Yusuf Katrağ

Yıllar sonra tanzim satışlar yeniden gündemimize girdi.

Hem de öyle bir girdi ki, gerek sebze ve meyve fiyatlarındaki düşüşlerle gerekse oluşan kuyruklarla ‘Neler oluyor?’ dedirterek girdi.

Yıllardır konuşulan konuydu sebze ve meyve fiyatlarında ‘Tarlada 1 lira pazarda 5 lira’ söylemi.

Marketlerde daha da fazla fiyata.

Son zamanlarda bu fark daha da artmıştı.

İşin bütün hamallığını üstlenen üreticinin para kazanamaz hale gelmesi, tüketicinin de çok pahalıya ürün almak zorunda kalması artık çekilmez bir duruma gelmişti.

Aradaki fahiş fiyat farkından hep aracılar, fırsatçılar sorumlu tutuldu ama bu sadece söylemde kaldı ve bir türlü çözüm getirilemedi.

Ankara ve İstanbul’da başlayan tanzim satışlar bir nebze de olsa tarla ile pazar ve market arasındaki meyve sebze fiyat farkında çözüm olmuş gibi görünüyor ama işin asıl can alıcı noktası üretici ayağında.

Üretim planlaması yapılarak ihtiyaca göre üretimin gerçekleştirilmesi, pazarlamanın da fırsatçılara fırsat vermeyecek şekilde kooperatif veya birlikler kanalıyla yapılması ve girdi maliyetlerinin tanzim edilmesinde.

Tarımda yüzde yüz arz talep dengesini sağlamak belki tam anlamıyla mümkün değil ama bu dengeyi en yakın seviyeye getirmek, hem üretici hem de tüketici ayağında büyük bir rahatlama sağlar.

Öte yandan, sebze ve meyve fiyatlarındaki aşırı artışın üretim aşamasındaki fahiş girdi maliyetlerinden kaynaklandığı da bir gerçek.

Üreticilerin para kazanamamaktan, tüketicilerin de pahalıya ürün tüketmekten yakınmalarının en büyük sebeplerinden birisi de bu girdi maliyetleri.

Aslına bakarsanız bu maliyetler üretimin düşmesinin de en büyük nedeni.

Para kazanamayan çiftçi ekmiyor, ekim olmazsa da talebe karşılık arz eksikliği ortaya çıkıyor ve piyasada az miktarda olan ürün de pahalıya satılıyor.

Bugün istediğiniz çiftçiye sorun, neden bu ürünü ekiyorsun diye?

Size vereceği cevap, ‘Para kazandırıyor, işçiliği az veya maliyet yok denecek kadar az’ olur.

Bu açıdan baktığınızda tarımda kalıcı çözüm bekleniyorsa; yapılması gereken tanzim satıştan çok tohum, fidan, gübre, mazot, ilaç, işçilik gibi girdilerin tek tek tespit edilerek maliyetlerin düşürülmesi asıl hedef olmalı.

Bu noktada Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun çiftçiye müjde olarak “Nasıl tanzim satış yaptıysak ilaç, gübre ve tohumda da aynısını yapacağız” demesi son derece önemli ama tanzimin bütün girdi maliyetlerini kapsaması gerekiyor.

Eğer ki üretim planlaması yapılır, pazarlama da fırsatçılığa yol açmayacak şekilde üretici kooperatifleri veya birlikleri kanalıyla gerçekleştirilir ve girdi maliyetlerini düşürmeye yönelik radikal kararlar alınarak uygulanırsa Türk tarımı yeniden ayağa kalkar.

Böylece üretici üretmekten, tüketici de tüketmekten zevk alır.

‘Tarlada 1 lira pazarda 5 lira’ sözü de tarihteki yerini alır.