IŞIK YARGIN / KONUK YAZAR

Bir kente ne zaman ait oluruz?

Doğduğumuz yerde mi? Uzun yıllar yaşadığımızda mı? Bir ev aldığımızda, çocuklarımızı o kentte büyüttüğümüzde mi? Yoksa o kentin sokaklarını, ağaçlarını, meydanlarını, tarihini ve hikâyelerini kendi hikâyemizin bir parçası olarak görmeye başladığımızda mı?

Galiba kentlilik biraz da burada başlıyor.

Antalya’da yaşıyorsanız bu sorunun cevabını bulmak daha da ilginç. Çünkü Antalya, uzun zamandır yalnızca Antalyalıların yaşadığı bir kent değil. Kırsaldan kente, Türkiye’nin farklı bölgelerinden ve dünyanın farklı coğrafyalarından gelen insanların buluştuğu büyük bir şehir.

Her gelen, yanında başka bir hikâye, başka bir kültür, başka bir alışkanlık getiriyor.

Bu hareketlilik elbette kenti büyütüyor, zenginleştiriyor, yeni ekonomik ve sosyal imkânlar yaratıyor. Ama aynı zamanda kentin hafızasını ve kimliğini korumayı da daha önemli hâle getiriyor.

Çünkü bir kent yalnızca binalardan, yollardan ve altyapıdan oluşmuyor.

Bir kentin ruhu var.

Sokaklarında, meydanlarında, eski yapılarında, mutfağında, müziğinde, tiyatrosunda, festivallerinde, pazarlarında, hatta insanların birbirine nasıl selam verdiğinde saklı bir ruh bu.

Antalya’nın Kaleiçi’ni düşünün.

Bir taş duvarın önünden geçerken sadece eski bir yapıya bakmıyoruz. O taşların bize anlattığı geçmişi de görüyoruz. Aspendos’a, Perge’ye, Termessos’a baktığımızda yalnızca turistik bir destinasyonu değil, binlerce yıllık bir medeniyet birikimini görüyoruz.

Peki bütün bunlar bizim bugünümüzle ne kadar bağlantılı?

Bence kentlilik bilinci biraz da bu sorunun peşine düşmek.

Çünkü bir kentin tarihini bilmeden onun geleceğini kurmak kolay değil.

Üstelik kentlilik, yalnızca “bu kentte yaşıyorum” demek de değil.

Çöpümüzü nereye attığımızdan kaldırımda nasıl yürüdüğümüze, tarihi bir yapıya nasıl baktığımızdan ortak kullanım alanlarına nasıl davrandığımıza kadar uzanan bir yaşam kültürü.

Bir başka ifadeyle, kentlilik biraz da “benim” dediğimiz şeyin sınırlarını genişletmek.

Sadece evimizin kapısının içini değil, sokağımızı da…

Sadece sokağımızı değil, mahallemizi de…

Sadece mahallemizi değil, bütün kenti de…

İşte burada yerel yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının, meslek örgütlerinin ve kentte yaşayan herkesin sorumluluğu başlıyor.

Çünkü kent dediğimiz şey yalnızca belediyenin yönettiği bir alan değil; hepimizin birlikte yaşadığı ortak bir hikâye.

Bu nedenle kentle ilgili kararların da mümkün olduğunca ortak akılla, katılımla ve şeffaf biçimde konuşulması gerekiyor.

Bugünün insanı artık yalnızca kendisi için yapılan bir kent istemiyor. Yaşadığı kentin nasıl değişeceğini, çocuklarına nasıl bir şehir bırakacağını bilmek ve bu sürecin içinde olmak istiyor.

Bence bu çok değerli bir değişim.

Çünkü kentlilik biraz da seyirci olmaktan çıkıp söz sahibi olma hâli.

Elbette Antalya’nın büyümesiyle birlikte sorunları da büyüyor.

Göç, plansız yapılaşma, trafik, çevre baskısı, doğal alanların korunması, kültürel mirasın geleceğe aktarılması… Bunların hiçbirinin tek başına çözümü yok.

Ama belki de önce bakış açımızı değiştirmemiz gerekiyor.

“Eski Antalyalı–yeni Antalyalı”, “yerli–yabancı”, “sen–ben” diyerek birbirimizi ayırmak yerine, hepimizin bu kentin bugünü ve yarını üzerinde söz hakkı olduğunu kabul etmek gerekiyor.

Çünkü kentler insanlarla büyür.

İnsanlar da yaşadıkları kentin kültürüyle, hafızasıyla ve ortak değerleriyle kendilerini yeniden kurarlar.

Antalya’nın önümüzdeki yıllarda nasıl bir kent olacağını sadece yeni yollar, yeni binalar, yeni projeler belirlemeyecek.

Kültürüne ne kadar sahip çıktığı, gençlerine ne kadar alan açtığı, sanatla ne kadar buluştuğu, doğasını ne kadar koruduğu ve en önemlisi, birbirini dinleyen insanların nasıl bir ortak yaşam kurabildiği de belirleyecek.

Belki de ihtiyacımız olan şey yeni bir kentlilik tanımıdır.

Doğduğun yer neresi olursa olsun…

Antalya’ya ne zaman geldiğin önemli olmadan…

Kendini bu kentin bir parçası hissediyorsan ve onun geleceğine karşı bir sorumluluk taşıyorsan, sen de bu kentin hikâyesindesin.

Çünkü aidiyet bazen doğduğun yerden değil, sahip çıktığın yerden doğar.

Hermes’in o güzel sözüyle bitirelim:

“Bilmek, istemek, girişmek ve susmak…”

Belki Antalya için artık ilk üçünü birlikte hatırlamanın zamanı.

Bilmek…

İstemek…

Ve harekete geçmek.

Çünkü kentler sadece yönetilmez.

Kentler birlikte yaşanır, birlikte korunur ve birlikte geleceğe taşınır.