AV İBRAHİM GÜLLÜ / KONUK YAZAR

Tüketicimizin çarşı ve pazarda ürünleri seçerek alma isteği ve alışkanlığı her zaman olmuştur. Satıcı ellemeyelim, seçmek yok dediğinde ise sinirleniyor ve kendisine saygısızlık yapılmış gibi hareket ederek öfkeleniyor.

Peki, tüketicinin Pazar tezgahındaki ürünü seçme hakkı var mı yok mu? Kim haklı?

Türkiye'de tüketicinin pazarda veya markette ürünleri seçme hakkı var. Bu hak; hem tüketicinin serbest iradesine hem de tüketicinin korunmasına ilişkin temel ilkelere dayanır.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un temel amacı, tüketicinin ekonomik çıkarlarını korumak ve bilinçli seçim yapabilmesini sağlamaktır. Bir tüketicinin, satın alacağı ürünün kalitesini, olgunluğunu veya görünümünü değerlendirerek seçim yapması bu amaca uygundur. Tüketici, satın alacağı meyve, sebze ve diğer ürünleri seçebilir. Pazarcının, "elleme", "seçme", "karıştıramazsın" gibi genel yasaklar koyması tek başına hukuki bir dayanağa sahip değildir.

Bu hakkın bazı sınırları da bulunmaktadır. Tüketici, ürünlere zarar vermemeli, ezmemeli, kirletmemeli veya satışı engelleyecek şekilde davranmamalıdır.

Satıcı da ürünlerin hijyenini ve düzenini korumak amacıyla makul kurallar koyabilir. Örneğin, ürünlerin etrafa saçılmaması veya zarar görmemesi için uyarıda bulunabilir. Satıcının da tüketicinin seçme hakkını tamamen ortadan kaldıracak keyfi yasaklar koymaması gerekir.

Seçme hakkı konusunda bir ayrımda bulunmak gerekir.

Açık pazarlarda (semt pazarları): Tüketicinin ürün seçmesi genel olarak kabul edilen bir uygulamadır.

Hazır paketlenmiş ürünlerde: Ambalajı açarak seçim yapmak mümkün değildir. Satıcı ambalajın açılmasına izin vermeyebilir.

Tüketicinin pazarda ürün seçme hakkı vardır, ancak bu hak dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılmalı; ürünlere zarar verilmemeli ve diğer tüketicilerin alışverişi engellenmemelidir.