AV İBRAHİM GÜLLÜ / KONUK YAZAR

AB'nin Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) 12 Ağustos 2026'da genel olarak uygulanmaya başlıyor. Düzenleme ambalaj atığını azaltmayı ve yeniden kullanım/refill sistemlerini yaygınlaştırmayı hedefliyor.

Düzenlemenin kapsamı AB pazarı için. HORECA (HOtel, REstaurant ve CAfe) sektöründe yapılan bu düzenleme Türkiye açısından ise “12 Ağustos 2026'da Türkiye'de doğrudan yasak başlıyor” şeklinde anlaşılmamalıdır.  Türkiye'deki uygulama ayrıca ulusal mevzuat ve uyum düzenlemelerine bağlıdır.

12 Ağustos 2026'da genel olarak uygulanmaya başlıyor, ancak restoranlardaki bazı tek kullanımlık ambalajlara ilişkin asıl piyasaya arz yasağı 1 Ocak 2030'dan itibaren uygulanacak.

HORECA (Otel, restoran ve kafe) sektörlerinde, tek kullanımlık plastik ambalajların bazı türleri hedefleniyor.

Tek kullanımlık sos ve çeşni paketleri (ketçap, mayonez, hardal, soslar, reçel, kahve kreması, şeker, çeşitli çeşniler) ve Tek kişilik porsiyon olarak kullanılan tek kullanımlık plastik ambalajlar kapsamda yasaklanıyor. Yasaklanan şey sos, reçel veya şeker değil; yasaklanan, bunların tüketiciye tek kullanımlık ambalajlarla sunulmasıdır.

Ancak bu, “12 Ağustos 2026'da bütün sos paketleri ortadan kalkıyor” anlamına gelmiyor. Genel yasaklama tarihi 1 Ocak 2030.

Üstelik önemli bir istisna var: Paket servis hazır yemekle birlikte verilen ve hemen tüketilmesi amaçlanan ambalajlar bu özel yasaktan istisna tutuluyor. Sağlık ve hijyen nedeniyle bireysel porsiyonlamanın gerekli olduğu hastane, klinik ve benzeri yerlerde de istisna bulunuyor.

Otel işletmelerinde Otel odalarında tek bir rezervasyona özel kullanılan ve bir sonraki misafir gelmeden önce atılması amaçlanan tek kullanımlık kozmetik, hijyen ve tuvalet ürünü ambalajları bu kapsamda. Örneğin küçük şampuan şişeleri, el/vücut losyonu şişeleri, sabun için tek kullanımlık küçük ambalajlar da yasaklanıyor.

Bu yasaklama yani düzenleme tüketici için iki açıdan önemlidir.

1- Gıda Hijyeni

Çevre adına tek kullanımlık ambalajı kaldırırken gıda güvenliği riski oluşturulmamalı.

2- Tüketiciye Maliyet Yansıtılması

Düzenleme uygulamaya girdiğinde çevreyi korurken tüketicinin cebini de koruyabilecek miyiz? İşletmeler ambalaj maliyetlerini gerekçe göstererek tüketiciye fahiş fiyat yansıtması yaparlar mı?

Çevre düzenlemesi, tüketiciye gizli zam gerekçesi olmamalı!

Bir işletme: “AB düzenlemesi geldi, bu yüzden fiyatları artırdık” diyerek maliyet artışını otomatik olarak tüketiciye yüklememeli. Çevreyi koruyalım ama bunun bedelini tüketiciye sınırsız bir zam olarak ödetmeyelim. Çünkü ambalajın değişmesi, işletmenin maliyet yapısında değişiklik yaratabilir; fakat bunun otomatik ve sınırsız bir fiyat artışı gerekçesine dönüşmemesi gerekir.

Evet, bazı işletmeler açısından başlangıç maliyeti artabilir. Çünkü işletme artık;        yeniden kullanılabilir kap satın alacak, yıkama yapacak, dezenfeksiyon sağlayacak, personel zamanı ayıracak, dispenser veya dolum sistemi kuracak, lojistik ve stok sistemini değiştirecek.

Fakat diğer taraftan tek kullanımlık ambalaj satın alma maliyetleri de azalabilir.

Dolayısıyla; “bu düzenleme kesinlikle restoran fiyatlarını artırır” demek de doğru değil. Maliyet işletmenin modeline, ölçeğine ve uyguladığı yeniden kullanım sistemine göre değişecektir.

Yeni sistemin üç şartı olmalı: Daha az atık, güvenli hijyen ve tüketicinin korunması.”

Tek kullanımlık plastiklerin tek alternatifi; Pahalılıktır. Tek kullanımlık plastikleri yasaklayıp yerine cam, ahşap veya kağıt ambalajları dayatmak; maliyetleri, enerji tüketimini ve en önemlisi market raflarındaki fiyatları uçurur.

Çözüm yasaklarda değil; geri dönüşümle, dış ticaret açığını kapatmakta ve tüketiciyi korumaktadır.

Ezcümle; Hayat pahalılığı artarken fatura yine tüketiciye kesilmemeli.