Yusuf Katrağ

 Atalarımız ne de güzel söylemişler “Kervan yolda düzelir” diye.

Biz Türkleri en iyi anlatan sözlerden birisi bence bu.

Belki de millet olarak başarımızın sırrını anlatan bir söz.

Hiçbir şeye sahip değilken bile umutsuzluğa kapılmadan girişken olmamızın kısa bir tarifi.

Evet, çok yerinde ve doğru bir söz ama bunu her şeye uyarlamak yanlış bence.

Göç başladıktan sonra eksiklikleri görerek kervanı yolda düzeltmek bir marifet belki ama göç başlamadan plan yapmak da en az göçü yolda düzeltmek kadar önemli.

Her işimizi “Kervan yolda düzelir” mantığıyla yapmaktansa bazı işlerimizde göç sırasında karşımıza çıkabilecek sıkıntıları görerek önceden önlem almak zorundayız.

Bugün yaşadığımız bir çok sıkıntının sebebi bence bunu çoğu zaman yapmamamız.

Örneğin, bizim ülke olarak çok iyi bir şekilde değerlendirebileceğimiz tarımımız ve hayvancılığımız var.

Eskiden nüfus az iken bu iki konuda da gayet başarılı olabilmişiz.

Bir zamanlar bu konularda kendi kendimize fazlasıyla yeten bir ülke iken, şimdi ithalat bağımlılığına doğru hızla sürükleniyoruz.

Tarım ve hayvancılıkta geçmişte üretimin bol olduğu dönemlerde, geleceğe dönük planlamalar yapılmadığından, bugün azalan üretime karşılık artan nüfus nedeniyle adeta ne yapacağımızı bilemez hale geldik.

Tarıma bakıyorsunuz, en verimli topraklarımızı rant veya erozyon gibi çeşitli sebeplerle kaybediyoruz.

Büyük araziler miras paylaşımları nedeniyle küçük küçük parçalara bölünüyor.

Yüksek maliyetler karşısında çiftçiler para kazanamadıkları için üretimden yavaş yavaş çekiliyor.

Üretim azalınca tarım ürünlerinin fiyatı artıyor ve hemen sarılıyoruz ithalata.

Veya daha karmaşık bir durum da söz konusu olabiliyor.

Üretim plansızlığı nedeniyle çiftçiler bazı ürünleri neredeyse hiç yetiştirmezken, bir önceki yıl çok para kazandıran ürünlere yönelerek bu ürünleri aşırı şekilde fazladan üretiyor.

Bu defa da yetiştirilmeyen veya hiç yetiştirilmemiş denecek kadar az yetiştirilen ürünlerin fiyatı tavan yaparak yine ithalat gündeme gelirken, aşırı şekilde fazladan yetiştirilen ürünler yollara, çöplere dökülüyor.

Hayvancılık da aynı şekilde.

Hayvancılıkta da üreticiler maliyetlerin yüksekliği nedeniyle üretimden çekiliyor.

Tarımsal üretimin düşmesi nedeniyle saman veya yem gibi hayvan besinlerine ulaşmak zorlaşıp fiyatları tavan yapınca, doğal olarak hayvancılığın maliyeti yükseliyor.

Para kazanamayan hayvancılar üretimden çekilince de et, süt fiyatları fırlıyor.

Durum böyle olunca da kurbanlık hayvanları bile ithal etmeye başlıyoruz.

Buradaki en büyük sorun da yine tarımda olduğu gibi plansızlık.

Birbirine domino etkisi yapan bu sektörlerdeki plansızlıklardan yararlanmak isteyen uyanıklar olmuyor mu?

Elbette oluyor.

Gıda ürünlerini stoklayarak fiyatların artmasına neden olanlar ve meydana gelen fiyat artışından faydalanmak isteyenler geçmişte de oldu bundan sonraki süreçte de mutlaka olacaktır.

Ancak, piyasada fiyat artışı yaratan bu uyanıklara karşı alınacak önlem ithalata yönelmek olmamalı.

Piyasada spekülasyon yaratarak fiyat artışına neden olanlar elbette terbiye edilmeli ama bunun yolu planlama yapmak, küçük üreticinin güçlü hale gelmesini sağlayarak bu uyanıklara fırsat alanı yaratmamak olmalı.

Hem tarımda hem de hayvancılıkta kendi kendimize yettiğimiz döneme bakarsanız, küçük üreticinin güçlü olduğunu, emeğinin karşılığını aldığını görürsünüz.

Siz bugünden planlama yapmaz, otokontrol görevi gören küçük üreticinin üretimden çekilmesine göz yumarsanız, tekelleşmenin önünü açmış olursunuz.

Buda gelecekte daha büyük sıkıntılara neden olur.

Eğer ki, hem tarımda hem de hayvancılıkta arz-talep dengesini gözeten bir planlama yapılabilirse, üretici de tüketici de devlet de bu işten fayda sağlar.

Çünkü, tarıma ve hayvancılığa olan ihtiyaç insanlık var olduğu sürece devam edecek.

Hem de gıdaya olan ihtiyaç dünya nüfusuna oranla artarak sürecek.

Onun için bu konularda kervanı yolda düzeltmekten çok planlamaya ihtiyaç var.

İhtiyacımız olan tek şey iyi bir planlama.

Hiçbir şey için geç kalmış değiliz.

Plansızlıktan dolayı hem tarımda hem de hayvancılıkta zarar ettiğimiz ortada ama “Zararın neresinden dönsek kardır”.