YALÇIN DUMAN / HAYATA VE EDEBİYATA DAİR - KONUK

Kafkaslar'ın kadim halkları olan; Gürcüler (Kartveli), Megreller (Lazlar), Kıpçak Türkleri, Çerkezler (Adige), Svanlar ve diğerleri, tam bir mozaik tablosudur.

Siz, yirmi altı yaşında hiç düelloda öldünüz mü? Mihail Lermantov öldü. Peki, 24 yaşında tek bir roman yazıp, ‘PEÇORİN’ gibi bir roman kahramanı yaratıp, arkanızdan gelen bütün 19. yy. romancılarına ilham kaynağı oldunuz mu?  Nikolay Gogol, Lermantov’un tek romanı olan, “Zamanımızın Bir Kahramanı” için; “Rusya’da hiç bu kadar kusursuz, bu kadar incelikli ve güzel bir düzyazı yazılmadı” diyecektir. 

 Çeçen Kazbek, Tatar Kızı Bella, Rus Yüzbaşı Maksim Maksimiç ve romanın ana kahramanı Peçorin: Huzursuz, inançsız, kalpsiz, bencil, kötümser tipoloji. Kim bilir bazen herkes kendini biraz Peçorin gibi hisseder; belki de 19. yy.da Kafkaslar’da Peçorin olmaktan başka çare yoktur. 

Lermantov, bir düelloda ölen Puşkin için ‘Bir Şairin Ölümü’ şiirini yazmış ve Rus toplumunu kıyasıya suçlamıştı; ne yazık ki kendi de yirmi altı yaşında bir düelloda ölmüştür. İlginçtir ki iki kez düello ettiği için Kafkaslara sürülmüş ve bu sürgün dünya edebiyatına bir roman kazandırmıştır; ancak üçüncü düello, kendi ölümünü getirmiştir. 

Kafkaslar; Elbruz Dağı, Kazbek Dağı, Karçal Dağı... Tüylerinizi diken-diken eden, büyülü dağlar. İşte bu dağlarda yaşayan halkların folkloru, müziği, kültürü…; dünyanın hiçbir yerinde halkların bu denli mozaikleşmiş halini göremezsiniz. Ben Artvin’li olduğum için girişte saydığım Kafkas halklarının hepsinden bir parça taşıdığımı düşünürüm; bu mozaik benim içimde sanki bir fırtına gibi eser durur. Hadi beni bir kenara bırakın, orada doğmamış ve büyümemiş iki oğlumun da Kafkas coğrafyasına olan tutkularını bazen açıklamakta zorlanırım.