HASAN YAKUP CANGÜVEN / KONUK YAZAR

İnsanlık tarihi boyunca baharın gelişi ve mevsimlerin dönüşü, yalnızca tabiatın yeniden canlanışı olarak değil; aynı zamanda umutların yeniden filizlendiği, bereketin arttığı ve hayatın tazelendiği derin bir varoluş evresi olarak kabul edilmiştir. Tabiatın adeta ölüm sessizliğinden dirilişe geçişini simgeleyen bu dönemler, birçok toplumun kültürel hafızasında silinmez izler bırakmış; insanlık baharı hem maddi hayatın, yani toprağın sunduğu zenginliğin yeniden uyanışı hem de manevi dünyanın arınması ve yenilenmesi olarak idrak etmiştir. Türk kültüründe bu anlayışın en köklü ve en güçlü tezahürlerinden biri ise Hıdırellez geleneğidir.

Hıdırellez; Türk dünyasının müşterek hafızasında müstesna bir yere sahip olan, baharın gelişini, bolluk ve bereketin çoğalışını ve toplumsal umutların yeniden dirilişini simgeleyen kadim bir bahar bayramıdır. Her yıl 5-6 Mayıs tarihlerinde idrak edilen bu gelenek, halk inanışına göre Hz. Hızır ile Hz. İlyas’ın yeryüzünde buluştuğu kutlu zamanı temsil etmektedir. Geleneksel anlayışta ise Hz. Hızır’ın insanlığa bolluk, şifa ve huzur getirdiğine; Hz. İlyas’ın ise suyun, denizlerin ve tabiatın canlılığını muhafaza ettiğine inanılmaktadır.

Bu yönüyle Hıdırellez, yalnızca mevsimsel döngünün baharla birlikte yeniden canlanmasını ifade eden folklorik bir etkinlik değil; aynı zamanda toplumsal dayanışmayı güçlendiren, ortak aidiyet bilincini pekiştiren ve kültürel kimliğin yeniden hatırlandığı, kuşaklar arası aktarımın canlı biçimde sürdürüldüğü köklü bir medeniyet mirasıdır. Anadolu’dan Balkanlara, Orta Asya’dan Kafkaslara kadar Türk dünyasının geniş coğrafyasında farklı pratiklerle yaşatılan bu kadim gelenek; dilek dileme, ateş üzerinden atlama, yeşil alanlarda buluşma ve çeşitli sembolik ritüeller aracılığıyla insanların manevi dünyasında umut, arınma ve yenilenme duygusunu diri tutmaktadır. Hıdırellez, geçmiş ile gelecek arasında güçlü bir kültürel köprü kuran, birlikte yaşama şuurunu besleyen ve müşterek hafızayı diri tutan en canlı kültürel değerlerden biri olarak varlığını sürdürmektedir.

Gençlik Parkı’nda 10 Mayıs 2026 Pazar günü gerçekleştirilen Hıdırellez Şenlikleri de, bu kadim geleneğin modern şehir hayatı içerisinde yeniden ihya edilmesine önemli bir katkı sunmuştur.

Aralarında Türk Ocakları Ankara Şubesi’nin de bulunduğu;

Türk Dünyası Balkan Türkleri Destekleme ve İş Birliği Derneği (BAL-DES),

Kırım Vakfı, Kırım Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği,

Şefika Gaspıralı Uluslararası Kadın Birliği,

Ankara Kulübü Derneği,

Dünya Uygur Kurultayı Vakfı,

Türkiye Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Vakfı (TADİV),

Azerbaycan Kültür Derneği,

Kıbrıs Türk Kültür Derneği,

Türkmeneli Dayanışma Derneği,

Türk Dünyası Kültür ve Araştırma Derneği (TÜDKAD)

Türk dünyasının farklı coğrafyalarını temsil eden sivil toplum kuruluşlarının aynı çatı altında buluşarak bu organizasyonda birlikte yer alması, etkinliği sıradan bir şenlik olmanın ötesine taşımış; ortak tarih, kültür ve kardeşlik şuurunu güçlendiren önemli bir kültürel buluşmaya dönüştürmüştür.

Bu birliktelik, Türk dünyasının çeşitli bölgelerine ait kültürel unsurların paylaşılmasına ve görünür hâle gelmesine imkân sağlarken; ortak değerlerin pekişmesine, kültürel zenginliğin daha belirgin şekilde ortaya çıkmasına, toplumsal dayanışmanın güçlenmesine ve özellikle genç kuşakların kültürel mirasla daha güçlü bağ kurmasına katkı sunmuştur.

Kültürün yalnızca anlatılan değil, aynı zamanda yaşanan bir gerçeklik olduğu gerçeği bu tür şenliklerde somut biçimde ortaya çıkmakta; sivil toplumun ortak hareket kabiliyeti ise kültürel diplomasi açısından da son derece dikkat çekici bir zemin oluşturmaktadır. Resmî ilişkilerin ötesinde halklar arasında gönül köprüleri kuran bu tür etkinlikler, Türk dünyası arasındaki bağları tahkim ederken, ortak değerler etrafında gerçekleşen buluşmalar geleceğe dönük iş birliklerinin de sağlam temelini oluşturmaktadır.

Türk Ocakları Ankara Şubesi’nden Ankara Kulübü Derneği’ne; Kırım’dan Azerbaycan’a; Kıbrıs’tan Türkmeneli’ne; Balkanlar’dan Doğu Türkistan’a uzanan bu geniş yelpaze, Ankara’nın kalbinde, Türk dünyasının dört bir yanından gelen seslerin bozkırın ortasında bir “gönül coğrafyasında” buluşmasına vesile olmuş; her bir coğrafyadan taşınan selamlar aynı bahar coşkusunda birleşerek bizlere şu hakikati bir kez daha güçlü biçimde hatırlatmıştır: Biz, ayrı coğrafyaların insanları değil; aynı kökün dallarıyız.

Bu anlamlı birliktelikte, Ankara’nın kalbinde Gençlik Parkı’nda yakılan ateş, yalnızca üzerinden atlanılan geleneksel bir etkinlik olmaktan çıkmış; gönülleri ısıtan, kardeşlik bağlarını pekiştiren ortak bir hafızanın ve müşterek kültürün güçlü bir sembolüne dönüşmüştür. Gül ağaçlarına bağlanan her kurdele ise yalnızca bir dileğin değil; birlik ve beraberliğe vurulan manevi bir mühürün ifadesi hâline gelmiştir. Orada Balkanlar’ın hüznü, Kırım’ın özlemi, Karabağ’ın sevinci ve Türkmeneli’nin direnci aynı duygu ikliminde birleşmiş; dilekler bireysel arzuların ötesine geçerek Türk dünyasının birliği, dirliği ve düzenliği için gül ağaçlarının dibine emanet edilmiştir.

Sivil toplumun gücünü en açık şekilde ortaya koyan bu organizasyon, farklı dernek ve vakıfların bir araya gelerek sergilediği ortak irade sayesinde tarihi bir ders niteliği kazanmış; ortak bir kültür mirasının sahiplenilmesine imkân tanımış ve “birlikte iş yapma” kültürünün en güçlü ve en somut örneklerinden birini teşkil etmiştir.

Ankara, o gün yalnızca Türkiye’nin başkenti değil, aynı zamanda Türk dünyasının bahar başkenti olmuştur.

Gelin, bu kadim geleneği birlikte yaşatalım; çünkü bahar, ancak el ele verildiğinde daha anlamlı, daha güçlü ve çok daha güzel bir hâle gelmektedir.