AV İBRAHİM GÜLLÜ / KONUK YAZAR

Kredi kartıyla ödeme yaptığınız için sizden yüzde 5, yüzde 10, yüzde 12 veya başka bir oranda “kart farkı”, “POS komisyonu”, “hizmet bedeli” adı altında para isteniyorsa, bunun adı ne olursa olsun, kart kullanıldığı için tüketiciden ayrıca para alınması hukuka aykırıdır.

Kartlı tek çekim ödemelerde BDDK’nın komisyon alınmasına imkan tanıdığı alışverişler; kıymetli madenler, döviz işlemleri, borsada işlem gören hisse senetleri, fiyatı anlık değişen emtia piyasaları gibi alışverişlerdir.  Bunların dışında alınan komisyonlar hukuk dışıdır.

Özellikle taksi ile yapılan ulaşım hizmetlerinde ödeme kuruluşlarının yüksek oranlarda komisyon yansıttığı ve bunun tüketiciden talep edildiği görülmektedir. Oysa ödeme kuruluşları ile satıcı veya hizmet sağlayıcı arasında uygulanan komisyonlar tüketiciye yansıtılamaz.

5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17. maddesi son derece açık:

Üye işyeri, kart kullanılması nedeniyle tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında ilave ödeme isteyemez. Yani “POS cihazının komisyonu yüksek” bahanesiyle tüketiciye fatura çıkarılamaz!

Bankanın maliyetini tüketici ödemek zorunda değildir! 10 bin liralık alışverişte yüzde 10 kart farkı demek, tüketicinin cebinden 1.000 lira fazladan çıkması demektir. Yüzde 12 fark ise 1.200 lira!

İşletmenin bankayla yaptığı anlaşma başka, tüketiciden haksız bedel tahsil etmesi bambaşka bir konudur. Kartlı ödeme kabul eden satıcılar, serbest piyasa ve rekabet ortamında en düşük komisyon talep eden ödeme kuruluşuyla anlaşma yapmakta özgürdürler.

“Kartlı ödemelerde hizmet bedeli kılıfıyla tüketici soyulamaz!” Tüketici bu haksız bedeli ödemek zorunda bırakılmışsa, fişini, faturasını, POS slipini ve mümkünse bu farkın talep edildiğini gösteren belgeyi saklamalı; hakkını aramalıdır. Tüketiciler Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak ödedikleri haksız farkın iadesini talep edebilirler. 2026 yılında 186 bin liranın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetine başvuru yolu açık ve zorunlu.

Bir başka önemli konu da taksiler! “Bozuk param yok”, “POS çekmiyor”, “Kartla ödersen komisyon var” dönemi artık sona ermeli. Herkes hukuka uymalı ve hukuksuzluğa son verilmeli.

Yeni Taksi Mali Cihaz sistemiyle taksimetre tutarının sisteme aktarılması, yolculuğun kayıt altına alınması ve kartla ödeme imkânının sağlanması amaçlanıyor. Ancak sistemin uygulanmasının ertelenmesi, tüketiciden haksız kart farkı alınmasına hiçbir şekilde izin verildiği anlamına gelmez.

Ticaret Bakanlığı’na, BDDK’ya, Gelir İdaresi Başkanlığı’na ve ilgili denetim kuruluşlarına çağrımızdır: Bu uygulamaları masa başından değil, sahada denetleyin!

POS komisyonunu tüketiciye yansıtan işletmeleri tespit edin. “Hizmet bedeli”, “kart kullanım bedeli”, “POS farkı” gibi isimlerle yapılan tahsilatların üzerine gidin.

Bankalara da çağrımız var: Kanuna aykırı şekilde kart farkı alan üye işyerlerini görmezden gelmeyin. Çünkü burada mesele yalnızca birkaç yüz lira değildir. Mesele, tüketicinin kartla ödeme hakkının cezalandırılmasıdır.

Tüketici zaten yüksek fiyatlarla mücadele ediyor.

Bir de alışverişin sonunda karşısına “Kartla ödedin, bir de bunun parasını ver” anlayışı çıkartılamaz!

Kart kullanmak suç değildir. POS komisyonu tüketicinin borcu değildir. Hizmet bedeli adı değiştirilmiş bir kart komisyonunu meşrulaştıramaz.