HASAN YAKUP CANGÜVEN / KONUK YAZAR

Dünya ve Türkiye siyasi tarihinde öyle isimler vardır ki, onların adları zikredildiğinde ilk akla gelen şey çoğu zaman yaptıkları hizmetler değil; haklarında ortaya atılan iddialar, toplum hafızasına kazınan söylem ve eylemleri olur. Zira siyaset yalnızca partilerinin programları, seçmenlerine vaatleri, memleketlerine yaptığı projelerin büyüklüğü, yatırımların maliyeti, iç ve dış politikadaki başarıları değil, aynı zamanda toplum üzerinde bıraktıkları algıların, hatıraların ve tartışmaların da sahnesidir. Bu nedenle bir siyasetçinin yahut politikacının ardında bıraktığı miras, çoğu zaman icraatlarının ötesinde; kamuoyunda uyandırdığı izlenim, kendisine yöneltilen eleştiriler ve ardında doğan tartışmalar üzerinden şekillenir. Toplum hafızasında unutulmayacak noktalarda daima diri, canlı ve zinde tutulan bu izlenim ve kanaatler, kimi zaman başarılarını gölgelerken, kimi zaman da adının karıştığı bir olay peşini bırakmaz, siyasi kimliğinin önüne geçer…

Geçtiğimiz gün Ankara’da hayata veda eden Ökkeş Şendiller de böyle bir isimdi. Hayatı boyunca siyasetin inişli çıkışlı yollarında yürüdü; ama adı, en çok 12 Eylül Darbesi'ne sebep olan olaylardan biri olarak kabul edilen 19-26 Aralık 1978 Kahramanmaraş Olayları ile anıldı.

Türkiye’de ideolojik kamplaşmanın en keskin dönemlerinden biri “Ülkücü Hareket” ile “Sol Örgütler” arasında üniversitelerde ve sokaklarda çok çetin çatışmaların yaşandığı 1970’lerin sonudur. 19 Aralık 1978’de bir sinema salonuna atılan bomba, kısa süre içinde onlarca kişinin ölümüyle sonuçlanan Maraş olaylarının fitilini ateşledi. İşte bu olayda, dönemin genç Ülkücü önderlerinden biri olan Ökkeş Şendiller’in adı “provokasyonun baş aktörü” iddiası dile getirildi. Adana Sıkıyönetim Mahkemesi’nde “bir numaralı sanık” sıfatıyla yargılandı. Ancak davada tanık ifadeleri, o dönem siyasi atmosferin yarattığı karmaşa ve en önemlisimahkeme de hukuki açıdan sorumluluğu kanıtlanamadığından delil yetersizliğinden beraat etti. Hukuk onu aklasa da, kamu vicdanı bir türlü ikna olmadı. Alevi toplumunun, alevi kardeşlerimizin hafızasında Şendiller, bu beraat kararına rağmen o kanlı günlerin sembol ismi
olarak kaldı. Bu durum, onun siyasi hayatını da şekillendirdi. Sonradan “Kenger” olan soyadını değiştirerek “Şendiller” yaptı. 1991’de Refah Partisi ile ittifak yapan Milliyetçi Çalışma Partisi’nin listelerinden Kahramanmaraş milletvekili seçildi. TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’nda görev aldı. Ardından milletin adamı, hakiki ve gerçek tek reis merhum Muhsin Yazıcıoğlu’nun Genel Başkanlığında kurucular kurulunda yer aldığı Büyük Birlik Partisi’nde Genel Başkan Yardımcılığı yaptı. Ancak yaptığı hiçbir siyasi yolculuk, onu Maraş olaylarının gölgesinden kurtaramadı. Gittiği her yerde, attığı her adımda, çıktığı her programda, geçmişin tartışmaları yeniden, tekrar tekrar önüne çıkarıldı.

Toplumsal hafıza açısından Şendiller, “çifte kimlikli” siyasi bir figür olarak kaldı. Milliyetçi- muhafazakâr çevrelerde “dava adamı” olarak görülürken, Alevi toplumunda “hiç kapanmayan bir yaranın sembolü” olarak anıldı. Bu durum, Türkiye’nin sosyolojik gerçeğini de gözler önüne sererken; “Hukukun, mahkemelerin ve yargı organlarının verdiği kararlar ile toplumun adalet arayışı, adalet anlayışı ve adalet algısının her zaman aynı yere çıkmadığını, her zaman aynı noktada bileşmediğini ve her zaman aynı düşünceyle örtüşmediğini de” ortaya koyuyordu.

