AHMET İLBARS / KONUK YAZAR

Günümüz dünyasında üzerimize boca edilen en büyük yanılsamalardan biri, hepimizin "özel" birer kahraman olması gerektiği masalıdır. Sosyal medya akışlarından kişisel gelişim kurslarına kadar her yerden aynı uğultu yükseliyor: "Zirveye oyna, fark yarat, sıradanlığa teslim olma!" Modern zamanların  etkileyici düşünürlerinden Alain de Botton’un üzerinde ısrarla durduğu bir kavram var: Sıradanlığın Erdemi.

Eskiden "normal" bir hayat sürmek, bir iş sahibi olmak, dürüst bir insan olarak anılmak ve huzurlu bir çevre edinmek yeterli birer başarı ölçütüydü. Ancak bugün, sadece dürüst veya huzurlu olmak yetmiyor; aynı zamanda "fark edilir" olmak zorundayız. Botton’un "Statü Endişesi" olarak adlandırdığı o gizli el, modern insanın boğazına çökmüş durumda. Eğer bir girişim başlatmadıysak, binlerce takipçimiz yoksa ya da dünyayı değiştirecek büyük bir projenin parçası değilsek, sanki hayatımızı boşa harcıyormuşuz hissine kapılıyoruz.

Bu durum, bizi sürekli bir yetersizlik duygusuna hapsediyor. Oysa Alain de Botton’un hatırlattığı üzere, tarih boyunca "büyük" olarak nitelendirilen insanların çoğu, aslında o zirvelerde büyük bir yalnızlık ve endişe yaşamıştır. Sürekli zirveye odaklanmak, tırmandığımız dağın eteklerindeki eşsiz çiçekleri görmemizi engelliyor.

Alain de Botton, meşhur eseri Mutluluğun Mimarisi’nde nesnelerin ve mekanların ruhumuzla nasıl konuştuğunu inceler. Sıradanlığın erdemi de aslında bu mimariyle başlar. Mutluluk, genellikle bir malikanede değil; sabah güneşinin vurduğu temiz bir mutfak masasında, taze demlenmiş bir çayın kokusunda ya da sevdiğimiz bir dostla yapılan o hiçbir yere varmayan derin sohbette gizlidir.

Bu anlar "sıradan" olduğu için değersiz değildir; aksine, her gün erişilebilir oldukları için hayatın asıl iskeletini oluştururlar. Bir pazar sabahı, bir parkta ağaçların hışırtısını dinlemenin veya sevdiğimiz biriyle sadece yan yana oturmanın verdiği dinginlik, hiçbir ödül töreninin veya terfinin vaat edemeyeceği bir sürdürülebilirliğe sahiptir. Botton’un deyimiyle, güzellik bazen en mütevazı çatlakların arasından sızar.

Neden "normal" olmayı bir yenilgi gibi algılıyoruz? Sıradan bir hayat; iyi bir eş, sadık bir dost, işini hakkıyla yapan bir çalışan ve çevresine karşı duyarlı bir birey olmak demektir. Bu, aslında dünyanın en zor ve en saygın "kariyeridir".

Modern dünya bizi "özel" olduğumuza inandırmaya çalışırken, aslında bizi birbirimizden koparıyor. Oysa sıradanlığımızı, yani insan oluşumuzun o kırılgan ve ortak paydasını kabul ettiğimizde, diğer insanlarla olan bağlarımız güçlenir. Hepimizin benzer korkuları, benzer hüzünleri ve benzer küçük sevinçleri olduğunu fark ederiz. Bu farkındalık, bizi kibrin soğukluğundan kurtarıp, şefkatın sıcaklığına taşır.

Sıradanlığın erdemini keşfetmek, tembelliği seçmek ya da hedeflerden vazgeçmek değildir. Aksine, hırsın kör edici ışığını biraz kısıp, hayatın doğal renklerini görmeye başlamaktır. Alain de Botton'un felsefesi bize "yükseklerde" ne olduğunu değil, tam şu an "ayaklarımızın altında" ne durduğunu gösterir.