ŞÜKRAN KAYA / KONUK YAZAR

Geçtiğimiz günlerde okuduğum bir makalede Çin’de çocuk yetiştirme anlayışı dikkatimi çekti. Bizim alışık olduğumuz “özgür çocuk” kavramından oldukça farklı bir tablo vardı karşımda. Çin’de çocuklar çok küçük yaşlardan itibaren disiplinli bir yaşamın içine alınıyor. Hobilerinden günlük programlarına, hatta yetenekleri doğrultusunda alacakları eğitime kadar pek çok konuda karar büyükler tarafından veriliyor. Çocukların odalarında cep telefonu bulunmuyor, bireysel tercih alanları oldukça sınırlı. Özgürlük ise ancak yetişkin olduklarında kazanılan bir hak olarak görülüyor.

Bu yaklaşımı savunanlar oldukça net konuşuyor: “Çocuklara meslek seçme özgürlüğü tanırsanız yanlış seçim yaparlar. Biz geleceğin liderlerini, bilim insanlarını ve mühendislerini yetiştiriyoruz. Bunun yolu çocukluk çağında disiplinden geçer.”

Şimdi dönüp kendi ülkemize bakalım. Türkiye’de çocuklar çok daha özgür bir ortamda büyüyor. İstedikleri oyuncak alınıyor, istemedikleri derse zorlanmıyorlar. Hobilerini kendileri seçiyorlar; istemezlerse bırakıyorlar. Odalarında saatlerce cep telefonuyla vakit geçiriyorlar. Çocuklara kızılmıyor, yüksek sesle konuşmak “travma yaratır” endişesiyle tercih edilmiyor. Disiplin kelimesi neredeyse olumsuz bir kavram hâline gelmiş durumda.

Peki sonuç ne oluyor? Üniversite sınavında puanlarının yettiği bölümlere yerleşiyorlar. Mezun olduklarında ise büyük bir kısmı okuduğu bölümle ilgili iş yapamıyor. “Ne iş bulursam yaparım” cümlesi, gençler arasında sıradan bir ifadeye dönüşmüş durumda. Daha kötüsü, iş bulamayan, umutsuz ve yönünü kaybetmiş binlerce genç var.

Burada sormamız gereken temel soru şu. Özgürlük, ne zaman ve ne kadar?

Bir eğitimci olarak bana göre çocukluk çağında disiplin öğrenilmeli ya da öğretilmelidir. Disiplin, baskı ya da sevgisizlik değildir. Disiplin; çalışmayı, sorumluluk almayı, sabretmeyi öğrenmektir. Yeri geldiğinde çocuklara tatlı sert davranılabilmelidir. Her şeyi tamamen çocuğun inisiyatifine bırakmak, onu özgür değil; yönsüz kılar.

Elbette çocuklar robot değildir. Hayalleri, istekleri ve yetenekleri vardır. Ancak bu yetenekleri keşfetmek ve doğru yöne kanalize etmek ebeveynin ve eğitim sisteminin sorumluluğudur. Çocuğa rehberlik etmek, onun hayatını kontrol etmek değil; geleceğini inşa etmesine yardımcı olmaktır.

Belki de artık şu gerçeği kabul etmeliyiz. Disiplinsiz özgürlük, güçlü bireyler değil; kararsız yetişkinler doğuruyor.

Ve bir toplumun geleceği, çocuklarına verdiği sınırsız özgürlükle değil; doğru zamanda verdiği doğru yönlendirmeyle şekilleniyor.