

İŞKADER tarafından hazırlanan ve gazeteci Gözde Dolayman’ın yapımcılığını ve moderatörlüğünü üstlendiği Kadının Sesi programı, kadınların iş dünyasındaki varlığından Antalya’nın kentleşme sorunlarına uzanan geniş bir gündemi kamuoyuyla buluşturdu.

Programda kadınların ekonomik bağımsızlığının güçlendirilmesi, karar alma mekanizmalarında daha fazla temsil edilmesi ve toplumsal dayanışmanın büyütülmesi gerektiği vurgulandı. Antalya’nın geleceği için ise bilimsel planlama, doğal alanların korunması, kamu yararının gözetilmesi ve insan odaklı ulaşım politikalarının hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı.

Verilen ortak mesaj açık: Antalya’nın geleceği, plansız büyümenin değil; bilimin, doğanın ve kamu yararının esas alındığı bir kent anlayışının üzerine kurulmalı.