BİHTER GÖRDÜ / KONUK YAZAR

Herkese Merhaba. Yazları Akdeniz’in o enfes denizinin tadını çıkarabilecek kadar şanslı olanlar varsa aranızda, yaylalarını da bir görsün derim. Zira ben öyle yapıyorum. 

Serinde bahçe işleri yaparken, bir yandan da bol bol kitap okumaya devam ediyorum. Bu haftaki kitabım “Anton Çehov”dan Seçme Hikayeler”. 26 hikayeden oluşuyor. 

Doğrusunu isterseniz Çehov’u Vanya Dayı, Vişne Bahçesi, Üç Kız Kardeş tiyatro oyunları ile tanıyanlardanım. Ama onun kitaplarını okumanın keyfi bambaşkaymış.

Çünkü kitap okurken siz ve yazar başbaşasınızdır ya, o hikayelerinde olaylar içinde beliren kişileri o kadar ustaca çizmiş ki, hayalinizde hemencecik canlanırlar. Sanki kulağınıza fısıldayarak konuşuyorlar hissine kapılırsınız. 

Çehov, gerçek hayatta hepimizin en az bir kez tanık olduğu olayları öyle bir anlatır ki adeta kelimelerle resmeder. Yaşadığı toplumu bu kadar iyi gözler önüne sermesine hayran hayran bakakalır, bir türlü anlattığı hikayenin içinden çıkamazsınız. 

Çehov’un hikayesini okuyup, bitirdiğinizi zannederseniz fena yanılırsınız, onun hikayelerinin sonu yoktur. Çünkü o önünüzde yepyeni ufuklar açar. Ve sizi yeni hayaller kurmaya sürükler.

Anlattığı kişilerin iç dünyasına girmez ama onları kendilerinin bile görmedikleri bir fenerle adeta aydınlatır. Işık nereye vurursa o kadarını görürüz. Işık söndükten sonra neler olduğunu sezmek bizim hayal gücümüze kalır.

Gelin şimdi bizim için seçtiğim, Çehov’un “Aciz”isimli hikayesine hep birlikte göz atalım sevgili okur. 

“Birkaç gün önce evde çocuklarıma ders veren öğretmen hanımı çalışma odama çağırmıştım. 

Otur Julia Vassilyevna dedim. Aramızdaki hesabı kapatalım. Her ne kadar şu anda paraya ihtiyacın varsa da resmi bir merasimde bekler gibi bekleyeceğini ve bir türlü kendiliğinden gelip alacağını istemeyeceğini biliyorum. 

Neyse gelelim hesabımıza: Ayda otuz rubleye anlaşmıştık. 

“Kırk.”

Hayır otuz not etmiştim, çok iyi aklımda. Hem ben öğretmenlere her zaman ayda 30 ruble öderim. Bu duruma göre, buraya geleli iki ay oluyor dolayısıyla…

“İki ay beş gün.”

Tam tamına iki ay. İşe başladığın günü özellikle not etmiştim. Bu demektir ki, 60 ruble kazanmışsın.

Ancak sen bu iki aydan pazar günlerini çık… Biliyorsun ki pazarları Kolya’ya bir şey öğretmedin, sadece beraber yürüyüşlere çıktınız. Ve üç tatil günü…

Julia Vassiyevna kızgınlıktan kıpkırmızı kesildi ve öfkeden iki eliyle sıkı sıkı entarisinin eteklerine yapıştı. Fakat hepsi bu kadar… Tek bir çıt bile çıkarmadı. 

Dokuz pazar, üç tatil günü yani on iki rubleyi çık! 

Dört gün Kolya hastaydı. Dolayısıyla ders falan vermedin, zaten o sıralarda Vanya ile uğraşıyordun. 

Üç günde bir diş ağrısı yüzünden çalışamamıştın ve karım sana öğleden sonraları dinlenmen için izin vermişti. 
On iki yedi daha… eder on dokuz. Altmıştan çıkar, geriye ne kalır?
Kırk bir ruble. Tamam mı?

Julia Vassilyevna’nın sol gözü kızarmış, yaşla dolmaya başlamıştı bile. Çenesi hafifçe titriyordu. 
Sinirli sinirli öksürdü, hızla burnunu sildi. Ancak hepsi bu kadar… tek bir çıt yok. 

Yılbaşına yakın bir gün, bir çay bardağı ve bir de tabak kırmıştın. Bunlar içinde iki ruble çıkar. Çay bardağı dededen kalma antika olduğu için aslında iki rubleden çok daha fazla ederdi, ama neyse… boş ver…

İhmalin yüzünden Kolya bir gün ağaca tırmanmış ve ceketini yırtmıştı. 
Onun içinde on ruble say. 

Yine senin dikkatsizliğinin yüzünden hizmetçi kız Vanya’nın ayakkabılarını çalmıştı. Evde olup bitenleri dikkatle izlemen gerekir. Sana bunun için para veriyoruz. Dolayısıyla 5 ruble daha çık. 

Ocak ayının sonunda sana on ruble vermiştim…

“Hayır böyle bir şey yapmadınız” diye Julia Vassilyevna zorlukla yutkunarak cevap verdi. 

Not etmiştim. Yanlış olmama imkan yok. 

“Şey… Peki öyleyse.”

Kırkbirden yirmi yediyi çıkar… kalır sana on dört.”

Kızcağızın şimdi iki gözü birden yaşla dolmuştu. Küçücük şirin burnunun altında da ter damlacıkları belirmeye başlamıştı. 

“Şimdiye kadar bana bir kere para verildi” diye titreyen sesiyle konuştu. Ve o da sizin karınız tarafından. Hepsi üç ruble, fazla değil. 

Sahi mi? Görüyor musun, ben onu not etmemişim! On dörtten üç daha çıkar…kalır on bir. Al azizim, işte paran: Üç, beş, dokuz, on, on bir. Tamam mı? 

On bir rublesini de avucuna koydum. Uzandı aldı ve titreyen parmaklarıyla cebine sokuşturdu. 
Mersi diye boğuk bir sesle fısıldadı.

Birden yerimden fırladım ve başladım odanın içinde bir aşağı bir yukarı gidip gelmeye. Sinirlerim son derece bozulmuş, kan tepeme fırlamıştı.

Kızgın kızgın; “Ne için bu mersi diye sordum.

Verdiğiniz para için. 

Hakkını yediğimi sen de bal gibi biliyorsun aman Tanrım! Ne biçim insansın sen, görmüyor musun ki, seni gözgöre göre soydum!

Daha ötesi var mı bunun, paranı çaldım! Ve sen hala mersi diyorsun.”

……

Ancak bir insanın bu kadar pısırık olabileceğine de hala inanamıyorum!

Neden haksızlığa baş kaldırmıyorsun?

Dünyada bu denli yüreksiz, tabansız olmak mümkün mü? 

Bu kadar ödlek olmak?

Yüzündeki ifade, “Mümkün” diyordu.

O hala şaşkın şaşkın bakınırken eline seksen rubleyi sıkıştırdım. 

O yine her zamanki “Mersi”siyle mırıldanır gibi defalarca teşekkür etti ve odadan çıktı. 

Şu dünyada zayıfları ezmek ne kolay sevgili okur.

Allah’tan Çehov’un 1800’lü yıllarda yazdığı hikayesinin günümüz emekli maaş farkları ile alakası yok.

Şükürler olsun ki 2026 yılındayız. TÜİK aşırı dürüst çalışıyor. En düşük emekli maaşı sürekli iyileştiriliyor.