CEM ARÜV / KONUK YAZAR/ÇEVRENİN SESİ

2050'nin Antalya'sı: Akdeniz'in Yeşil Liman Başkenti Olabilir mi?

İlk iki yazımda Antalya Limanı'nın geleceğini konuştuk. Birinci yazıda, "Liman büyürken Antalya küçülmemeli." dedim. İkinci yazıda ise, "Antalya'nın gerçek rakibi başka limanlar değil, plansızlıktır." görüşünü paylaştım. Bugün ise artık başka bir soru sormanın zamanı geldi.

Antalya nasıl bir liman kenti olmak istiyor?

Bu soruya verilecek cevap yalnızca limanın değil, Antalya'nın da kaderini belirleyecektir.

Çünkü dünya değişiyor. İklim değişikliği artık yalnızca çevrecilerin konuştuğu bir konu değildir. Uluslararası ticareti, turizmi, sigortacılığı, limancılığı ve finans sistemini yeniden şekillendiren en önemli başlıklardan biridir.

Bugün Avrupa Birliği'nde limanlar yalnızca gemilerin yanaştığı yerler değildir. Enerji üretim merkezleridir. Karbon azaltım merkezleridir. Temiz yakıt ikmal noktalarıdır. Dijital lojistik üsleridir. Deniz ekosistemini koruyan çevre altyapılarının merkezidir. Kısacası limanlar artık ekonomik olduğu kadar çevresel yatırımların da odak noktası hâline gelmiştir.

Peki Antalya bu dönüşümün neresindedir?

Bana göre Antalya'nın önünde tarihi bir fırsat bulunmaktadır. Bu fırsatın adı daha fazla beton değildir. Daha fazla konteyner de değildir. Bu fırsatın adı Mavi Ekonomidir.

Mavi Ekonomi, denizlerden yalnızca ekonomik kazanç elde etmeyi değil, bunu deniz ekosistemini koruyarak gerçekleştirmeyi ifade eder.

Akdeniz havzasındaki birçok şehir bu dönüşümü başlatmış durumda. Kıyı alanları enerji verimli hâle getiriliyor. Liman operasyonları elektrifikasyona geçiyor. Gemilerin limanda beklerken emisyon üretmesini önleyen sistemler kuruluyor. Yağmur suyu ve atık su geri kazanılıyor. Deniz kirliliğini anlık izleyen dijital altyapılar oluşturuluyor. Karbon ayak izi sürekli ölçülüyor. Yeni nesil kruvaziyer limanları şehir yaşamıyla bütünleşiyor.

Ben Antalya'nın da tam bu noktada farklılaşabileceğine inanıyorum.

Çünkü Antalya'nın en büyük sermayesi denizidir. Turizmidir. Doğasıdır. Yaşam kalitesidir. İşte bu nedenle Antalya Limanı'nın geleceği yalnızca daha fazla yük elleçlemek üzerine kurulamaz. Aksine, Akdeniz'in en çevreci limanlarından biri olmayı hedeflemelidir. Bunun için yapılması gerekenler bellidir. Öncelikle liman, uluslararası "Yeşil Liman" standartlarını tam anlamıyla benimsemelidir. Enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü yenilenebilir kaynaklardan karşılayan bir yapıya dönüşmelidir. Gemilerin limanda beklerken motor çalıştırmasına gerek bırakmayacak kıyı elektrifikasyonu hedeflenmelidir. Yağmur suyu ve gri su geri kazanım sistemleri kurulmalıdır. Atık yönetimi yalnızca mevzuat gereği değil, döngüsel ekonomi anlayışıyla ele alınmalıdır. Karbon emisyonları ölçülmeli ve azaltım hedefleri kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Bütün bunlar yalnızca çevre yatırımı değildir. Aynı zamanda yatırım çekme stratejisidir.

Çünkü artık uluslararası finans kuruluşları, limanlara yalnızca kapasite artışı için değil; düşük karbonlu dönüşüm projeleri için de kaynak sağlamaktadır.

COP31'e ev sahipliği yapacak Antalya için bundan daha güçlü bir vizyon olabilir mi? Ben bu nedenle Antalya'nın yalnızca bir liman yatırımı değil, bir "Akdeniz Yeşil Liman Programı" hazırlaması gerektiğini düşünüyorum. Ancak limanın dönüşümü tek başına yeterli değildir. Şehir de bu dönüşümün parçası olmalıdır.

Antalya Serbest Bölgesi yüksek teknolojili üretim merkezi olarak güçlendirilmelidir. Üniversiteler deniz teknolojileri ve sürdürülebilir lojistik alanında araştırma merkezleri kurmalıdır. Yat üretim sektörü yeşil dönüşüm programlarıyla desteklenmelidir. Kruvaziyer turizmi çevresel kaliteyi yükseltecek biçimde planlanmalıdır. Deniz ekosistemini koruyan bilimsel izleme sistemleri kurulmalıdır. Ve bütün bunların üzerinde bir ilke bulunmalıdır.

Antalya'nın kıyıları, yalnızca bugünün değil; gelecek kuşakların da ortak mirasıdır.

Kamu yararı her yatırım kararının temel ölçütü olmalıdır. Katılımcılık vazgeçilmez olmalıdır. Şeffaflık güven üretmelidir. Antalya, limanını büyütürken kıyılarını kaybetmemelidir. Üretimini artırırken yaşam kalitesini düşürmemelidir. Yatırım çekerken doğasını tüketmemelidir. İşte gerçek kalkınma budur.

2050'nin başarılı şehirleri yalnızca daha büyük limanlara sahip olanlar olmayacaktır.

Daha yaşanabilir kentler kuranlar kazanacaktır.

Daha temiz denizlere sahip olanlar kazanacaktır.

Karbonu azaltanlar kazanacaktır.

Doğasını koruyarak büyüyenler kazanacaktır.

Ben Antalya'nın bu şehirlerden biri olabileceğine inanıyorum.

Çünkü Antalya'nın geleceği yalnızca limanında değil; deniziyle, doğasıyla, turizmiyle, üretimiyle ve ortak aklıyla birlikte yükselecektir.

Ve belki de yıllar sonra geriye dönüp baktığımızda, bugün yaptığımız en doğru tercih; daha büyük bir liman inşa etmek değil, daha büyük bir vizyon inşa etmek olacaktır.