TDK BAŞKANI PROF DR MERT:"TALEPLERİMİZİ EN ÜST DÜZEYDE DİLE GETİRECEĞİZ"

TDK tarafından düzenlenen “Konuşma Dili Olarak Türkçe Çalıştayı”nın üçüncüsü 16-17 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara’da yapıldı. Çalıştay sonunda referans niteliğinde bir diksiyon kitabı hazırlanması kararlaştırıldı.

TDK'dan Konuşma Dili Çalıştayı: Referans Diksiyon Kitabı Hazırlanacak

Çalıştaya Yüksek Kurum Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Harun Şahin ile çok sayıda spiker, sunucu ve yayıncı katıldı. Açış konuşmalarında Türkçe'nin doğru, anlaşılır ve estetik kullanımının kültürel miras açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.

Toplantılarda diksiyon kitaplarının içerik standartları, eğitim programlarının niteliği, sosyal medyada verilen eğitimlerdeki yetkinlik sorunu ve denetim eksikliği ele alındı. Eğitim içeriklerinin standartlaştırılması ve liyakat ilkesinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

İki gün süren çalıştayın sonunda, konuşma dili alanında uygulanabilir öneriler de içeren sonuç bildirisi kaleme alındı.

Konuşma Dili Olarak Türkçe Çalıştayı Sonuç Bildirisi

Çalıştay sonunda kaleme alınan ve Spiker Fulin Arıkan tarafından okunan sonuç bildirisinde; "Bu çalıştayda, Türkçenin konuşma dili boyutunda yaşanan sorunlar ile diksiyon eğitimlerine ilişkin mevcut durum ele alınmış; eğitim, yayın ve uygulama alanlarında önemli yapısal eksiklikler tespit edilmiştir. Yapılan değerlendirmelerde, diksiyon ve söyleyiş çalışmalarının büyük ölçüde yazılı metinler üzerinden kurgulandığı, konuşma dilinin doğallığını yeterince yansıtmadığı görülmüştür. Alan uzmanlığı bulunmayan kişilerin diksiyon ve söyleyiş kitapları hazırladığı, bu kitapların yayımlanma sürecinde editör ve alan uzmanı incelemesinin zorunlu olmadığı belirlenmiştir" ifadeleri yer aldı.

Bildiride ayrıca; "Türkçe metinlerde yer alan tutarsızlıklar, çelişkiler ve anlam belirsizlikleri, yazı dili ile konuşma dili ayrımının yeterince bilinmemesinden kaynaklanan temel sorunlar arasında değerlendirilmiştir. Çalıştay katılımcıları, bu tür sorunların Türkçe'nin doğru ve etkili kullanımını doğrudan olumsuz etkilediği konusunda görüş birliğine varmıştır. Diksiyon alanında yetkinlik ve yeterlilik sertifikasyonunun bulunmaması, radyo ve televizyon sunucuları, oyuncular ve sosyal medya içerik üreticilerinde yaygınlaşan diksiyon hatalarının temel nedenlerinden biri olarak tespit edilmiştir. Sesli sözlüklerde yer alan söyleyiş yanlışlarının, bu hataların yaygınlaşmasını artırdığı ifade edilmiştir" denildi.

Çözüm Önerileri

Çalıştay sonunda yayımlanan bildiride, şu önerilerilere yer verildi:

• Türk Dil Kurumu tarafından, QR kod destekli, doğru söyleyiş örnekleri içeren Sözlük ve Diksiyon Kitabı hazırlanması,

• Türkiye Türkçesinin doğru, tutarlı ve standart kullanımını esas alan ulusal bir dil politik altyapısının oluşturulması,

• Sesli sözlüklerde tespit edilen söyleyiş hatalarının gözden geçirilerek düzeltilmesi,

• Diksiyon eğiticilerine yönelik sertifika sınavlarında, jürilerde alanında yetkin uzmanların yer almasının zorunlu hâle getirilmesi,

• “Alan uzmanı” tanımının, Türk Dil Kurumu bünyesinde oluşturulacak bir kurul tarafından net ve ölçülebilir kriterlerle belirlenmesi,

• Türk Dil Kurumu’nun sosyal medya hesaplarında, deneyimli uzmanların katkı sunduğu içeriklerle diksiyon eğiticilerinin ve uygulayıcıların desteklenmesi.

Bildiride son olarak, "Bu sonuç bildirisiyle, Türkçe'nin konuşma dili boyutunda yaşanan sorunlara dikkat çekilmesi ve sürdürülebilir, uygulama temelli çözümler geliştirilmesi amaçlanmaktadır" denildi.

Türk Dil Kurumu Başkanı Osman Mert: “Konuşma dili planlı ve hazırlıklı olmalı”

Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından 16-17 Şubat tarhleri arasında Ankara'da düzenlenen “Konuşma Dili Olarak Türkçe Çalıştayı”nın kapanışında konuşan TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, konuşma dilinin gelişigüzel değil, planlı ve altyapısı hazırlanmış bir anlayışla ele alınması gerektiğini vurguladı.

Çalıştay sürecinde ortaya çıkan görüş ve önerilerin somut bir sonuç bildirgesine dönüştürültürüldüğünü belirten Mert, hazırlanan metnin ilgili kurum ve karar vericilerle paylaşılacağını söyledi. Mert, “Ortaya koyduğumuz sonuç bildirgesi uygulanabilir, sağlam temellere dayanan ve kamuoyunda karşılık bulacak nitelikte. Bu metin, yalnızca bir temenni değil, yol haritası niteliğinde” dedi.

“Hazırlıksız adımlar sorun doğuruyor”

Eğitim politikalarında zaman zaman hazırlık süreci tamamlanmadan yapılan değişikliklerin sıkıntılara yol açtığını ifade eden Mert, yeni dersler veya içerikler oluşturulurken materyal ve kaynak eksikliğinin ciddi problemlere neden olduğunu dile getirdi.

“Ders konuluyor ama kitabı hazır değil, materyali yok. Öğretmen zor durumda kalıyor, hedeflere ulaşılamıyor. Biz böyle bir tabloyu istemiyoruz” diyen Mert, konuşma diline ilişkin önerilerin de aynı titizlikle hazırlandığını kaydetti.

“Taleplerimizi en üst düzeyde dile getireceğiz”

Çalıştayda elde edilen çıktılar doğrultusunda taleplerini Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili üst makamlarla paylaşacaklarını ifade eden Mert, konunun hassasiyetine dikkat çekti. Sağlam temellere dayanan bir çalışmanın, karar vericiler nezdinde daha güçlü karşılık bulacağını söyledi.

“Bu başarı ortak emeğin ürünü”

Çalıştaya katkı sunan akademisyenlere, medya temsilcilerine ve emeği geçen herkese teşekkür eden Mert, konuşma dili konusunda atılacak her adımın ortak akıl ve iş birliğiyle şekillenmesi gerektiğini vurguladı.

Katılımcılara hitaben, “Sizler olmasaydınız bu hedefleri konuşamazdık. İnşallah birlikte adım adım bu hedeflere ulaşacağız” diyen Mert konuşmasını, TRT Başspikeri ve TDK Bilim Kurulu Üyesi Şener Mete'ye, katılımcı spiker ve program yapımcılarına, organizasyonda emeği geçen tüm TDK personeline teşekkür ederek tamamladı.