İZZET ÜNLÜ / KONUK YAZAR

Antalya Limanı’nda Yapısal Sınırlar ve Gelecek Stratejileri:

640 Kilometrelik Sahilde Yeni Vizyon Arayışı

Antalya, küresel turizm arenasında bir marka kent olmasına rağmen, deniz turizmi ve liman altyapısı bağlamında kronik bir kapasite sorunuyla karşı karşıyadır.

Son dönemde ASBAŞ ve QTerminals Antalya Liman İşletmesi arasında gerçekleşen rıhtım kullanımı, kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da kentin 640 kilometrelik sahil şeridinin sunduğu potansiyeli karşılamaktan uzaktır.

Antalya Serbest Bölgesi lüks yat ve süperyat üretiminde dünyada İtalya’nın ardından ikinci sıraya yükselmiştir. Bu gurur verici bir başarıdır. Tersanelerde çalışan Türk işçileri zaman içinde kendilerini geliştirmişlerdir. Antalya Serbest Bölge'de üretilen yatların boyları 70 - 90 metreye kadar çıkabilmektedir.

Bölgede faaliyet gösteren yat firmalarının yeni inşa projeleri için rıhtım, deniz bağlantılı üretim alanı ve kapalı hangar ihtiyacı had safhadadır.

Bu sorunun çözümü ve yeni yatırımların hayata geçmesi için temel adımların atılması gerekmektedir.

1.) TMO Kruvaziyer Rıhtımı: ASBAŞ ve QTerminals İş Birliği Ne Kadar Yeterli?

ASBAŞ’a ait 10 numaralı rıhtım ile QTerminals’e ait 9 numaralı eski TMO rıhtımının kullanıma açılması, kamu-özel sektör iş birliği açısından rasyonel bir optimizasyon adımıdır. Ancak bu operasyonel hamle, yapısal sorunları çözmeye yetmemektedir:

• Manevra Alanı Kısıtı: Mevcut liman içi havuz genişliği, yeni nesil dev kruvaziyer gemilerinin (Oasis veya Excellence sınıfı) güvenli ve hızlı manevra yapması için hidrografik olarak yetersizdir.
• Çakışan Fonksiyonlar: Ticari yük taşımacılığı, serbest bölge lojistiği ve lüks kruvaziyer turizminin aynı dar hinterlantta sıkışması, operasyonel verimliliği düşürmektedir.
• Geçici Çözüm: Bu iş birliği yapısal bir büyüme değil, mevcut kapasitenin sınırlarını zorlayan palyatif (geçici) bir düzenlemedir.

2.) 2028 Belirsizliği: Mahkeme Kararları ve Limanın Hukuki Geleceği

Limanın işletme hakkı devri sözleşmesinin 2028 yılında sona erecek olması, uzun vadeli sermaye yatırımlarının önündeki en büyük hukuki bariyerdir. Sektör kulislerinde yer alan iddialar ve hukuki süreçler şu riskleri barındırmaktadır:

• Yatırım İştahsızlığı: Mevcut yönetimin süre uzatımı için ödediği bedeller ve bu işleme karşı açılan iptal davalarının kazanıldığı yönündeki hukuki ihtilaflar, limana yapılacak rıhtım yatırımlarını askıya almaktadır.
• Öngörülebilirlik Kaybı: Hukuki belirsizlik, uluslararası kruvaziyer firmalarının Antalya’yı 3-5 yıllık uzun vadeli rotalarına eklemesini zorlaştırmaktadır.
• Zaman Maliyeti: 2028 eşiği yaklaşırken yaşanan her hukuki duraksama, kentin küresel deniz ticaretindeki rekabet gücünden çalmaktadır.

3.) Sonuç ve Yapısal Çözüm Önerisi: Yeni Bir Kruvaziyer Limanı Projesi

Antalya’nın dünya deniz turizminden hak ettiği payı alabilmesi için mevcut limanı genişletmeye çalışmak rasyonel bir mühendislik ve ekonomi yaklaşımı değildir. Kentin önünde iki majör lojistik zorunluluk bulunmaktadır:

• Yeni Rıhtım İnşası: Mevcut liman sınırları içinde, hukuki süreçler hızlandırılarak sadece kruvaziyer odaklı, derinliği ve manevra sahası optimize edilmiş yeni bir rıhtım hızla inşa edilmelidir.
• 640 KM'lik Makro Proje: Antalya’nın doğu-batı aksındaki 640 kilometrelik sahil şeridi incelenmeli, kent merkezini baskılamayacak, lojistik entegrasyonu güçlü (havalimanı ve planlanan hızlı tren hatlarına yakın) bağımsız bir Antalya Ana Kruvaziyer Limanı Projesi master planı hazırlanmalıdır.

4.) Gün Sonu Z Raporu 

 Antalya Limanı'nda ASBAŞ ve QTerminals ortaklığı, artan kruvaziyer trafiği için dar bir otoparka büyük araç sığdırmaya çalışan geçici bir pansuman tedbiri niteliğindedir. Kentin 640 kilometrelik sahil potansiyelini kullanmak için mevcut limanı yamamak yerine, hukuki engelleri aşan, müstakil ve modern bir ana kruvaziyer limanı projesi şarttır.

" Yüzen şehirleri ağırlamak, dar rıhtımlarda geçici iş birlikleriyle değil; Antalya'nın 640 kilometrelik sahiline yakışır modern ve bağımsız bir Kruvaziyer Limanı inşa etmekle mümkündür."