AV İBRAHİM GÜLLÜ / KONUK YAZAR

Toplu yaşamadan ve komşuluk ilişkisinden kaynaklanan sorunlar devam ediyor, hatta artıyor.

Toplum yaşamının temeli saygıdır. Toplu yaşama kültürüne sahip olmayan ve komşunun haklarını gözetmeyen kişilerin en sık yaptığı ihlaller, gürültü yapma, halı silkeleme, çöp atma gibi eylemler gelmekte.

Kanunun açıkça yasakladığı, ağır hukuki sonuçları olan eylemler suç olup TCK kapsamında Hapis ve/veya Adli Para Cezası ile cezalandırılır.

Kamu düzenini, genel ahlakı, çevre ve sağlığı bozan, daha hafif hukuki sonuçları olan eylemler, Kabahatler Kanunu kapsamında değerlendirilir ve İdari Para Cezası (Devlet kurumlarınca) kesilir.

Kat malikleri, birbirlerini rahatsız etmemek, haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlüdür.

Türkiye'de halı silkeleme ve çöp atma gibi eylemler, genellikle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında idari para cezalarıyla cezalandırılmaktadır. Bu cezalar, eylemin niteliğine göre değişir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 yılı için belirlenen tutarlar şu şekildedir:

Çöp Atma (Evsel Atık ve Çevre Kirletme)

-Çevre Kanunu Madde 20/s uyarınca umuma açık yerlerde her ne şekilde olursa olsun çevreyi kirletme (örneğin çöp, izmarit, evsel atık veya artık atma): 8.687 TL idari para cezası. Bu ceza, bireysel kişiler için geçerlidir ve evsel atıkların sokağa atılması gibi eylemleri kapsar.

-Evsel atıkların (çöp, artık vb.) toplanma veya depolama yerleri dışında sokağa, kamusal alanlara atılması: 564 TL idari para cezası (Kabahatler Kanunu Madde 41/1)

Halı Silkeleme (Rahatsız Etme veya Gürültü)

Kişilerin huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültü çıkarma veya rahatsız etme (halı silkeleme toz, gürültü veya komşu rahatsızlığı yaratıyorsa): 1.764 TL idari para cezası (Kabahatler Kanunu Madde 36 veya 37).

Bu tür eylemler belediye yönetmeliklerine göre de yasaklanabilir ve zabıta tarafından cezalandırılır.

Ceza Hukuku Açısından Yaptırımlar

Eğer halı silkeleme veya çöp atma, komşuya kasıtlı olarak yapılıp huzur ve sükunu bozuyorsa, Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 123 kapsamında suç sayılabilir.

Türk Ceza Kanunu Madde 123/1:

Sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması halinde, mağdurun şikayeti üzerine faile üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

Örneğin, Kasım 2025'te Malatya'da yaşanan bir olayda, komşunun balkonuna halı silkeleyip çöp atan kişiye yerel mahkeme tarafından 3 ay hapis cezası verilmiş ve Yargıtay tarafından onanmıştır. Bu, emsal bir karar olup, tekrarlanan veya kasıtlı eylemlerde hapis cezası (3 aydan 1 yıla kadar) gündeme gelebilir.

TCK’nun 123. Maddesi; kişilerin huzur ve sükununu bozacak şekilde ısrarlı davranışları suç sayar ve 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası öngörür. Mahkeme, sanığın uyarılara rağmen devam etmesini kasıt unsuru olarak değerlendirmiştir. Karar, komşuluk ilişkilerinde saygı ve uyarılara riayetin önemini vurgulamakta olup, benzer davalarda emsal olarak kullanılabilir.

Benzer şekilde; komşularına karşı gece saatlerinde yüksek sesle müzik dinlemeyi, evde bağırarak kavga etme eylemlerinin defalarca tekrarlanması kişilerin huzur ve sükûnunu bozma olarak değerlendirilebilir.

Gürültüden dolayı TCK 123 kapsamında ceza için ısrar şartı aranırken, tek seferlik eylemlerde Kabahatler Kanunu Madde 36'ya göre idari para cezası uygulanması gerekmektedir.

Kişinin eylemlerinden dolayı zarar görenler manevi tazminat davası açabilir.