Şendiller, hakkında bitmek bilmeyen ithamlara karşı kendini savunma ihtiyacından kaleme aldığı 2007 yılında “Kanlı Oyun-Kahramanmaraş Olaylarının Perde Arkası” adıylayayımlanan kitabında, yaşananları ve yaşadıklarını kendi perspektifinden anlattı. Bu eser, bir kesim tarafından “gerçeği açıklama çabası” olarak okunurken, diğer kesimler tarafından “kendini aklama ve sorumluluktan sıyrılma girişimi” olarak değerlendirildi. Fakat şurası apaçık bir gerçek ki; Şendiller, hayatı boyunca hiç susmadı. Masumiyetini; ülkücüler üzerinden, sol örgütler üzerinden, Kürt kardeşlerimiz üzerinden, Alevi kardeşlerimiz üzerinden, din ve mezhep üzerinden, dil ve kültür üzerinden, fikir, düşünce ve ideolojiler üzerinden oynanan oyunları, düşmanlarımızın ve içimizdeki hainlerin ülkemizi bölmek üzere yazdıkları karanlık hikâyeleri anlatmaktan geri durmadı. Bugün ardında bıraktığı siyasi mirasına bakıldığında, Şendiller’in tutukluluk ve cezaevi yılları, mücadelesi ve yaşadıkları yalnızca kişisel bir biyografi olmanın ötesinde; aynı
zamanda, Türkiye’nin sancılı 1970’li yıllarını ve ardından 1980 darbesinin gölgesinde, her ülkücünün, her solcunun; sağcısı, solcusu, Kürt’ü, Türk’ü, inanç ve mezhep ayrımı gözetmeksizin ağır işkencelere maruz kalan, bu sebeple beden ve ruh sağlıklarını yitiren, bir onlardan bir de bunlardan diyerek yaşları büyütülerek idam edilen onlarca vatan evladının ortak acılarında göreceğiniz bir özetidir aslında. Şendiller, hem hukukun, adaletin ve mahkemenin beraat ettirdiği bir sanık, hem de toplumun bir kesiminin vicdanının mahkûm ettiği siyasi bir figür olarak tarihe geçti.

Biliyoruz ve hepimiz farkındayız…
Ökkeş Şendiller, siyaset sahnesinde bir mücadele adamıydı; ama aynı zamanda Türkiye’nin kimlik, mezhep ve ideoloji eksenli çatışmalarının da canlı bir sembolüydü. Şendiller’in vefatı, bu tartışmaları bitirmeyecek, aksine, yakınlarını kaybeden başta “Alevi kardeşlerimizin” her yıl yapacakları anma törenlerinde yeniden gündeme taşınacak ve öfkeyle hatırlanacak. Çünkü onun hayatı, Türkiye Cumhuriyeti’nin bitmemiş, bitirilmemiş ve bitirilmesi istenmeyen olayların, hesapların ve oynanan oyunların bir yansıması olarak kamuoyunda konuşulmaya devam edilecek…

Evet; kendisini tanıyan, kendisiyle tanışan, zaman zaman karşılaştığımız toplantı ve platformlarda merhaba eden bir vatandaş olarak hakkında ancak şunu diyebilirim:

Ökkeş Şendiller, siyasi yaşamı boyunca inandığı ideallerden vazgeçmemiş, kararlı ve mücadeleci bir duruş sergileyen bir isimdi. İnsanlarla kurduğu samimi ilişkiler, görüşlerini cesurca dile getirme biçimi, memleketi Kahramanmaraş’a olan bağlılığı, ve gerçek ve hakiki tek reis, milletin adamı şehit Muhsin Yazıcıoğlu ile yürüdüğü yol onu tanıyanların hafızasında daima saygı ve takdirle anılacaktır.

Allah (C.C.) rahmetiyle muamele eylesin. Mekânı cennet, makamı yüksek olsun. Başta ailesi ve yakınları olmak üzere, sevenlerine ve aynı çizgide yalpa yapmadan birlikte yürüdüğü dava ve yol arkadaşlarına sabrı cemil diliyorum.